Nghe chuyên gia giải thích về việc "Đất hiếm không hề hiếm như cái tên"

Nghe chuyên gia giải thích về việc "Đất hiếm không hề hiếm như cái tên"
Theo: Dink Theo Trí Thức Trẻ
Thể loại: Khoa Học Công Nghệ
Nguyên tố đất hiếm còn được gọi là “vitamin của hóa học”, khi mà một lượng nhỏ thứ “chất bổ” này sẽ tạo ra những hiệu ứng mạnh mẽ trong đồ điện tử. Trung Quốc đang là nước dẫn đầu ngành sản xuất đất hiếm với 80% sản lượng toàn cầu.

Nhiều năm nay, cuộc chiến thương mại giữa Trung Quốc và Mỹ ngày một leo thang. Nhưng phải đến tháng Năm năm 2019 này, ta mới thấy đỉnh điểm của nó: Huawei, ngôi sao sáng của ngành công nghệ Trung Quốc, bị Mỹ cấm cửa, hệ lụy là một loạt các hãng cung cấp phần cứng và phần mềm đình đám “nghỉ chơi” với Huawei. 

Nghe chuyên gia giải thích về việc Đất hiếm không hề hiếm như cái tên - Ảnh 1.

Một trong những biện pháp Trung Quốc có thể dùng để đáp trả là dừng xuất khẩu đất hiếm - thứ nguyên tố thiết yếu cho ngành sản xuất thiết bị điện tử. Trung Quốc là nguồn cung cấp đất hiếm lớn nhất thế giới hiện nay, và Mỹ sử dụng đất hiếm để làm smartphone, xe điện, pin và nhiều hơn nữa. Người Trung Hoa ủng hộ kế hoạch này, họ gọi đất hiếm là “con át chủ bài trong tay Bắc Kinh”.

Nguyên tố đất hiếm còn được gọi là “vitamin của hóa học”, khi mà một lượng nhỏ thứ “chất bổ” này sẽ tạo ra những hiệu ứng mạnh mẽ trong đồ điện tử: nam châm mạnh hơn, màn hình thiết bị điện tử sáng hơn, dung lượng pin cao hơn đều nhờ có đất hiếm. Nếu Trung Quốc dừng cung cấp đất hiếm, toàn bộ ngành công nghiệp điện tử sẽ đi lùi lại mất vào thập kỷ. Không ai muốn từ bỏ smartphone để quay về sử dụng cục gạch đen trắng ngày xưa cả.

Thế nhưng các chuyên gia trong ngành lại không lo lắng cho tình cảm nguy khốn. Họ cho rằng việc áp thêm luật lệ mới lên đất hiếm sẽ phản tác dụng, để rồi Mỹ và các nước khác dần thích nghi với việc khan hiếm đất hiếm.

Nếu Trung Quốc dừng ngay lập tức việc cung cấp đất hiếm, ta sẽ đối mặt với những vấn đề ngắn hạn trước”, Tom Worstall, một thương gia đất hiếm nói với The Verge. “Vấn đề đó không khó giải quyết”.

Nghe chuyên gia giải thích về việc Đất hiếm không hề hiếm như cái tên - Ảnh 2.

Lý do để Trung Quốc không thể dùng đất hiếm để đe dọa ngành công nghiệp điện tử rất nhiều, trải dài như Vạn Lý Trường Thành, qua các yếu tố như địa lý, hóa học và lịch sử. Nhưng yếu tố quan trọng nhất lại là yếu tố dễ giải thích nhất: đất hiếm không hiếm, chỉ là cái tên vậy thôi.

Ban khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) mô tả đất hiếm là “nhiều ở mức trung bình”. Chúng không nhiều như silicon hay sắt, nhưng vẫn có số lượng tương đương chì hay đồng. Trung Quốc sở hữu một lượng lớn đất hiếm, nhưng Brazil, Canada, Úc, Ấn Độ, Mỹ và Nhật Bản cũng đều có đất hiếm.

Khó khăn trong việc tinh chế đất hiếm (và cũng là lý do chúng được đặt cái tên “hiếm”) nằm ở việc đất hiếm không đóng thành quặng, mà lẫn cùng nhiều tạp chất khác. Tính chất hóa học của đất hiếm ngang ngửa với một thanh niên hòa đồng, ai cũng có thể bắt cặp; việc trích xuất đất hiếm từ quặng thì lại giống việc thuyết phục anh bạn say rượu dừng uống để về nhà, một quá trình dông dài và gây ức chế.

Theo lời Eugene Gholz, chuyên gia đất hiếm và giáo sư đang công tác tại Đại học Notre Dame: “Một khi bạn lấy đất hiếm ra khỏi đất, mới thấy khó khăn nằm ở khâu xử lý hóa học chứ không phải công đoạn khai thác”.

Không giống những lời lẽ ngọt nhạt dùng để khuyên nhủ một người bạn say xỉn, xử lý đất hiếm cần acid mạnh và một lượng phóng xạ có thể gây ung thư. Đây là một trong những lý do nhiều nước để việc sản xuất đất hiếm cho Trung Quốc, quốc gia có lượng lao động tay chân dồi dào và những mỏ đất hiếm không biết quan tâm tới môi trường.

Nghe chuyên gia giải thích về việc Đất hiếm không hề hiếm như cái tên - Ảnh 3.

Trung Quốc cũng mới vươn lên vị trí thứ nhất trong danh sách các nước sản xuất đất hiếm. Giữa thập niên 68 và 80, lượng lớn đất hiếm của thế giới tới từ mỏ Mountain Pass tại Mỹ. Nhà máy đóng cửa năm 1998 do gặp vấn đề với lượng nước thải độc hại.

Từ thập niên 90 trở đi, người Hoa mới thống lĩnh nguồn hàng đất hiếm, nhưng họ cũng trả cái giá môi trường đắt đỏ. Năm 2010, chính phủ Trung Quốc ước tính lượng rác thải độc hại mà ngành đất hiếm thải ra một năm phải tới 20 triệu tấn. Số liệu từ nhiều nguồn cho hay Trung Quốc chiếm 95% tổng sản lượng đất hiếm thế giới, nhưng USGS cho rằng số liệu đã cũ, con số hiện tại đâu đó gần 80%.

Con số 80% vẫn lớn, và câu hỏi vẫn còn giá trị của mình: chuyện gì xảy ra nếu như Trung Quốc dừng xuất khẩu đất hiếm? May mắn thay, ta có lịch sử cho ta biết chuyện gì đã xảy ra trong lần trước, khi Trung Quốc dừng chuyển đất hiếm sang Nhật. Luật cấm có hiệu lực, nhưng hiệu ứng nó tạo ra không nhiều.

Các đối tượng buôn lậu đất hiếm có thêm thị trường làm ăn, các nhà sản xuất của Nhật Bản tìm ra được cách sử dụng ít đất hiếm hơn, sản lượng đồ điện tử ở các nước khác tăng để bù cho Nhật Bản. “Thế giới này linh hoạt lắm”, Eugene Gholz nói, “người ta không từ bỏ, họ thích nghi với hoàn cảnh mới”.

Gholz viết bản báo cáo từ năm 2010, nhưng anh vẫn cho rằng sự thể cũng không khác gì trong năm 2019 này.

Nghe chuyên gia giải thích về việc Đất hiếm không hề hiếm như cái tên - Ảnh 4.

Mỏ đất hiếm.

Nếu Trung Quốc dừng việc xuất khẩu đất hiếm, những nhà cung cấp nguyên vật liệu hiện tại vẫn sẽ có đủ đất hiếm để đưa về những cơ sở cần gấp, cách chữa cháy ngắn hạn có thể đủ để cầm cự cho qua cơn bão chiến tranh thương mại. Dù đồ điện tử hay dầu thô (quá trình tinh chế dầu cũng cần đất hiếm) có thể tăng giá, Gholz vẫn nói rằng bạn vẫn có thể mua những smartphone mới nhất mà không ảnh hưởng gì.

Và đây cũng mới chỉ là dự đoán, Trung Quốc vẫn chưa có động thái chính thức. Thừa cơ hội này, nhiều cơ sở đã tích trữ lượng lớn đất hiếm để có thể ngay lập tức đối phó với nguy cơ tiềm tàng. Đây đó, những cơ sở tinh chế đất hiếm mới xuất hiện.

Khi lệnh cấm diễn ra, một trong những điểm để ngành công nghệ bấu víu sẽ là mỏ Mountain Pass, đã trở lại hoạt động hồi tháng Giêng năm nay. “Cách tiết kiệm nhất và nhanh nhất để đối phó là đổ thêm nhiều đất hiếm nữa vào thị trường, chúng ta đâu có phải đi lên từ con số không?”, Gholz nói.

Worstall cũng đồng tình, “việc sản xuất đất hiếm đơn giản một cách đáng ngạc nhiên”.

Có một điều làm phiền lòng cả hai người, đó là quá trình tinh chế đất hiếm sẽ có cái giá đắt nhường nào. Đặc biệt khi quy chuẩn an toàn của Mỹ cao hơn hẳn Trung Quốc, việc thành lập một cơ sở sản xuất đất hiếm sẽ gặp nhiều trở ngại.

Không phải là liệu ngành công nghệ có thích nghi được trong tương lai không (vì kiểu gì cũng sẽ thích nghi được thôi), mà phải hỏi: Liệu họ có đứng vững được trong thời điểm hiện tại?

Các nhà khoa học tạo ra thủy tinh dẻo, chỉ có thể uốn cong chứ không thể vỡ

tinybook tinybook 1 tuần 2 ngày
Các nhà khoa học tạo ra thủy tinh dẻo, chỉ có thể uốn cong chứ không thể vỡ
Muốn thủy tinh có được độ dẻo, điều kiện tiên quyết là nó phải cực kỳ tinh khiết và hoàn hảo.

Soi chiếc xe "đậm chất công nghệ" trong MV mới của Rhymastic và Phương Ly

tinybook tinybook 1 tuần 2 ngày
Soi chiếc xe "đậm chất công nghệ" trong MV mới của Rhymastic và Phương Ly
Không chỉ hút "view" bằng beat nhạc cực chất và câu chuyện thật của hai nghệ sĩ, MV "Đâu chịu ngồi yên" của Phương Ly và Rhymastic còn khiến khán giả thích thú với chiếc xe lạ vô cùng hiện đại xuất hiện trong MV.

Ly kỳ vụ trộm báu vật cổ hàng chục ngàn tỷ rúng động cả thế giới

tinybook tinybook 1 tuần 2 ngày
Ly kỳ vụ trộm báu vật cổ hàng chục ngàn tỷ rúng động cả thế giới
Một nhóm trộm táo tợn vừa đột nhập vào một bảo tàng của Đức, lấy đi các món đồ trang sức cổ gắn đá quý, ước tính trị giá tới 1 tỷ Euro (gần 25,6 ngàn tỷ đồng). Sự cố đang gây rúng động toàn châu Âu.

Thụy Sĩ công bố loại ô nhiễm hết sức kinh khủng đến từ... những chiếc lốp xe, và nó không giống như những gì bạn đang tưởng tượng

tinybook tinybook 1 tuần 2 ngày
Thụy Sĩ công bố loại ô nhiễm hết sức kinh khủng đến từ... những chiếc lốp xe, và nó không giống như những gì bạn đang tưởng tượng
Lốp xe gây ô nhiễm kiểu gì? Lốp phế thải chỉ là một phần của câu chuyện thôi.

Tai nạn hi hữu: Quả ngư lôi vừa bắn ra đã quay ngoắt lại, trúng vào chính chiếc tàu ngầm vừa khai hỏa

tinybook tinybook 1 tuần 2 ngày
Tai nạn hi hữu: Quả ngư lôi vừa bắn ra đã quay ngoắt lại, trúng vào chính chiếc tàu ngầm vừa khai hỏa
Trong suốt Thế chiến thứ hai, tàu ngầm của hải quân Mỹ thường bị ảnh hưởng bởi một loạt các vấn đề như ngư lôi kích nổ sớm hay đo độ sâu không chính xác. Nổi tiếng nhất là lỗi ngư lôi tự quay trở lại tàu ngầm vừa khai hỏa.

Màn tranh luận có một không hai: Robot "cãi nhau" xem AI có lợi hay có hại, con người ngồi nghe và đánh giá

tinybook tinybook 1 tuần 2 ngày
Màn tranh luận có một không hai: Robot "cãi nhau" xem AI có lợi hay có hại, con người ngồi nghe và đánh giá
Suy nghĩ của bạn ra sao? Trí tuệ nhân tạo có lợi hay có hại?

Mỏ sản xuất nhiều đá cẩm thạch nhất thế giới, giá trị 1,1 tỷ USD

tinybook tinybook 1 tuần 3 ngày
Mỏ sản xuất nhiều đá cẩm thạch nhất thế giới, giá trị 1,1 tỷ USD
Mỏ đá này thậm chí còn được dùng làm phim trường cho một bộ phim James Bond

90% những ông lớn ngành xe đang cười vào mặt thiết kế xe Cybertruck quái dị của Elon Musk, thậm chí còn khẳng định "xe này phạm luật" từ đầu

tinybook tinybook 1 tuần 3 ngày
90% những ông lớn ngành xe đang cười vào mặt thiết kế xe Cybertruck quái dị của Elon Musk, thậm chí còn khẳng định "xe này phạm luật" từ đầu
Hầu hết mọi yếu tố của Cybertruck đều là điểm cộng, ngoại trừ ... vẻ ngoài của nó.

Hỏi khó: Làm thế nào để đánh bại Flash, siêu anh hùng nhanh nhất nhì lịch sử truyện tranh?

tinybook tinybook 1 tuần 3 ngày
Hỏi khó: Làm thế nào để đánh bại Flash, siêu anh hùng nhanh nhất nhì lịch sử truyện tranh?
Tham khảo Batman chăng? Cái gã mặc đồ dơi, tính tình quái gở mà dựng lên từng kế hoạch để đánh bại mọi thành viên Justice League ấy?

Biến đổi khí hậu dẫn tới sự sụp đổ của một trong những đế chế cổ đại quyền lực nhất lịch sử loài người

tinybook tinybook 1 tuần 3 ngày
Biến đổi khí hậu dẫn tới sự sụp đổ của một trong những đế chế cổ đại quyền lực nhất lịch sử loài người
Đế quốc Assyria từng là một trong những đế chế lớn nhất và hùng mạnh nhất của thế giới cổ đại nhưng giờ đây các nhà khoa học tin rằng, đế chế này đã biến mất chỉ vì biến đổi khí hậu.

Giải pháp ứng phó thiên tai của tương lai: một công-te-nơ "chứa đủ điện" cho 3-4 hộ gia đình cùng dùng

tinybook tinybook 1 tuần 4 ngày
Giải pháp ứng phó thiên tai của tương lai: một công-te-nơ "chứa đủ điện" cho 3-4 hộ gia đình cùng dùng
CEO của Boxpower, Angelo Campus tin rằng hệ thống này sẽ sớm có mặt trên mọi miền nước Mỹ cũng như trên toàn thế giới.

100 năm lời nguyền táo đỏ: Con người đã ép những quả táo phải đỏ, ngày càng phải đỏ

tinybook tinybook 1 tuần 4 ngày
100 năm lời nguyền táo đỏ: Con người đã ép những quả táo phải đỏ, ngày càng phải đỏ
Giống táo Red Delicious được giới thiệu vào năm 1921, kể từ đó, chúng ta bắt đầu nghĩ: Cứ táo là phải đỏ.

Chống biến đổi khí hậu: Một con cá voi đáng giá bằng hàng vạn cây xanh

tinybook tinybook 1 tuần 4 ngày
Chống biến đổi khí hậu: Một con cá voi đáng giá bằng hàng vạn cây xanh
5 triệu con cá voi có thể hấp thụ CO2 tương đương với 4 khu rừng Amazon.

Làm ra thịt từ không khí: Nghe qua tưởng vô lý nhưng khoa học đã thực hiện thành công điều không tưởng này

tinybook tinybook 1 tuần 4 ngày
Làm ra thịt từ không khí: Nghe qua tưởng vô lý nhưng khoa học đã thực hiện thành công điều không tưởng này
Bằng cách tái sử dụng khí CO2 do các phi hành gia thải ra trong không gian kín của tàu con thoi, công nghệ của NASA cho phép chế biến khí CO2 thành thực phẩm.

Từng có đến 9 chủng loài người trên Trái đất nhưng nay chỉ còn 1 - phải chăng người hiện đại đã tàn sát tất cả?

tinybook tinybook 1 tuần 4 ngày
Từng có đến 9 chủng loài người trên Trái đất nhưng nay chỉ còn 1 - phải chăng người hiện đại đã tàn sát tất cả?
Các bằng chứng lịch sử cho thấy người tinh khôn - Homo Sapien dường như đã tuyệt diệt tất cả các địch thủ khác trên con đường chiếm lĩnh cả hành tinh của mình.

Victor Lustig, kẻ lừa đảo khét tiếng đã hai lần bán tháp Eiffel

tinybook tinybook 1 tuần 5 ngày
Victor Lustig, kẻ lừa đảo khét tiếng đã hai lần bán tháp Eiffel
Những câu chuyện nức tiếng về Victor Lustig khiến bạn phải thốt lên: Làm sao nạn nhân lại cả tin đến thế cơ chứ! Dù nghe hoang đường đến mấy, những phi vụ này đều có thực.

Tại sao côn trùng lại có kích thước nhỏ bé như vậy? Vì sao con gián mất đầu mà vẫn có thể sống và hô hấp bình thường?

tinybook tinybook 1 tuần 5 ngày
Tại sao côn trùng lại có kích thước nhỏ bé như vậy? Vì sao con gián mất đầu mà vẫn có thể sống và hô hấp bình thường?
Chắc hẳn hồi còn bé ai cũng từng một lần giết những con côn trùng và chắc hẳn sẽ có một vài người cảm thấy tò mò về những chất có màu trắng hay vàng thoát ra thay vì máu như trên cơ thể con người.

Dùng vệ tinh chụp từ trên cao, phát hiện một loạt hình vẽ 'siêu to khổng lồ' đầy bí ẩn nằm ngay giữa sa mạc ở Peru

tinybook tinybook 1 tuần 5 ngày
Dùng vệ tinh chụp từ trên cao, phát hiện một loạt hình vẽ siêu to khổng lồ đầy bí ẩn nằm ngay giữa sa mạc ở Peru
Với sự giúp đỡ của vệ tinh và trí tuệ nhân tạo, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra một loạt hình vẽ bí ẩn có kích thước khổng lồ nằm ở giữa một sa mạc ở Peru.

10 vũ khí trong đa vũ trụ DC đủ sức để đánh bại cả các vị thần

tinybook tinybook 1 tuần 5 ngày
10 vũ khí trong đa vũ trụ DC đủ sức để đánh bại cả các vị thần
Vị thế của những ông thần này được đánh giá bởi sức mạnh, sự vĩ đại và sức sống bất tử. Nhưng trong vũ trụ của DC, ngay cả thần cũng không tránh khỏi cái chết.

Phát hiện dấu vết của đường trong thiên thạch có niên đại 5 tỷ năm tuổi, vén màn bí ẩn về quá trình hình thành sự sống trên Trái Đất

tinybook tinybook 1 tuần 5 ngày
Phát hiện dấu vết của đường trong thiên thạch có niên đại 5 tỷ năm tuổi, vén màn bí ẩn về quá trình hình thành sự sống trên Trái Đất
Liệu rằng loài người chúng ta - một trong những "hậu duệ" của sự sống nguyên sơ - có nguồn gốc từ ngoài Trái Đất?

Cybertruck được lấy cảm hứng từ chiếc xe của James Bond năm 1977, Elon Musk đã mua vào năm 2013

tinybook tinybook 1 tuần 5 ngày
Cybertruck được lấy cảm hứng từ chiếc xe của James Bond năm 1977, Elon Musk đã mua vào năm 2013
Elon Musk thích chiếc xe của 007 đến mức tự bỏ tiền ra tậu hẳn hàng xịn tại một cuộc đấu giá năm 2013.

Nhà thiết kế hô biến những container chở hàng thô kệch thành ngôi nhà mơ ước

tinybook tinybook 1 tuần 6 ngày
Nhà thiết kế hô biến những container chở hàng thô kệch thành ngôi nhà mơ ước
Bằng cách xếp chồng 11 container chồng lên nhau, nhà thiết kế Will Breaux đã tạo ra được một dãy nhà ba tầng ấn tượng và sự bất ngờ không chỉ nằm ở thiết kế bên ngoài mà còn nằm nội thất cực sang chảnh bên trong.

Nhóm nghiên cứu công bố bằng chứng khẳng định sự tồn tại của một lực thứ năm, hứa hẹn đảo lộn nền Vật lý mà ta vẫn biết

tinybook tinybook 1 tuần 6 ngày
Nhóm nghiên cứu công bố bằng chứng khẳng định sự tồn tại của một lực thứ năm, hứa hẹn đảo lộn nền Vật lý mà ta vẫn biết
Vẫn như mọi khi, cần thêm nhiều thử nghiệm và kết quả khác để có thể đảo lộn cả nền vật lý.

Những ‘vũ khí’ lợi hại của YADEA G5 - Tân binh xe máy điện đang khiến giới trẻ Việt tò mò

tinybook tinybook 1 tuần 6 ngày
Những ‘vũ khí’ lợi hại của YADEA G5 - Tân binh xe máy điện đang khiến giới trẻ Việt tò mò
YADEA G5 là mẫu xe máy điện được kỳ vọng sẽ thu hút nhiều bạn trẻ Việt đang tìm kiếm phương tiện 2 bánh cá tính đồng hành trong cuộc sống năng động.

Top 10 nhân vật Marvel phù hợp cho những bộ phim kinh dị

tinybook tinybook 1 tuần 6 ngày
Top 10 nhân vật Marvel phù hợp cho những bộ phim kinh dị
Marvel không hề thiếu những "tài năng bẩm sinh" cho những bộ phim kinh dị.

Khoa học chứng kiến luồng ánh sáng chói nhất Vũ trụ, sinh ra bởi vụ nổ tia gamma mạnh gấp hàng tỷ lần Mặt Trời, xảy ra cách Trái Đất 5 tỷ năm ánh sáng

tinybook tinybook 1 tuần 6 ngày
Khoa học chứng kiến luồng ánh sáng chói nhất Vũ trụ, sinh ra bởi vụ nổ tia gamma mạnh gấp hàng tỷ lần Mặt Trời, xảy ra cách Trái Đất 5 tỷ năm ánh sáng
Nếu Trái Đất mà trúng phải tia này, chúng ta đã "tèo" cả rồi ...

Chỉ làm mỗi việc bật tắt dòng điện, các bóng bán dẫn thực hiện việc tính toán như thế nào?

tinybook tinybook 2 tuần 11 giờ
Chỉ làm mỗi việc bật tắt dòng điện, các bóng bán dẫn thực hiện việc tính toán như thế nào?
Làm thế nào chỉ với việc bật tắt dòng điện đi qua bóng bán dẫn, các bộ xử lý có thể thực hiện được các phép tính cũng như các tác vụ phức tạp khác?

Sử dụng mạng neural nhân tạo, viện nghiên cứu Nga đọc được tín hiệu não bộ, dịch nó thành hình ảnh trong thời gian thực

tinybook tinybook 2 tuần 12 giờ
Sử dụng mạng neural nhân tạo, viện nghiên cứu Nga đọc được tín hiệu não bộ, dịch nó thành hình ảnh trong thời gian thực
Đây là bước đệm để phát triển một giao diện não bộ - máy tính hiệu quả trong tương lai.

Nghiên cứu hóa thạch mới khẳng định rắn từng có 2 chân

tinybook tinybook 2 tuần 17 giờ
Nghiên cứu hóa thạch mới khẳng định rắn từng có 2 chân
Suốt 160 năm, chúng ta đã đặt ra những giả thuyết sai lầm trong quá trình tiến hóa của loài rắn.

Cựu khoa học gia của NASA tuyên bố tìm thấy côn trùng sống trên Sao Hỏa

tinybook tinybook 2 tuần 20 giờ
Cựu khoa học gia của NASA tuyên bố tìm thấy côn trùng sống trên Sao Hỏa
Đó có phải là một con côn trùng có chân, mắt và các khoang cơ thể rõ ràng?
tinybook Công Nghệ Thông Tin








Chat