Trung Quốc định xây "đập Tam Hiệp của vật lý hạt", sẽ tốn hàng tỷ USD nhưng nhiều người cho rằng không thiết thực

Trung Quốc định xây "đập Tam Hiệp của vật lý hạt", sẽ tốn hàng tỷ USD nhưng nhiều người cho rằng không thiết thực
Theo: Dink Theo Trí Thức Trẻ
Thể loại: Khoa Học Công Nghệ
Dự án máy gia tốc hạt nào cũng tiêu tốn tới cả tỷ USD, nhiều người - trong số đó là nhiều nhà khoa học - cho rằng đây là dự án tốn kém và chẳng đi tới đâu.
Trung Quốc định xây đập Tam Điệp của vật lý hạt, sẽ tốn hàng tỷ USD nhưng nhiều người cho rằng không thiết thực - Ảnh 1.

Bảy năm trước, khoa học ngỡ ngàng trước một trong những khám phá quan trọng nhất ngành vật lý học: ta biết tới sự tồn tại của hạt Higgs boson, hay còn gọi là hạt của Chúa. Nhờ những thành tựu của Tổ chức Nghiên cứu Hạt nhân Châu Âu CERN, ta khẳng định được giả thuyết tại sao hạt lại có khối lượng.

Hai tháng sau thông báo động trời ấy, Trung Quốc lên tiếng chứng minh rằng mình không kém cạnh: họ đang chế tạo một máy gia tốc hạt của riêng mình với tên gọi Máy gia tốc Vòng Electron Positron (CEPC), nhằm tìm hiểu sâu hơn về nguồn gốc Vũ trụ. Theo kế hoạch, Trung Quốc sẽ khởi công CEPC sớm nhất là năm 2020, mất khoảng 30 năm thì xây xong với tổng số tiền bỏ ra khoảng 21 tỷ USD.

Với số tiền khổng lồ đổ vào tham vọng lớn, người ta đang gọi đây là Đập Tam Hiệp của ngành vật lý Trung Hoa.

Trung Quốc định xây đập Tam Điệp của vật lý hạt, sẽ tốn hàng tỷ USD nhưng nhiều người cho rằng không thiết thực - Ảnh 2.

Khu vực xây dựng CEPC.

Đập thủy điện lớn lấy khỏi ngân khố Trung Quốc hàng triệu USD, nhưng bao quanh nó vẫn là nhiều lời tranh cãi: rằng hiệu quả của đập Tam Hiệp không được như hứa hẹn, và việc xây dựng nó đã khiến vô vàn người phải rời nơi chôn rau cắt rốn. Cũng giống như việc các công trình lớn, các thiết bị của ngành vật lý hạt cũng tốn kém lắm; với bản chất là nghiên cứu khoa học về hạt, ảnh hưởng của các kết quả nghiên cứu cũng không lập tức hiện hữu. 

Đến cái đập thủy điện đem lại giá trị lập tức cũng còn bị chỉ trích, nữa là một thiết bị gia tốc hạt mất 3 thập kỷ mới xây xong, lại còn dùng để nghiên cứu những khái niệm mà một người bình thường khó nắm bắt.

Đây là dự án có lợi, nếu như những tranh cãi xung quanh nó mang tính khoa học và người dân được giáo dục đầy đủ, tránh việc tự tạo quan niệm sai lầm hay làm sai lệch lời chúng tôi nói”, ông Wang Yifang, giám đốc Viện Vật lý Năng lượng Cao thuộc Học viện Khoa học Trung Quốc, lên tiếng. 

Ông Wang là người đầu tiên đề xuất việc xây dựng máy gia tốc hạt CEPC, vận hành song song với máy Gia tốc Siêu Proton-Proton (SppC) vốn dùng để khám phá ra những hạt mới; cả hai máy gia tốc đều thuộc một dự án nghiên cứu. Ông nói thêm rằng những ý kiến lệch lạc sẽ càng khiến danh tiếng khoa học bị tổn hại.

“Ý kiến lệch lạc” mà ông Wang nói ở đây tức là những tranh cãi xung quanh việc máy gia tốc hạt có đáng xây không, bản thân ý kiến này cũng chẳng mới. Từ hồi 2016, bình luận của nhà vật lý học từng nhận giải Nobel Yang Chenning đã khiến dư luận nảy sinh hai ý kiến trái chiều.

Trung Quốc định xây đập Tam Điệp của vật lý hạt, sẽ tốn hàng tỷ USD nhưng nhiều người cho rằng không thiết thực - Ảnh 3.

Ông Yang cho rằng dự án này sẽ là một “hố đen” hút quỹ đầu tư, và cho rằng Trung Quốc vẫn đang là nước đang phát triển với hàng trăm triệu nông dân và dân nhập cư đang đói kém, chưa kể đất nước đang đối mặt với những vấn đề môi trường cấp bách hay những khúc mắc trong giáo dục và y tế. Việc dồn tiền xây dựng một máy gia tốc hạt sẽ khiến các ngành khoa học khác trì trệ.

Nhìn ở quy mô rộng hơn, ta sẽ thấy những tuyên bố bác bỏ tầm quan trọng của ngành vật lý hạt xuất hiện ở khắp nơi. Năm 1993, Mỹ bỏ dự án Siêu Máy gia tốc hạt Siêu dẫn (SSC) do thiếu chi phí và gặp khó khăn trong khâu quản lý. Họ quyết định hủy bỏ SSC kể cả khi đã tiêu tốn 2 tỷ USD và quá trình xây dựng máy đã bắt đầu. Đây là một cú hẫng trong cộng đồng vật lý.

Ngay trong lòng cộng đồng vật lý này, nhiều người đang đặt dấu hỏi lớn: liệu máy gia tốc hạt có thật sự hữu ích? Nhà vật lý học Jonathan Katz công tác tại Đại học Washington gọi vật lý học là nhánh nghiên cứu đang chết dần, nhiều người đồng ý và cũng nhiều cá nhân phản đối.

Nhiều người nói rằng Trung Hoa đã tiến bộ rất nhiều trong nhiều ngành khoa học công nghệ khác nhau, bao gồm trí tuệ nhân tạo lẫn vật lý lượng tử. Một máy gia tốc hạt sẽ không chỉ là công cụ mới để nghiên cứu, mà còn là yếu tố thu hút chuyên gia cũng như thắt chặt mối quan hệ với các cơ sở nghiên cứu khoa học trên thế giới. Đó là còn chưa kể những khám phá tiềm năng mà máy gia tốc hạt mang lại.

Với ông giám đốc Wang, lợi ích rõ ràng của máy gia tốc khiến ông không màng tới chi phí. Giáo sư Shingtung Yau tới từ Đại học Harvard cho rằng nếu không hoàn thành được công trình này, “Trung Quốc sẽ đánh mất cơ hội ngàn năm có một”.

Dù ai nói ngả nói nghiêng, nhiều nước trên thế giới cũng đang dự tính xây cho mình một máy gia tốc hạt. Mỹ mong muốn hoàn thiện Máy gia tốc Ion Electron (EIC) để nghiên cứu cấu trúc bên trong của hạt nhân và proton; Nhật Bản có ý định bỏ 7 tỷ USD để xây dựng Máy gia tốc Tuyến tính Quốc tế (ILC) để nghiên cứu hạt Higgs boson, nhưng hiện họ đã hoãn dự án vô thời hạn.

CERN, cơ sở khám phá ra hạt Higgs boson không muốn dừng lại ở Máy gia tốc hạt Lớn, một trong những dự án họ đang theo đuổi là Máy gia tốc Vòng Tương lai (FCC), tiêu tốn tới 23,4 tỷ USD.

Ngoài dự án “đập Tam Hiệp của vật lý”, Trung Quốc cũng có dự án khác nữa: người ta đề xuất xây dựng Máy gia tốc Electron-Ion (EICC) tại thành phố Huệ Châu, và gọi đây là “thiên đường cho các nhà vật lý học”.

Trung Quốc định xây đập Tam Điệp của vật lý hạt, sẽ tốn hàng tỷ USD nhưng nhiều người cho rằng không thiết thực - Ảnh 4.

"Thiên đường" đang được nói tới.

Yangyang Cheng, trợ lý nghiên cứu đang công tác tại Đại học Cornell và tại Máy gia tốc Hạt Lớn, tin rằng người ta phản đối các dự án máy gia tốc hạn không phải do họ nghi ngờ khoa học. Lý do đơn giản thôi: họ tin rằng máy gia tốc tỷ đô sẽ khiến các ngành khoa học khác trì trệ.

Tại cả Trung Quốc và Mỹ, số tiền đổ vào khoa học là quá nhỏ khi so với quân sự. Việc xây dựng máy gia tốc ở đâu không quan trọng, giá trị khoa học của nó vẫn còn và thậm chí, nó còn khiến bạn bè quốc tế nhìn vào đất nước có máy gia tốc hạt với một con mắt khác. Nhiều người cho rằng máy gia tốc hạt còn có thể hàn gắn mối quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ, khi các nhà khoa học từ hai quốc gia sát lại gần nhau vì một mục tiêu chung, mang thêm kiến thức về cho nhân loại.

Tham khảo ABACUS NEWS

Chính thức: WHO đặt tên cho virus corona mới là Covid-19

tinybook tinybook 1 tuần 16 giờ
Chính thức: WHO đặt tên cho virus corona mới là Covid-19
“Việc đặt tên mang ý nghĩa ngăn chặn những cái tên khác không chính xác hay được dùng vào những mục đích không hay”.

Nhiệt độ Châu Nam Cực ở mức cao kỷ lục, băng tan ở khắp nơi

tinybook tinybook 1 tuần 1 ngày
Nhiệt độ Châu Nam Cực ở mức cao kỷ lục, băng tan ở khắp nơi
Nhìn chung, băng tan tại các vùng cực với tốc độ ngày một nhanh là điều hết sức đáng báo động.

Biến đổi khí hậu đã đang khiến dòng biển chảy nhanh hơn, các nhà khoa học vẫn bối rối không biết tác hại sẽ ra sao

tinybook tinybook 1 tuần 1 ngày
Biến đổi khí hậu đã đang khiến dòng biển chảy nhanh hơn, các nhà khoa học vẫn bối rối không biết tác hại sẽ ra sao
Một tác động to lớn khác của biến đổi khí hậu vừa được công bố: Tốc độ chảy của biển đang tăng nhanh và nó ảnh hưởng đến Trái Đất rất nhiều.

Bill Gates là người đầu tiên trên Thế giới sắm tàu thủy chạy bằng Hydrogen

tinybook tinybook 1 tuần 1 ngày
Bill Gates là người đầu tiên trên Thế giới sắm tàu thủy chạy bằng Hydrogen
Di chuyển trong 'nhung lụa' nhưng cũng phải nghĩ tới môi trường!

Các nhà khoa học phát triển được khẩu trang phủ muối có thể tiêu diệt mầm bệnh virus

tinybook tinybook 1 tuần 1 ngày
Các nhà khoa học phát triển được khẩu trang phủ muối có thể tiêu diệt mầm bệnh virus
Những tinh thể muối sắc nhọn sẽ "xiên" chết virus.

Bằng kỹ nghệ ngàn năm tuổi, người Nhật tạo ra tờ giấy mỏng nhất thế giới

tinybook tinybook 1 tuần 2 ngày
Bằng kỹ nghệ ngàn năm tuổi, người Nhật tạo ra tờ giấy mỏng nhất thế giới
Những bước xử lý giấy đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ nghệ nhân.

Những chiếc hố khoan sâu nhất thế giới, cùng cuộc đua vào sâu trong lòng đất giữa các quốc gia

tinybook tinybook 1 tuần 2 ngày
Những chiếc hố khoan sâu nhất thế giới, cùng cuộc đua vào sâu trong lòng đất giữa các quốc gia
Mỹ là quốc gia chiến thắng trong cuộc đua đến với mặt trăng, còn Nga lại là kẻ dẫn đầu trong cuộc đua tiến vào lòng đất.

Virus corona mới có thể lây truyền qua khí dung: Chuyên gia hóa học phân tích chi tiết các vấn đề mọi người cần nắm rõ

tinybook tinybook 1 tuần 3 ngày
Virus corona mới có thể lây truyền qua khí dung: Chuyên gia hóa học phân tích chi tiết các vấn đề mọi người cần nắm rõ
Mới đây, trang thông tin chính thống của Trung Quốc Tân Hoa Xã nhận định, khí dung (aerosol) có thể giúp virus corona mới phát tán rộng nếu người hít phải hạt bụi khí chứa loại virus này khiến nhiều người hoang mang.

Trước khi có kiến cánh để cưỡi, Ant-Man đã phải dùng tới ... dây chun để bay trong không khí

tinybook tinybook 1 tuần 3 ngày
Trước khi có kiến cánh để cưỡi, Ant-Man đã phải dùng tới ... dây chun để bay trong không khí
Một trong những phương tiện mà anh đã sử dụng để di chuyển chính là các chú kiến cánh với khả năng bay.

Italia nghiên cứu dùng công nghệ in 3D để tạo ra 'thịt chay', hướng đến giải quyết vấn đề khủng hoảng lương thực trong tương lai

tinybook tinybook 1 tuần 3 ngày
Italia nghiên cứu dùng công nghệ in 3D để tạo ra thịt chay, hướng đến giải quyết vấn đề khủng hoảng lương thực trong tương lai
Theo nhóm nghiên cứu, chi phí cho việc in 100g thịt bằng công nghệ này chỉ khoảng 3 USD, không quá cao so với việc mua thịt trực tiếp trong siêu thị.

Tại Trung Đông, gà rán KFC cũng trở thành mặt hàng để người ta đánh đổi cả tính mạng để buôn lậu

tinybook tinybook 1 tuần 3 ngày
Tại Trung Đông, gà rán KFC cũng trở thành mặt hàng để người ta đánh đổi cả tính mạng để buôn lậu
Gà rán KFC hay các món đồ ăn nhanh đã quá quen thuộc đối với chúng ta, nhưng có lẽ tại Trung Đông đây lại là những món đồ ăn nhanh "chậm" nhất trên thế giới.

Trong Vũ trụ DC, đây là ba nhân vật có thể chạy nhanh hơn cả Flash

tinybook tinybook 1 tuần 4 ngày
Trong Vũ trụ DC, đây là ba nhân vật có thể chạy nhanh hơn cả Flash
Vẫn có một vài người đã vượt qua và cho Barry thấy rằng mình vẫn luôn luôn phải nỗ lực trong cuộc chiến công lý.

Nếu hút hết nước khỏi biển, Trái Đất sẽ trông như thế nào?

tinybook tinybook 1 tuần 4 ngày
Nếu hút hết nước khỏi biển, Trái Đất sẽ trông như thế nào?
Dãy núi dài nhất thế giới có đến 90% bộ phận nằm dưới biển, những cầu nối liên kết các lục địa,... đều được bật mí trong đoạn video của NASA này.

Dòng biển ấm chảy bên dưới băng Bắc Cực đang "đun chảy" lớp băng dày, có thể khiến nước biển dâng cả mét

tinybook tinybook 1 tuần 4 ngày
Dòng biển ấm chảy bên dưới băng Bắc Cực đang "đun chảy" lớp băng dày, có thể khiến nước biển dâng cả mét
Nước biển dâng là do băng tan, nhưng băng tan lại cũng chính là vì nước biển nằm sâu phía dưới

The New York Times: Khẩu trang y tế trên toàn cầu đang được bổ sung số lượng như thế nào?

tinybook tinybook 1 tuần 4 ngày
The New York Times: Khẩu trang y tế trên toàn cầu đang được bổ sung số lượng như thế nào?
Các nhà máy sản xuất khẩu trang trên khắp thế giới hoạt động 24 giờ một ngày, 7 ngày một tuần để đảm bảo nguồn cung mặt hàng này.

Bác sĩ 'đi trước thời đại' Wu Lien-teh - người ngăn chặn đại dịch viêm phổi giết chết hàng ngàn sinh mạng cách đây hơn 1 thế kỷ

tinybook tinybook 1 tuần 4 ngày
Bác sĩ đi trước thời đại Wu Lien-teh - người ngăn chặn đại dịch viêm phổi giết chết hàng ngàn sinh mạng cách đây hơn 1 thế kỷ
Trong giai đoạn còn chưa có thuốc kháng sinh, vị lương y họ Wu vẫn có những biện pháp tiến bộ, đi trước thời đại để ngăn chặn một dịch bệnh đã khiến 60.000 người tử vong.

Người Trung Quốc dùng ứng dụng nào đối phó virus Corona?

tinybook tinybook 1 tuần 4 ngày
Người Trung Quốc dùng ứng dụng nào đối phó virus Corona?
Khi dịch viêm phổi cấp do virus Corona mới gây ra tiếp tục lan rộng, các hãng công nghệ Trung Quốc đã ra mắt nhiều nền tảng, dịch vụ cung cấp thông tin xác thực về căn bệnh này.

Yang's Tiger: Sư tử bản địa của Trung Quốc, nhưng lại được gọi là hổ

tinybook tinybook 1 tuần 4 ngày
Yangs Tiger: Sư tử bản địa của Trung Quốc, nhưng lại được gọi là hổ
Yang's Tiger hay còn có một tên gọi khác là Panthera Youngi, chúng là một loài sư tử cổ đại đã tuyệt chủng và sống cách đây khoảng 35.000 năm tại Đông Bắc của Trung Quốc.

Tin vui: Việt Nam nuôi cấy và phân lập thành công virus Corona mới

tinybook tinybook 1 tuần 5 ngày
Tin vui: Việt Nam nuôi cấy và phân lập thành công virus Corona mới
Một tin vui cho Việt Nam khi ngày hôm nay (7/2), Viện vệ sinh dịch tễ Trung ương đã nuôi cấy và phân lập thành công virus corona mới.

Bác sĩ 'đi trước thời đại' Wu Lien-teh - người ngăn chặn đại dịch viêm phổi giết chết hàng ngàn sinh mạng cách đây hơn 1 thế kỷ

tinybook tinybook 1 tuần 5 ngày
Bác sĩ đi trước thời đại Wu Lien-teh - người ngăn chặn đại dịch viêm phổi giết chết hàng ngàn sinh mạng cách đây hơn 1 thế kỷ
Trong giai đoạn còn chưa có thuốc kháng sinh, vị lương y họ Wu vẫn có những biện pháp tiến bộ, đi trước thời đại để ngăn chặn một dịch bệnh đã khiến 60.000 người tử vong.

Chế tạo đai ốc bánh xe bằng in 3D, Ford biến việc trộm bánh xe trở thành điều không tưởng

tinybook tinybook 1 tuần 5 ngày
Chế tạo đai ốc bánh xe bằng in 3D, Ford biến việc trộm bánh xe trở thành điều không tưởng
Ford tin rằng, với các đai ốc bánh xe chống trộm làm từ vật liệu in 3D này, nạn trộm cắp bánh xe sẽ tự biến mất.

Bạn đừng quá lo lắng, Châu Á chúng ta đã đẩy lùi được tới BA đại dịch cúm trong quá khứ

tinybook tinybook 1 tuần 5 ngày
Bạn đừng quá lo lắng, Châu Á chúng ta đã đẩy lùi được tới BA đại dịch cúm trong quá khứ
Những bài học trong quá khứ sẽ dạy được chúng ta rất nhiều điều trong cuộc chiến chống nCoV hiện tại.

Loài kỳ giông "lười" nhất quả đất: 7 năm mới thèm di chuyển một lần, ăn một bữa no một thập kỷ

tinybook tinybook 1 tuần 6 ngày
Loài kỳ giông "lười" nhất quả đất: 7 năm mới thèm di chuyển một lần, ăn một bữa no một thập kỷ
Chúng chỉ di chuyển khi thèm ăn và khi thèm ... giao phối.

Sau hơn 500 năm, bí mật ẩn dưới kiệt tác nổi tiếng của Leonardo da Vinci cuối cùng đã được giải mã

tinybook tinybook 1 tuần 6 ngày
Sau hơn 500 năm, bí mật ẩn dưới kiệt tác nổi tiếng của Leonardo da Vinci cuối cùng đã được giải mã
Các nhà nghiên cứu tại Đại học Imperial College London (Anh) và Phòng trưng bày Quốc gia Anh tuyên bố đã vén màn thành công bí ẩn hàng trăm năm qua do danh họa người Ý Leonardo da Vinci tạo ra trong bức tranh "Virgin of the rocks"

Đã có cách chế tạo pin năng lượng có thể tạo ra điện vào ban đêm mà không cần tới ánh sáng Mặt Trời

tinybook tinybook 1 tuần 6 ngày
Đã có cách chế tạo pin năng lượng có thể tạo ra điện vào ban đêm mà không cần tới ánh sáng Mặt Trời
Nhờ ứng dụng nguyên lý hoàn toàn ngược lại với các tấm pin năng lượng Mặt Trời, các nhà khoa học đã tạo ra được những tấm pin có khả năng tạo ra năng lượng vào ban đêm.

Israel chế tạo thành công khẩu trang có thể diệt virus corona, tái sử dụng 100 lần

tinybook tinybook 1 tuần 6 ngày
Israel chế tạo thành công khẩu trang có thể diệt virus corona, tái sử dụng 100 lần
Một công ty tại Israel tuyên bố đã phát triển được một loại khẩu trang diệt virus, vi khuẩn, nấm độc ngay khi chúng tiếp xúc với lớp vải của khẩu trang.

Các nhà khoa học phát triển mặt nạ tích hợp màn hình, giúp lính cứu hỏa có thể “nhìn xuyên” màn khói dày đặc

tinybook tinybook 2 tuần 1 giờ
Các nhà khoa học phát triển mặt nạ tích hợp màn hình, giúp lính cứu hỏa có thể “nhìn xuyên” màn khói dày đặc
Loại mặt nạ phòng độc kết hợp với màn hình của các nhà khoa học Mỹ có thể hiển thị chính xác các vật thể ở đằng sau màn khói lửa vô cùng nguy hiểm.

Tốc độ lây lan của chủng mới của virus corona nhanh như thế nào?

tinybook tinybook 2 tuần 6 giờ
Tốc độ lây lan của chủng mới của virus corona nhanh như thế nào?
Số lượng người nhiễm 2019-nCoV đã lên tới hơn 24.000 người.

Bọ ngựa 30 triệu năm tuổi được bảo quản hoàn hảo trong mảnh hổ phách

tinybook tinybook 2 tuần 20 giờ
Bọ ngựa 30 triệu năm tuổi được bảo quản hoàn hảo trong mảnh hổ phách
Hổ phách thường có nhiều màu khác nhau, nhưng màu phổ biến nhất là màu vàng nâu, chúng được xem là "bảo tàng lưu trữ" các loại côn trùng thời cổ đại với khả năng bảo quản gần như hoàn hảo.

Đây là 3 thói quen của những thiên tài bạn cũng có thể áp dụng để làm mình thông minh hơn

tinybook tinybook 2 tuần 22 giờ
Đây là 3 thói quen của những thiên tài bạn cũng có thể áp dụng để làm mình thông minh hơn
Tất cả chỉ tốn 1 tiếng mỗi ngày mà thôi.
tinybook Công Nghệ Thông Tin








Chat