Từng là kẻ thống trị bầu trời, vì sao bồ câu viễn khách bỗng biến mất trong im lặng?

Từng là kẻ thống trị bầu trời, vì sao bồ câu viễn khách bỗng biến mất trong im lặng?
Theo: Nguyễn Tuấn Tài Theo Trí Thức Trẻ
Thể loại: Khoa Học Công Nghệ
Chính lợi thế về số lượng lại là nguyên nhân dẫn đến sự tuyệt chủng

Bồ câu viễn khách (Passenger pigeon), chúng có tên gọi như vậy là bởi tập tính di cư thường xuyên và liên tục tìm những địa điểm mới thuận lợi hơn cho việc sinh sản.

Chúng thường di cư thành đàn với số lượng rất lớn, có thể lên đến 2 tỉ con bồ câu cùng bay, trải dài tới 500 km và rộng tới 1,6 km. Khi đó, bầu trời ở Bắc Mỹ sẽ trở nên đen kịt kèm theo những tiếng kêu inh tai nhức óc. Con người ở nơi đàn chim bay qua thì run rẩy cầu nguyện, còn đàn ngựa thì hoảng loạn vì sợ hãi.

Từng là kẻ thống trị bầu trời, vì sao bồ câu viễn khách bỗng biến mất trong im lặng? - Ảnh 1.

Bồ câu viễn khách và trứng của chúng

Một đàn bồ câu viễn khách "dường như dài vô tận" như vậy có thể tạo ra bóng tối kéo dài hàng giờ đồng hồ. Và khi chúng đi qua, mặt đất bên dưới sẽ ngập ngụa trong phân chim bồ câu.

Từng có thời gian, bồ câu viễn khách là loài có số lượng đông đảo bậc nhất ở Bắc Mỹ, thậm chí là trên thế giới.

Nhưng thời đó đã qua rồi, giờ đây loài bồ câu này đã hoàn toàn biến mất, chỉ còn lại vài mẫu vật được nhồi bông, bám đầy bụi bặm được trưng bày trên kệ hay trong ngăn kéo của viện bảo tàng.

Đây là ví dụ điển hình về một loài động vật đã thành công vượt bậc trong quá trình tiến hoá tự nhiên, những kẻ thống trị bầu trời, nhưng cuối cùng lại bị con người với công cụ hiện đại làm cho tuyệt chủng.

Từng là kẻ thống trị bầu trời, vì sao bồ câu viễn khách bỗng biến mất trong im lặng? - Ảnh 2.

Martha, con bồ câu viễn khách cuối cùng

Con bồ câu viễn khách cuối cùng còn sót lại là một con cái, được đặt tên là Martha. Nó đã sống gần 30 năm trong công viên Cincinnati, và chết vào năm 1914, run rẩy vì bệnh bại liệt và chưa bao giờ đẻ được một quả trứng đúng nghĩa.

Làm thế nào mà điều này đã xảy ra?

Trớ trêu thay, sự thành công vượt bậc của bồ câu viễn khách về số lượng lại chính là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự tận diệt của chúng. Mặc dù vẻ ngoài khá giống những con bồ câu thông thường, bồ câu viễn khách có cơ thể lớn hơn nhiều, con đực cao tới 40 cm và con cái thì nhỏ hơn một chút.

Chúng là những con chim rất phàm ăn, một đàn bồ câu viễn khách "đông và hung hãn" sẽ hướng đến những cánh rừng để tìm kiếm những cây dẻ rừng và hạt của chúng, đây là loại thức ăn mà chúng chọn.

Đây chính là vấn đề, bởi với số lượng đông đảo thì đàn bồ câu viễn khách có thể dọn sạch hạt dẻ rừng trong vòng một nốt nhạc, mà đây vốn lại là thức ăn chủ yếu của những con lợn được người dân chăn thả tự do nhằm vỗ béo chúng trước khi giết mổ.

Từng là kẻ thống trị bầu trời, vì sao bồ câu viễn khách bỗng biến mất trong im lặng? - Ảnh 3.

Có lẽ bồ câu viễn khách và thức ăn là hạt dẻ rừng

Vậy là, theo một cách gián tiếp thì bồ câu viễn khách đang cạnh tranh với một nguồn thực phẩm quan trọng của những người nông dân. Bởi thịt lợn hun khói là thứ duy nhất giúp họ và gia đình vượt qua mùa đông khắc nghiệt tại thời điểm đó.

Quy mô đàn lớn, giao phối tập thể, trú ẩn tập thể, kiếm ăn tập thể là những thế mạnh của bồ câu viễn khách trong quá trình tiến hoá. Nhưng đối với con người, những điều này có một ý nghĩa khác.

Những con chim này khá lớn và thơm ngon khi được nấu chín, quan trọng là số lượng chúng rất nhiều và dễ bắn hạ. Như vậy, cả một đàn bồ câu viễn khách trở thành một nguồn thức ăn mới và dễ dàng đối với con người.

Từng là kẻ thống trị bầu trời, vì sao bồ câu viễn khách bỗng biến mất trong im lặng? - Ảnh 4.

Bản đồ phân bố của bồ câu viễn khách

Ban đầu, người ta còn sợ hãi khi bắt gặp đàn bồ câu. Các thợ săn sau khi lạc vào giữa bầy chim khổng lồ đã buông súng chạy ngay lập tức bởi tiếng ồn choáng ngợp mà chúng gây ra. Một tờ báo đã mô tả tiếng ồn đó giống như sự kết hợp của hàng ngàn chiếc máy đập và rất nhiều đầu máy xe lửa cùng hoạt động.

Nhưng dần dần thì mọi người cũng đã quen, và chỉ cần một phát súng bất kỳ là đảm bảo cho từ một đến hai con chim lớn bị hạ. Hoặc với những con bay thấp dưới mặt đất thì chỉ cần dùng gậy gộc là đủ. Vậy mọi chuyện sẽ ra sao khi áp dụng công nghệ và việc săn bắn này?

Hệ thống điện báo cung cấp cho các thợ săn cách để theo dõi được sự di chuyển của đàn chim và theo sau chúng.

Các tuyến đường sắt mới xây dựng đảm bảo thịt bồ câu được vận chuyển theo đúng yêu cầu.

Các nhà khoa học thời đó nói rằng loài bồ câu này có thể sống sót được qua cảnh thảm sát này bởi chúng sinh sản rất nhanh, nhưng rồi ngay cả các khu vực làm tổ của chim bồ câu cũng bị thợ săn nhắm đến.

Từng là kẻ thống trị bầu trời, vì sao bồ câu viễn khách bỗng biến mất trong im lặng? - Ảnh 5.

Những con chim đang làm tổ bị bắt đi, tổ chim trở nên rách nát và những quả trứng được đem về như một món ăn đặc biệt.

Họa sĩ vẽ chim John James Audubon mô tả sự chuẩn bị cho cuộc tàn sát:

"Rất ít bồ câu sau đó đã được nhìn thấy, nhưng một số lượng rất lớn những người, với ngựa và xe, súng và đạn dược, đã dựng các khu cắm trại ở biên giới. Hai nông dân đến từ vùng lân cận Russelsville, cách xa chỗ này hơn một trăm dặm, đã chở đến 300 con lợn, được vỗ béo bằng thịt bồ câu bị tàn sát. Ở đây và ở đằng kia, người ta được thuê để vặt lông và ướp muối tất cả những gì thu được, họ ngồi giữa những con chim chất thành đống lớn."

Việc tàn sát vẫn tiếp tục diễn ra mà không có bất kỳ nỗ lực ngăn chặn nào, rồi đến một ngày, những con bồ câu viễn khách bỗng biến mất, trong im lặng.

Từng là kẻ thống trị bầu trời, vì sao bồ câu viễn khách bỗng biến mất trong im lặng? - Ảnh 6.

Một con bồ câu viễn khách nhồi bông được trưng bày

Tuy nhiên, sự mất mát cũng được cảm nhận. Năm 1900, Nghị sĩ John Lacey đã giới thiệu một đạo luật cấm săn bắt. "Những con bồ câu hoang dã, tạo thành những đàn với hàng triệu cá thể, đã hoàn toàn biến mất khỏi bề mặt Trái Đất", ông nói.

Sự tuyệt chủng của bồ câu viễn khách cũng đóng một vai trò lớn trong việc hình thành nên Hiệp ước bảo vệ chim di chú năm 1913, một nỗ lực ngăn chặn sự tuyệt chủng của nhiều loài chim khỏi bàn tay con người trong tương lai.

Với công nghệ tân tiến hơn, ngày nay cũng có thêm những nỗ lực nhằm làm sống lại loài chim đã tuyệt chủng này. Một nhóm các kỹ sư di truyền học đang lên kế hoạch thay đổi mã gen của những con bồ cầu đuôi dài, một họ hàng gần với bồ câu viễn khách.

Mục tiêu là nuôi nhốt những con chim bị thay đổi gen này một thời gian rồi sau đó thả chúng ra ngoài tự nhiên vào những năm 2030.

Tham khảo Wiki, Thevintagenews

Bầu khí quyển của Trái Đất thay vì 5 lớp thì vẫn còn một lớp nữa mà bạn chưa hề biết tới

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Bầu khí quyển của Trái Đất thay vì 5 lớp thì vẫn còn một lớp nữa mà bạn chưa hề biết tới
Nó có thể là khó tin, nhưng đối với một phần nào đó của bầu khí quyển, nghiên cứu khoa học vẫn chưa được thực hiện.

Sẽ thế nào khi rau được trồng trong nhà máy, bằng robot, AI và thế hệ nông dân 4.0?

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Sẽ thế nào khi rau được trồng trong nhà máy, bằng robot, AI và thế hệ nông dân 4.0?
Hơn 1.600 công ty khởi nghiệp đã đầu tư 1,8 tỷ USD vào các nông trại thẳng đứng trong vòng 1 thập kỷ qua.

Thuộc hệ “chăm săn sale” phải nằm lòng chiêu này, vừa sắm được hàng ngon vừa bảo toàn lương đầu tháng!

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Thuộc hệ “chăm săn sale” phải nằm lòng chiêu này, vừa sắm được hàng ngon vừa bảo toàn lương đầu tháng!
Cứ mỗi dịp đầu tháng, các chương trình giảm giá khởi động thì cũng là lúc các tín đồ mua sắm khoe chiến tích săn sale và chia sẻ cách mua thế nào được hưởng được lợi nhiều nhất.

Warner Bros. hé lộ loạt chi tiết mới trong Godzilla vs. Kong: Hết đánh trên bờ lại lôi nhau xuống biển, chắc chắn có kẻ bại trận, không có chuyện giảng hòa

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Warner Bros. hé lộ loạt chi tiết mới trong Godzilla vs. Kong: Hết đánh trên bờ lại lôi nhau xuống biển, chắc chắn có kẻ bại trận, không có chuyện giảng hòa
Được biết, tổng thời lượng các phân cảnh đối đầu giữa Godzilla và Kong sẽ lên đến gần 20 phút trong bom tấn này, dự kiến ra mắt vào ngày 31/3 tới đây.

Chính xác thì B.1.1.7 là "dòng", "biến chủng" hay "biến thể" của virus SARS-CoV-2?

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Chính xác thì B.1.1.7 là "dòng", "biến chủng" hay "biến thể" của virus SARS-CoV-2?
Các nhà sinh học rất muốn báo chí và công chúng sử dụng đúng thuật ngữ chuyên môn của họ.

TopCV - Nền tảng công nghệ tuyển dụng “sát cánh” cùng nhà tuyển dụng

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
TopCV - Nền tảng công nghệ tuyển dụng “sát cánh” cùng nhà tuyển dụng
Sự phát triển của các nền tảng tuyển dụng đang là cơ hội giúp nhà tuyển dụng tiếp cận được ứng viên dễ dàng hơn và TopCV đang là trở thành sự lựa chọn hàng đầu.

Những diễn viên từng sử dụng công nghệ trẻ hóa để “cưa sừng làm nghé” không hề giả trân trong các bom tấn của Hollywood

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Những diễn viên từng sử dụng công nghệ trẻ hóa để “cưa sừng làm nghé” không hề giả trân trong các bom tấn của Hollywood
Với công nghệ de-aging, các diễn viên sẽ được trẻ hóa một cách đơn giản hơn, chân thực hơn thay vì dành hàng tiếng đồng hồ cho khâu trang điểm và lựa chọn trang phục.

WandaVision: Lý giải về Chaos Magic, ma thuật khủng khiếp của Scarlet Witch với khả năng thay đổi bản chất thực tại

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
WandaVision: Lý giải về Chaos Magic, ma thuật khủng khiếp của Scarlet Witch với khả năng thay đổi bản chất thực tại
Tập phim mới nhất của WandaVision đã chính thức mang đến khái niệm về Chaos Magic - 1 trong những nguồn sức mạnh lâu đời và khủng khiếp nhất trong nguyên tác truyện tranh Marvel.

Thí nghiệm với hai người mất xúc giác chứng minh thế giới chúng ta đang sống không phải là thực tại ảo

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Thí nghiệm với hai người mất xúc giác chứng minh thế giới chúng ta đang sống không phải là thực tại ảo
Tất cả chúng ta không phải là những bộ não bị nhúng trong bình thủy tinh.

Warner Bros. xác nhận sẽ "đập đi xây lại" Superman, Henry Cavill sắp bị cho ra rìa?

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Warner Bros. xác nhận sẽ "đập đi xây lại" Superman, Henry Cavill sắp bị cho ra rìa?
Warner Bros. đã công bố dự án Superman reboot do J.J. Abrams sản xuất, và có thể Henry Cavill sẽ không phải cái tên cho vai chính mà họ đang nhắm đến.

Những con kênh nổi tiếng của Venice đang cạn nước: Hậu quả của biến đổi khí hậu?

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Những con kênh nổi tiếng của Venice đang cạn nước: Hậu quả của biến đổi khí hậu?
Triều cường đã rút cạn các con kênh của thành phố được mệnh danh là lãng mạn nhất châu Âu.

Zulihome - Điểm đến tin cậy cho gia đình Việt muốn mua robot hút bụi thông minh

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Zulihome - Điểm đến tin cậy cho gia đình Việt muốn mua robot hút bụi thông minh
Ngay từ khi thành lập và phát triển, Zulihome đã chứng minh được sự uy tín với khách hàng bằng việc cung cấp robot hút bụi thông minh chính hãng từ các thương hiệu nổi tiếng.

Mày mò tìm kiếm ở thành phố diệt vong Pompeii, các nhà khoa học sửng sốt khi khám phá ra thứ "độc nhất vô nhị" vô cùng quý giá

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Mày mò tìm kiếm ở thành phố diệt vong Pompeii, các nhà khoa học sửng sốt khi khám phá ra thứ "độc nhất vô nhị" vô cùng quý giá
Một cỗ xe ngựa 2.000 năm tuổi của người La Mã đã được phát hiện "gần như nguyên vẹn" ở ngoại ô thành phố diệt vong Pompeii.

Những sự thật thú vị và cực dị về Gollum, nhân vật độc đáo nhất của Lord of the Rings cũng như nền văn hóa đại chúng thế giới

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Những sự thật thú vị và cực dị về Gollum, nhân vật độc đáo nhất của Lord of the Rings cũng như nền văn hóa đại chúng thế giới
Ra đời vào năm 1937 dưới ngòi bút của nhà văn J. R. R. Tolkien trong bộ tiểu thuyết The Hobbit, Gollum có thể coi là 1 nhân vật cực kỳ khác biệt và trở thành nét đặc trưng ấn tượng khó phai trong vũ trụ Lord of the Rings rộng lớn.

WandaVision: Sức mạnh của Wanda là bẩm sinh, không liên quan đến Mind Stone, X-Men đang ở gần MCU hơn bao giờ hết

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
WandaVision: Sức mạnh của Wanda là bẩm sinh, không liên quan đến Mind Stone, X-Men đang ở gần MCU hơn bao giờ hết
Tập phim mới nhất của WandaVision đã hé lộ nguồn gốc sức mạnh của Wanda Maximoff, và nó không bắt nguồn từ Mind Stone như chúng ta vẫn lầm tưởng.

[CHÍNH THỨC] 9 nhóm đối tượng ưu tiên và miễn phí tiêm vaccine COVID-19

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
[CHÍNH THỨC] 9 nhóm đối tượng ưu tiên và miễn phí tiêm vaccine COVID-19
Nghị quyết số 21/NQ-CP ngày 26/2/2021 về mua và sử dụng vaccine phòng COVID-19 nêu rõ 9 nhóm đối tượng ưu tiên tiêm và miễn phí.

Thủ đô Anh Quốc đột nhiên thành "vương quốc chuột", to khổng lồ và nhiều gấp đôi con người: Tại sao có chuyện đó?

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Thủ đô Anh Quốc đột nhiên thành "vương quốc chuột", to khổng lồ và nhiều gấp đôi con người: Tại sao có chuyện đó?
Người London có thể sẽ sốc khi chứng kiến chuột xuất hiện ở những nơi chưa từng thấy. Lại còn là chuột khổng lồ.

Kinh dị chuyện nhà vệ sinh công cộng thời La Mã, nơi tất cả mọi người chùi chung bằng 1 cái que

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Kinh dị chuyện nhà vệ sinh công cộng thời La Mã, nơi tất cả mọi người chùi chung bằng 1 cái que
Đó là một cái que buộc bọt biển được 500 anh em truyền tay nhau chùi đến lúc hỏng thì thôi...

Điệp viên nghỉ hưu kể chuyện nghề: Hóa ra những gì chúng ta xem trên phim lâu nay thực sự tồn tại, thậm chí đôi khi còn thú vị hơn thế

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Điệp viên nghỉ hưu kể chuyện nghề: Hóa ra những gì chúng ta xem trên phim lâu nay thực sự tồn tại, thậm chí đôi khi còn thú vị hơn thế
Điệp viên chắc chắn là một trong những nghề thú vị, đặc biệt, nguy hiểm và khiến mọi người tò mò bậc nhất thế giới.

Siêu thị tại Hà Lan bị doạ tẩy chay vì bán phở Việt “fake”: Trông chẳng khác gì mì trộn, sợi vàng như nghệ, ăn kèm sốt thịt gà

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Siêu thị tại Hà Lan bị doạ tẩy chay vì bán phở Việt “fake”: Trông chẳng khác gì mì trộn, sợi vàng như nghệ, ăn kèm sốt thịt gà
Nhiều khách hàng bức xúc khi nhìn thấy món phở "quốc hồn quốc tuý" của Việt Nam bị chế tạo theo một phiên bản hoàn toàn khác, thậm chí họ còn kêu gọi tẩy chay chuỗi siêu thị này.

Bill Gates, vắc xin và những chiếc khẩu trang

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Bill Gates, vắc xin và những chiếc khẩu trang
Dù đã được tiêm vắc xin chống Covid-19 nhưng tỷ phú từ thiện Bill Gates nói rằng ông vẫn tiếp tục đeo khẩu trang, nhất là khi ở gần những người cao tuổi chưa được tiêm phòng.

"Soi" Joker của Justice League: Đổi giọng, che hình xăm để "lột xác" từ trong ra ngoài

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
"Soi" Joker của Justice League: Đổi giọng, che hình xăm để "lột xác" từ trong ra ngoài
Snyder đã hé lộ tạo hình đầu tiên về Joker trong đoạn trailer mới ra mắt. Không quá lời khi cho rằng Justice League của Snyder có cách tiếp cận hoàn toàn mới về nhân vật này. Sự lột xác này mạnh mẽ đến mức nào?

Đây là cây đinh ba của Aquaman với khả năng phóng nước cực đỉnh, dùng để rửa bát siêu sạch

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Đây là cây đinh ba của Aquaman với khả năng phóng nước cực đỉnh, dùng để rửa bát siêu sạch
Không quá bá đạo như nguyên tác truyện tranh, nhưng cây đinh ba của Aquaman này hoàn toàn có thể sử dụng để rửa bát, rửa ô tô hay đấu súng nước với bạn bè.

Bóng tối phía sau ngành công nghiệp anime tỷ USD của Nhật Bản

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Bóng tối phía sau ngành công nghiệp anime tỷ USD của Nhật Bản
Đại dịch thúc đẩy sự bùng nổ của ngành công nghiệp anime Nhật Bản. Nhưng dù khối lượng công việc và lợi nhuận của ngành tăng lên, các họa sĩ diễn hoạt vẫn nhận mức lương ít ỏi.

[Video] Hé lộ loạt kỹ xảo đỉnh cao giúp Lord of the Rings vẫn đẹp lung linh, không hề "out meta" so với phim ngày nay

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
[Video] Hé lộ loạt kỹ xảo đỉnh cao giúp Lord of the Rings vẫn đẹp lung linh, không hề "out meta" so với phim ngày nay
Dù đã 2 thập kỷ trôi qua nhưng những kỹ xảo trong bộ 3 phim The Lord of the Rings vẫn cứ là đẹp mê hồn và không hề bị lép vế so với các tác phẩm hiện tại

WandaVision: Những đoạn quảng cáo vô thưởng vô phạt, vô vị vô duyên hóa ra lại liên quan rất mật thiết đến Wanda

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
WandaVision: Những đoạn quảng cáo vô thưởng vô phạt, vô vị vô duyên hóa ra lại liên quan rất mật thiết đến Wanda
Những đoạn quảng cáo trong WandaVision có thể coi là easter egg nhỏ liên quan đến quá khứ, hiện tại và cả tương lai của nữ pháp sư quyền năng Wanda Maximoff.

Trailer Army of the Dead lên sóng: Mãn nhãn với phi vụ cướp nhà băng gay cấn giữa trung tâm đại dịch zombie

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Trailer Army of the Dead lên sóng: Mãn nhãn với phi vụ cướp nhà băng gay cấn giữa trung tâm đại dịch zombie
Dưới bàn tay của đạo diễn Zack Snyder, Army of the Dead sẽ là 1 luồng gió mới lạ cho dòng phim zombie vốn đã quá quen thuộc với khán giả thế giới.

Bí mật ẩn sau 6 chiếc ghế luôn 'cháy vé' của hãng hàng không Singapore Airlines

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Bí mật ẩn sau 6 chiếc ghế luôn cháy vé của hãng hàng không Singapore Airlines
Không phải hạng ghế thương gia, trên chiếc Airbus A350-900ULR của hãng Singapore Airline luôn có 6 chỗ ngồi được các hành khách tranh giành nhau mỗi khi đặt chỗ.

Dàn diễn viên Spider-Man hé lộ tên phần phim tiếp theo: Mỗi người 1 tiêu đề, không rõ là đang troll khán giả hay "tung thính" cho đa vũ trụ

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
Dàn diễn viên Spider-Man hé lộ tên phần phim tiếp theo: Mỗi người 1 tiêu đề, không rõ là đang troll khán giả hay "tung thính" cho đa vũ trụ
Chưa ra mắt nhưng Spider-Man 3 đã biết cách "bắt lú" fan hâm mộ rồi.

WandaVision: Cô hàng xóm thân thiện Agnes hiện nguyên hình phản diện, nhưng nhiều khả năng vẫn chưa phải trùm cuối

tinybook tinybook 1 năm 7 tháng
WandaVision: Cô hàng xóm thân thiện Agnes hiện nguyên hình phản diện, nhưng nhiều khả năng vẫn chưa phải trùm cuối
Cú twist đến sái cổ trong tập mới nhất của WandaVision đã hé lộ Agnes thực chất chính là phù thủy Agatha Harkness, nhưng rất có thể đằng sau đó vẫn còn 1 thế lực đen tối khác đang giật dây để phá hoại cuộc đời của Wanda.
tinybook Công Nghệ Thông Tin








Chat