Xác ướp 5.300 năm tuổi trong băng tiết lộ chế độ ăn khoa học của người cổ đại

Xác ướp 5.300 năm tuổi trong băng tiết lộ chế độ ăn khoa học của người cổ đại
Theo: zknight Theo Trí Thức Trẻ
Thể loại: Khoa Học Công Nghệ
Bữa ăn cuối cùng của Ötzi là một sự kết hợp cân bằng giữa carbohydrate, protein và chất béo.

Vào năm 1991, khi một nhóm người leo núi đường dài băng qua khu vực dãy Alps miền đông nước Ý, họ phát hiện ra một xác chết được bảo quản trong băng. Ban đầu, xác chết được nghi ngờ là một người xấu số trong vùng. Nhưng khi phân tích niên đại, kết quả giật mình cho thấy nó đã hơn 5.300 năm tuổi.

Thi thể được gọi là Người Băng Ötzi, đặt theo tên thung lũng nó được phát hiện. Đó là một người đàn ông tầm 40-53 tuổi, đã sống ở thời kỳ đồ đồng vào khoảng 3.300 năm trước Công Nguyên.

Một giả thuyết cho rằng Ötzi đã bị giết chết bởi những người đi săn cùng, khi một mũi tên được tìm thấy sau lưng anh ta nhưng cán của nó đã bị rút ra ngoài. Trên tay người thợ săn cũng có một vết thương bằng dao. Phân tích DNA các vết máu dính lại hiện trường cho thấy nhóm thợ săn này có tổng cộng 4 người nữa.

Xác ướp 5.300 năm tuổi trong băng tiết lộ chế độ ăn khoa học của người cổ đại - Ảnh 1.

Xác ướp 5.300 năm tuổi trong băng tiết lộ chế độ ăn khoa học của người cổ đại

 Thế nhưng, kịch bản một vụ ám sát không phải là điều duy nhất các nhà khoa học tìm ra. Quan trọng hơn, với việc được bảo quản hoàn hảo trong lớp băng dày qua hàng ngàn năm, Ötzi là một cơ hội tuyệt vời cho các nhà khoa học tái hiện lại cuộc sống của những người cổ đại, với những bằng chứng xác thực nhất.

Nó cho thấy sự tồn tại của những hình xăm từ thời kỳ đồ đồng. Ötzi bị mắc bệnh khớp mạn tính, bệnh Lyme, bệnh răng miệng với những vết lở loét. Một nghiên cứu mới đây còn cho các nhà khoa học biết được bữa ăn cuối cùng của Ötzi.

Theo đó, những người cổ đại có thể đã biết sấy thịt để mang đi theo những chuyến săn dài ngày trên núi. Ötzi có một bữa ăn giàu chất béo từ thịt ibex (một loài dê núi hoang dã) và hươu đỏ. Anh ta cũng ăn einkorn, một giống tương tự lúa mì mọc hoang được coi là lành mạnh.

Thậm chí, các nhà khoa học còn phát hiện một loại dương xỉ có chất độc trong bữa ăn cuối cùng của Ötzi. Nó có thể đã được người cổ đại dùng như một loại thuốc giúp ngăn chặn ký sinh trùng phát triển bên trong đường ruột của họ.

Xác ướp 5.300 năm tuổi trong băng tiết lộ chế độ ăn khoa học của người cổ đại - Ảnh 2.

Các nhà khoa học khám nghiệm thi thể Người Băng Ötzi

 Chất béo và thịt sấy khô cho những chuyến đi săn trên núi

Nghiên cứu được thực hiện bởi tiến sĩ Frank Maixner, một nhà khoa học về xác ướp tại Viện Eurac, Ý. Ông và các cộng sự đã phân tích thành phần hóa học có trong hỗn hợp thực phẩm đang được tiêu hóa dở ở dạ dày của Ötzi.

Kết quả chỉ ra sự có mặt của axit phytanic, một dấu hiệu của chất béo hoặc các sản phẩm từ sữa động vật nhai lại như bò, hươu và dê.

Ngoài ra, tiến sĩ Maixner còn tìm thấy các khoáng chất như canxi, sắt, magiê, natri và kẽm, tất cả đều là thành phần của thịt đỏ và các sản phẩm từ sữa. Trong số 167 protein động vật và thực vật khác nhau, có 6 loại protein chuỗi dài đặc trưng trong cơ xương ibex – một loài dê núi hoang dã. Một protein khác trong số đó chỉ được tìm thấy trong cơ hươu.

Kết quả phân tích vật liệu di truyền metagenomics xác nhận người băng Ötzi đã ăn hươu đỏ và ibex trước khi chết. Thậm chí, một phân tích mẫu phẩm ruột già trước đó đã tìm thấy dấu vết của than, gợi ý rằng người băng Ötzi đã chế biến thức ăn với lửa.

Lửa có thể đã được dùng để sấy khô thịt, nó là một loại thực phẩm phù hợp cho những chuyến đi dài xuyên núi. Và khi so sánh những mẩu thịt vụn tìm thấy trong dạ dày Ötzi với thịt sấy khô hiện đại, tiến sĩ Maixner thấy chúng rất giống nhau.

Xác ướp 5.300 năm tuổi trong băng tiết lộ chế độ ăn khoa học của người cổ đại - Ảnh 3.

Những con ibex từng là thức ăn cho người cổ đại trên dãy Alps

 Về cơ bản, có thể thấy Ötzi đã ăn một bữa ăn hết sức thịnh soạn, có lẽ anh ấy cố tình làm như vậy. Hàm lượng chất béo từ mỡ động vật được phát hiện trong dạ dày Ötzi lên đến 46%. Trong khi đó, khuyến cáo bữa ăn lành mạnh ngày nay khuyên chúng ta không nên ăn quá 10%.

"Ötzi dường như biết được sự thật rằng chất béo là một nguồn năng lượng tuyệt vời", tiến sĩ Maixner nói. "Khu vực dãy Alps có cao độ khoảng 3.200 m, đó là nơi mà Người Băng Ötzi đã sống và được tìm thấy khoảng 5.300 năm sau cái chết của anh. Nó đặt ra một thách thức nhất định với sinh lý học của con người".

Sống ở cao độ này đòi hỏi năng lượng phải được nạp một cách khoa học, giúp những thợ săn no lâu và đủ sức chiến đấu. "Bữa ăn cuối cùng của Ötzi là một sự kết hợp cân bằng giữa carbohydrate, protein và chất béo – hoàn toàn phù hợp với nhu cầu cuộc sống ở vùng cao của dãy Alps", tiến sĩ Maixner cho biết

Mặc dù vậy, những bữa ăn quá nhiều chất béo có thể đã gây ảnh hưởng đến sức khỏe của Ötzi. Kết quả chụp CT cắt lớp cho thấy anh ta bị xơ vữa động mạch, khi chất béo lắng đọng và chặn trong dòng máu. Phân tích DNA cũng cho biết Ötzi có gen di truyền mắc bệnh tim mạch, điều đó củng cố căn bệnh anh gặp phải ở tuổi trung niên.

Xác ướp 5.300 năm tuổi trong băng tiết lộ chế độ ăn khoa học của người cổ đại - Ảnh 4.

Tái dựng lại hình dáng Người Băng Ötzi

Ngũ cốc nguyên cám và dược liệu

Bên cạnh axit phytanic từ mỡ động vật, tiến sĩ Maixner và cộng sự cũng tìm thấy một hợp chất khác là axit azelaic, thường xuất hiện trong ngũ cốc nguyên cám. Trong số các protein xuất hiện trong mẫu phẩm, có 13 protein chỉ được tìm thấy trong chi einkorn, một giống lúa mì cổ đại.

Đặc biệt, hợp chất này chủ yếu có ngoài vỏ hạt, gợi ý rằng Ötzi đã ăn einkorn nguyên cám, mặc dù không biết anh ăn sống hay có chế biến nó bằng cách nào hay không. Phân tích DNA cũng tìm thấy các phân đoạn DNA có trong giống einkorn cổ đại, cùng với một số phân đoạn của nấm.

Việc có thêm ngũ cốc nguyên cám đã góp phần làm cân bằng các chất dinh dưỡng quan trọng có trong bữa ăn cuối cùng của Ötzi. Nhưng điều khiến các nhà khoa học ngạc nhiên hơn là sự xuất hiện của dương xỉ và các bào tử nấm trong dạ dày của anh.

Đó là 2 phương thuốc dân gian được sử dụng để điều trị bệnh đường ruột. Thể nhưng, trong khi bào tử nấm có tác dụng, dương xỉ được khoa học ngày nay coi là một lựa chọn sai lầm. Khi ăn sống, loài cây này có thể gây đau bụng, táo bón và nhiều triệu chứng khó chịu khác.

Giả thuyết rằng Ötzi biết điều đó và có thể đã nấu chín dương xỉ, biến nó thành một món ngon được gọi là fiddleheads ở nhiều quốc gia ngày nay. Nhưng nó vẫn không phải là một điều tuyệt vời, vì các nghiên cứu gần đây đã tìm thấy một hóa chất trong dương xỉ gọi là ptaquiloside có liên quan đến bệnh ung thư vòm họng, dạ dày và ung thư đường tiết niệu ở cả người và động vật ăn cỏ.

Xác ướp 5.300 năm tuổi trong băng tiết lộ chế độ ăn khoa học của người cổ đại - Ảnh 5.

Ötzi có thể đã sử dụng dương xỉ như một loại dược liệu

Bỏ qua sai lầm này của Ötzi, tiến sĩ Maixner vẫn phát hiện thêm bằng chứng cho thấy người ở thời đại đồ đồng có một nền y học cơ bản. Ông tìm thấy trong bữa ăn cuối cùng của Ötzi một hợp chất được gọi là gamma-terpinene, thường được tìm thấy trong các loại dầu thảo dược như dầu rau mùi, dầu chanh…

Nó khẳng định Ötzi đã tìm cách chữa bệnh bằng thảo dược. Nhưng cũng không loại trừ anh chỉ sử dụng chúng như một loại gia vị, nhưng dẫu sao, thảo dược có tác dụng tốt.

Phần đáng chú ý còn lại trong bữa ăn của Ötzi là phấn hoa của các cây bụi ven đường đã nhiễm vào đồ ăn của anh. Bởi trên dãy Alps, các cây bụi này mọc ở cao độ khác nhau, các nhà khoa học có thể sử dụng dữ liệu này để tìm ngược lại con đường mà Ötzi đã đi qua trong ngày cuối cùng của cuộc đời mình.

Tham khảo Arstechnica, Gizmodo, Wikipedia

Hạt giống đầu tiên nảy mầm trên Mặt trăng của Trung Quốc đã chết

tinybook tinybook 3 ngày 3 giờ
Hạt giống đầu tiên nảy mầm trên Mặt trăng của Trung Quốc đã chết
Thật đáng tiếc nhưng thử nghiệm này cũng đã kết thúc, do điều kiện khắc nghiệt trên Mặt trăng.

Bangkok sử dụng mưa nhân tạo để giải quyết ô nhiễm không khí

tinybook tinybook 3 ngày 3 giờ
Bangkok sử dụng mưa nhân tạo để giải quyết ô nhiễm không khí
Nếu bạn có ý định du lịch Thái Lan, hãy cân nhắc kỹ trước khi đặt chân tới Bangkok.

Hãy làm ra những quả cà chua cay như ớt, các nhà khoa học nói

tinybook tinybook 3 ngày 20 giờ
Hãy làm ra những quả cà chua cay như ớt, các nhà khoa học nói
Nhưng để làm gì?

Săn Deal Công Nghệ - Rinh Vàng Tài Lộc tại Lazada

tinybook tinybook 3 ngày 22 giờ
Săn Deal Công Nghệ - Rinh Vàng Tài Lộc tại Lazada
Tết Kỷ Hợi 2019 sắp đến gần cũng là tín hiệu của mùa mua sắm nhộn nhịp, đặc biệt là với các tín đồ công nghệ khi các hãng lớn và uy tín tung ra hàng loạt khuyến mãi hấp dẫn để thu hút khách hàng.

Lần đầu tiên trong lịch sử, hạt giống Trung Quốc trồng trên Mặt trăng đã nảy mầm

tinybook tinybook 4 ngày 2 giờ
Lần đầu tiên trong lịch sử, hạt giống Trung Quốc trồng trên Mặt trăng đã nảy mầm
Nếu có thể trồng lương thực trên Mặt trăng, sẽ cho phép con người xây dựng căn cứ không gian trong tương lai.

Gậy ông đập lưng ông, hệ thống reCAPTCHA của Google bị chính công cụ của Google đánh bại

tinybook tinybook 4 ngày 20 giờ
Gậy ông đập lưng ông, hệ thống reCAPTCHA của Google bị chính công cụ của Google đánh bại
Dù Google đã sửa đổi và nâng cấp các công cụ của mình, phương pháp mới của các nhà nghiên cứu vẫn đạt tỷ lệ thành công hơn 90%.

Khai trương trung tâm thương mại Gigamall – tổ hợp giải trí công nghệ hiện đại hàng đầu Việt Nam

tinybook tinybook 5 ngày 4 giờ
Khai trương trung tâm thương mại Gigamall – tổ hợp giải trí công nghệ hiện đại hàng đầu Việt Nam
Trung tâm Thương mại Gigamall, tọa lạc trên đường Phạm Văn Đồng, quận Thủ Đức, TP.HCM chính thức đi vào hoạt động từ ngày 12/1.

Được quỹ của Bill Gates tài trợ, bệ xí dùng giun để xử lý phân sẽ là tương lai vệ sinh toàn cầu

tinybook tinybook 5 ngày 4 giờ
Được quỹ của Bill Gates tài trợ, bệ xí dùng giun để xử lý phân sẽ là tương lai vệ sinh toàn cầu
Loài giun này không thể sống nếu không có phân, chúng là một công cụ hoàn hảo để lắp vào hố xí tự hoại.

Xoắn não đầu năm với 4 câu đố do nhân viên Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ soạn ra

tinybook tinybook 5 ngày 21 giờ
Xoắn não đầu năm với 4 câu đố do nhân viên Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ soạn ra
Chúc bạn thể dục não vui vẻ.

Quái thú ăn thịt người vùng Gévaudan: nỗi kinh hãi của người dân Pháp hồi thế kỷ 18

tinybook tinybook 5 ngày 21 giờ
Quái thú ăn thịt người vùng Gévaudan: nỗi kinh hãi của người dân Pháp hồi thế kỷ 18
Con quái thú hoành hành suốt 3 năm trời, hạ sát tới cả trăm người.

Đừng quên Google có dự án Soli cực kỳ tiềm năng nhé: vừa đạt thành tựu mới, sờ từ xa biết sách có bao nhiêu trang

tinybook tinybook 5 ngày 22 giờ
Đừng quên Google có dự án Soli cực kỳ tiềm năng nhé: vừa đạt thành tựu mới, sờ từ xa biết sách có bao nhiêu trang
Nhìn vào những ví dụ, ta mong chờ từng ngày đến lúc Dự án Soli thành công.

Có thể bạn không tin nhưng đây là những tác phẩm cắt giấy tỉ mỉ tới từng milimet của nghệ nhân người Nhật

tinybook tinybook 5 ngày 22 giờ
Có thể bạn không tin nhưng đây là những tác phẩm cắt giấy tỉ mỉ tới từng milimet của nghệ nhân người Nhật
Chỉ với một tờ giấy bình thường nhưng nữ nghệ nhân người Nhật này có thể xử lý tỉ mỉ đến từng milimet và thổi hồn nó trở thành những tác phẩm nghệ thuật cắt giấy xuất sắc.

Video ghi lại cảnh thỏ ăn thịt đồng loại làm bất ngờ giới khoa học

tinybook tinybook 6 ngày 4 giờ
Video ghi lại cảnh thỏ ăn thịt đồng loại làm bất ngờ giới khoa học
Đừng vội sợ hại chú thỏ cưng sống trong lồng: thỏ ăn thịt chỉ khi vào đường cùng, thức ăn cạn kiệt, chúng mới tìm tới xác thối để kiếm bữa.

Lý giải hiện tượng con người đi trên than hồng nhưng không bị bỏng

tinybook tinybook 6 ngày 5 giờ
Lý giải hiện tượng con người đi trên than hồng nhưng không bị bỏng
Chắc hẳn bạn đã từng xem những nghi lễ như đi trên lửa trên TV hoặc ngoài đời nhưng có bao giờ bạn thắc mắc, tại sao người đi trên than hồng lại không hề bị bỏng hay làm sao. Vậy nguyên lý khoa học nào giúp họ làm được điều đó?

Lấy ý tưởng từ chân máy ảnh, nhiếp ảnh gia Nhật Bản chế tạo móc treo bao súng giúp bắn nhanh như Lucky Luke

tinybook tinybook 1 tuần 2 giờ
Lấy ý tưởng từ chân máy ảnh, nhiếp ảnh gia Nhật Bản chế tạo móc treo bao súng giúp bắn nhanh như Lucky Luke
Nhờ thiết bị này, xạ thủ sẽ có thể lấy súng ra khỏi bao nhanh hết mức có thể và đôi khi chỉ một phần nghìn giây cũng đã tạo ra sự khác biệt giữa các đối thủ.

Lý do đặc biệt khiến Mỹ không dùng hệ đo lường bằng mét như các nước khác

tinybook tinybook 1 tuần 22 giờ
Lý do đặc biệt khiến Mỹ không dùng hệ đo lường bằng mét như các nước khác
Cùng vài quốc gia ít ỏi trên thế giới, hiện giờ Hoa Kỹ vẫn sử dụng các đơn vì đo lường như feet, inch, pound thay vì km, m, kg, tại sao vậy?

Không cần đến Sing hay Nhật, giờ đây Việt Nam đã có khu giải trí công nghệ tương tác cực chất

tinybook tinybook 1 tuần 1 ngày
Không cần đến Sing hay Nhật, giờ đây Việt Nam đã có khu giải trí công nghệ tương tác cực chất
Mọi thứ đều trở thành hiện thực với người dân Sài Gòn khi tổ hợp giải trí công nghệ tương tác JP World đã chính thức ra mắt tại TTTM Gigamall.

Dưa chuột thì rẻ còn dưa chuột biển thì đắt như điên, có lý do cả đấy

tinybook tinybook 1 tuần 1 ngày
Dưa chuột thì rẻ còn dưa chuột biển thì đắt như điên, có lý do cả đấy
Dưa chuột thường giỏi lắm 70.000 đồng/kg, còn dưa chuột biển (hải sâm) lên tới 70 triệu đồng/kg.

[CES 2019] Với hệ thống IBM Q System One mạnh 20 qubit, IBM là hãng đầu tiên thương mại hóa máy tính lượng tử

tinybook tinybook 1 tuần 1 ngày
[CES 2019] Với hệ thống IBM Q System One mạnh 20 qubit, IBM là hãng đầu tiên thương mại hóa máy tính lượng tử
Tương lai của con người sẽ được gắn liền với từ "lượng tử", với một trong những người tiên phong là IBM.

Internet xôn xao về người phụ nữ Hà Giang bị đỉa kí sinh trong họng suốt 3 tháng

tinybook tinybook 3 ngày 4 giờ
Internet xôn xao về người phụ nữ Hà Giang bị đỉa kí sinh trong họng suốt 3 tháng
Các bác sĩ đã loại bỏ con đỉa kí sinh 3 tháng trong họng của người phụ nữ 63 tuổi ở tỉnh Hà Giang.

Đừng xem trang Instagram mê hoặc thị giác này kẻo lại thích thú quá quên hết thời gian!

tinybook tinybook 3 ngày 5 giờ
Đừng xem trang Instagram mê hoặc thị giác này kẻo lại thích thú quá quên hết thời gian!
Không thiếu những video gây lú trên Internet, nhưng để tập trung được nhiều thứ thú vị như trang Instagram này thì hơi hiếm.

Nhân viên Apple Store nhận được gói hàng tưởng là iPhone, nhưng hóa ra lại là nửa cân ma túy đá

tinybook tinybook 3 ngày 7 giờ
Nhân viên Apple Store nhận được gói hàng tưởng là iPhone, nhưng hóa ra lại là nửa cân ma túy đá
Một tai nạn hy hữu đã xảy ra.

Netflix tăng giá tất cả các gói thuê bao

tinybook tinybook 3 ngày 19 giờ
Netflix tăng giá tất cả các gói thuê bao
Các gói cước mới có giá 9 USD, 13 USD và 16 USD.

TikTok đe dọa WeChat bằng ứng dụng nhắn tin mới

tinybook tinybook 4 ngày 2 giờ
TikTok đe dọa WeChat bằng ứng dụng nhắn tin mới
TikTok có hơn 500 triệu người dùng hàng tháng, trong khi WeChat đang có 1,1 tỷ người dùng.

Ứng dụng YouTube di động có thêm tính năng vuốt để chuyển video

tinybook tinybook 4 ngày 2 giờ
Ứng dụng YouTube di động có thêm tính năng vuốt để chuyển video
Tính năng mới hứa hẹn sẽ làm thay đổi hoàn toàn cách bạn xem video trên ứng dụng YouTube.

Từ chuyện "Hộp Cao sao vàng 2.000 đồng bán trên Amazon 7 USD, chiếc nón lá rao bán giá gấp 10 lần", DN Việt sẽ hưởng lợi lớn khi Amazon chính thức vào Việt Nam?

tinybook tinybook 4 ngày 5 giờ
Từ chuyện "Hộp Cao sao vàng 2.000 đồng bán trên Amazon 7 USD, chiếc nón lá rao bán giá gấp 10 lần", DN Việt sẽ hưởng lợi lớn khi Amazon chính thức vào Việt Nam?
Từ chuyện "Hộp Cao sao vàng 2.000 đồng bán trên Amazon 7 USD, chiếc nón lá rao bán giá gấp 10 lần", DN Việt sẽ hưởng lợi lớn khi Amazon chính thức vào Việt Nam?

Phát hiện phần mềm mã độc “có tâm”, chỉ tấn công người giàu

tinybook tinybook 4 ngày 8 giờ
Phát hiện phần mềm mã độc “có tâm”, chỉ tấn công người giàu
Phần mềm mã độc này không sử dụng phương pháp thông thường, thay vào đó là chọn lọc và tối đa hóa thiệt hại.

Ghen tức trước cơn sốt 5G, ngành công nghiệp cáp nhanh tay đăng ký thương hiệu...10G cho to

tinybook tinybook 4 ngày 19 giờ
Ghen tức trước cơn sốt 5G, ngành công nghiệp cáp nhanh tay đăng ký thương hiệu...10G cho to
Tuy nhiên, 10G ở đây lại không phải là "thế hệ 10" đâu.

Trung Quốc có thể copy tất cả mọi thứ, nhưng sao họ vẫn chưa copy và đánh bại được Tesla?

tinybook tinybook 4 ngày 21 giờ
Trung Quốc có thể copy tất cả mọi thứ, nhưng sao họ vẫn chưa copy và đánh bại được Tesla?
Họ có công nghệ, có nhân lực, thậm chí có cả bằng sáng chế của Tesla luôn. Điều gì đã ngăn họ lại?

Trợ lý ảo Alexa của Amazon "ngắt lời" con người trên sân khấu CES 2019, phải chăng AI đã có suy nghĩ riêng?

tinybook tinybook 5 ngày 5 giờ
Trợ lý ảo Alexa của Amazon "ngắt lời" con người trên sân khấu CES 2019, phải chăng AI đã có suy nghĩ riêng?
Nghe có vẻ hơi sợ nhưng quả thực sợ thật bởi đây là khoảnh khắc hiếm thấy và không phải trợ lý ảo nào giống như Alexa cũng có thể tham gia trò chuyện, thậm chí ngắt lời của con người.
tinybook Công Nghệ Thông Tin








Chat