Madagascar phát hiện ra loài chim khổng lồ đầu tiên trong lịch sử có độ cao lên tới 3 mét

Madagascar phát hiện ra loài chim khổng lồ đầu tiên trong lịch sử có độ cao lên tới 3 mét
Theo: Đức Khương Theo Trí Thức Trẻ
Thể loại: Khoa Học Công Nghệ
Đâu là loài chim lớn nhất trong lịch sử? Câu hỏi tưởng như đơn giản này hóa ra đã gây ra tranh cãi rất lớn cho giới khoa học trong thời gian dài.

Nói về loài chim lớn nhất, điều đầu tiên mọi người nghĩ đến có lẽ là đà điểu, nhưng đà điểu không phải là thành viên lớn nhất trong gia đình chim. Năm 2018, các nhà cổ sinh vật học đã phát hiện và đặt tên cho một loài chim khổng lồ từng sống trên đảo Madagascar. Kích thước của nó tương đương với một con khủng long và chúng đã trở thành "loài chim lớn nhất trong lịch sử"!

Nếu là một người yêu thích tìm hiểu và khám phá các loài chim khổng lồ thì chắc hẳn mọi người cũng đã biết tới loài chim voi Aepyornis cũng sống tại Madagascar, cá thể to lớn nhất của loài này có thể đạt trọng lượng lên tới hơn 500kg và đạt chiều cao tới 3 mét, to lớn hơn rất nhiều so với một con đà điều hiện đại.

Madagascar phát hiện ra loài chim khổng lồ đầu tiên trong lịch sử có độ cao lên tới 3 mét - Ảnh 1.

Aepyornis là một chi trong họ Aepyornithidae, là một trong ba chi chim chạy đặc hữu Madagascar.

Trên thực tế, không phải tất cả các loài chim voi đều có kích thước to lớn. Trong lịch sử đã từng có rất nhiều loài chim voi đã sống trên đảo Madagascar, chúng có đủ mọi kích thước, nhưng vẻ bề ngoài và cấu trúc cơ thể của chúng về cơ bản đều rất giống nhau.

Những con chim lớn nhất trong lịch sử đã từng có một khoảng thời gian sinh sống với con người, nhưng do biến đổi khí hậu, cạnh tranh môi trường sống và một phần ảnh hưởng từ con người mà số lượng của chúng đã bị suy giảm và tuyệt chủng vào khoảng 1.000 năm trước. Cho tới thời điểm hiện tại, con người chúng ta chỉ được biết tới chúng qua những bộ xương cũng như những mảnh trứng vỡ của chúng mà thôi.

Madagascar phát hiện ra loài chim khổng lồ đầu tiên trong lịch sử có độ cao lên tới 3 mét - Ảnh 2.

So sánh xương của đà điểu (trái) và chim voi (phải).

Madagascar phát hiện ra loài chim khổng lồ đầu tiên trong lịch sử có độ cao lên tới 3 mét - Ảnh 3.

Kiến thức của giới sinh vật học về chim voi cho tới nay hầu hết vẫn đều là qua những bộ xương được khai quật. Năm 1894, Charles William Andrew đã đặt tên cho một loài thuộc chi chim voi là Aepyornis titan. Năm 1963, nhà cổ sinh vật học người Mỹ Pierce Brodkorb đã chỉ ra rằng loài chim voi Aepyornis titan và loài chim voi Aepyornis maximus là cùng một loài, bởi vậy việc tách riêng Aepyornis titan là một loài mới hoàn toàn không hợp lệ.

Madagascar phát hiện ra loài chim khổng lồ đầu tiên trong lịch sử có độ cao lên tới 3 mét - Ảnh 4.

Nhưng vào năm 2018, James Hansford và Samuel Turvey từ Hiệp hội Động vật học Luân Đôn đã phát hiện ra mối quan hệ của chim voi Aepyornis maximus với bộ xương của loài chim voi Aepyornis titan từng được đặt tên và chỉ rõ ra được sự khác biệt giữa chúng, vì vậy chim khổng lồ Aepyornis titan lúc này mới được thừa nhận là một loài hoàn toàn mới.

Lúc này loài Aepyornis titan được đặt với cái tên toàn toàn mới là Vorombe, có nguồn gốc từ tiếng Malagasy, có nghĩa là loài chim "siêu to khổng lồ", với tên gọi khoa học đầy đủ là Vorombe titan.

Madagascar phát hiện ra loài chim khổng lồ đầu tiên trong lịch sử có độ cao lên tới 3 mét - Ảnh 5.

Vorombe là một trong ba giống chim voi, một họ loài chim chạy to lớn đã tuyệt chủng đặc hữu ở Madagascar.

Vorombe titan là loài chim lớn nhất trong lịch sử mà con người từng được biết đến, loài chim khổng lồ này lớn hơn chim voi Aepyornis và chiều cao của nó có thể đạt tới hơn 3 mét. Ước tính chúng nặng từ 540 đến 730 kg, với trọng lượng trung bình khoảng 640 kg. Khi đo mẫu vật một xương đùi thuộc về một con chim khổng lồ Vorombe titan, chu vi của nó là 30 cm. Ước tính con chim khổng lồ này có thể nặng tới 860 kg khi còn sống!

Madagascar phát hiện ra loài chim khổng lồ đầu tiên trong lịch sử có độ cao lên tới 3 mét - Ảnh 6.

So sánh hình dạng cơ thể của chim Vorombe titan và người trưởng thành.

Madagascar phát hiện ra loài chim khổng lồ đầu tiên trong lịch sử có độ cao lên tới 3 mét - Ảnh 7.

So sánh kích thước cơ thể của loài chim khổng lồ Vorombe titan với một con khủng long Magyarosaurus.

Chính vì kích thước khổng lồ đó mà loài Vorombe titan đã chiếm được ngôi vị loài chim lớn nhất trong lịch sử, và nó thậm chí có thể cạnh tranh nguồn thức ăn và môi trường sống với những con khủng long Magyarosaurus nếu như chúng sinh sống cùng niên đại với nhau.

Những con chim khổng lồ được phân loại vào chi Aepyornithidae theo thứ họ Aepyornithiformes, và chúng có ngoại hình tương tự như chim voi Aepyornis. Loài chim khổng lồ này có cái đầu nhỏ, cổ dài và cong, nhưng ngược lại, cơ thể của chúng lại rất cứng cáp và bên dưới cơ thể là hai chân dài, dày và mạnh mẽ. Không giống như đà điểu, vì cơ thể quá nặng, những con chim khổng lồ Vorombe titan không thể chạy nhanh và giữ cơ thể cân bằng ổn định, thay vào đó chúng chỉ có thể đi bộ.

Madagascar phát hiện ra loài chim khổng lồ đầu tiên trong lịch sử có độ cao lên tới 3 mét - Ảnh 8.
Madagascar phát hiện ra loài chim khổng lồ đầu tiên trong lịch sử có độ cao lên tới 3 mét - Ảnh 9.

Vorombe titan là loài chim khổng lồ trên cạn thuần túy, chúng đã mất khả năng bay, do đó, các chi trước (cánh) của chúng đã bị teo nhỏ tới mức gần như không thể nhìn thấy khi ẩn dưới lớp lông.

Madagascar phát hiện ra loài chim khổng lồ đầu tiên trong lịch sử có độ cao lên tới 3 mét - Ảnh 10.

Là một hòn đảo lớn cách xa lục địa châu Phi, đảo Madagascar treo lơ lửng ở Ấn Độ Dương. Sự cô lập địa lý lâu dài đã hình thành một hệ sinh thái độc đáo với các loài động vật và thực vật vô cùng đặc thù.

Khi con người đặt chân xuống Madagascar, họ bắt gặp những con chim lớn trên cạn bao gồm cả những con chim khổng lồ.

Theo truyền thuyết, người dân bản địa Madagascar đã từng tôn sùng những loài chim voi khổng lồ bản địa như những vị thần. Họ không săn bắn những con chim trên cạn khổng lồ này với quy mô lớn và thường xuyên, nhưng do hoạt động lâu dài của con người, môi trường sống của chúng đã dần bị thu hẹp. Việc giảm liên tục số lượng cá thể và trứng chim đã khiến số lượng lớn các loài chim trên cạn phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng sinh tồn nghiêm trọng.

Cuối cùng là chúng đã phải chịu số phận tuyệt chủng vào khoảng 1.000 năm trước, và một số ghi chép tin rằng những loài chim lớn trên cạn cuối cùng ở Madagascar đã tuyệt chủng vào cuối thế kỷ 17. Trong mọi trường hợp, những loài con chim khổng lồ cuối cùng bị tuyệt chủng đều là do ảnh hưởng của con người. Và tại sao kích thước của chúng có thể to lớn được như vậy, có lẽ là do vị trí địa lý bị cô lập, khống có quá nhiều thiên địch trong một thời gian dài đã giúp cho chúng có thể phát triển một cách thịnh vượng như vậy.

Madagascar phát hiện ra loài chim khổng lồ đầu tiên trong lịch sử có độ cao lên tới 3 mét - Ảnh 11.

Bầu khí quyển của Trái Đất thay vì 5 lớp thì vẫn còn một lớp nữa mà bạn chưa hề biết tới

tinybook tinybook 5 tháng 3 ngày
Bầu khí quyển của Trái Đất thay vì 5 lớp thì vẫn còn một lớp nữa mà bạn chưa hề biết tới
Nó có thể là khó tin, nhưng đối với một phần nào đó của bầu khí quyển, nghiên cứu khoa học vẫn chưa được thực hiện.

Sẽ thế nào khi rau được trồng trong nhà máy, bằng robot, AI và thế hệ nông dân 4.0?

tinybook tinybook 5 tháng 3 ngày
Sẽ thế nào khi rau được trồng trong nhà máy, bằng robot, AI và thế hệ nông dân 4.0?
Hơn 1.600 công ty khởi nghiệp đã đầu tư 1,8 tỷ USD vào các nông trại thẳng đứng trong vòng 1 thập kỷ qua.

Thuộc hệ “chăm săn sale” phải nằm lòng chiêu này, vừa sắm được hàng ngon vừa bảo toàn lương đầu tháng!

tinybook tinybook 5 tháng 4 ngày
Thuộc hệ “chăm săn sale” phải nằm lòng chiêu này, vừa sắm được hàng ngon vừa bảo toàn lương đầu tháng!
Cứ mỗi dịp đầu tháng, các chương trình giảm giá khởi động thì cũng là lúc các tín đồ mua sắm khoe chiến tích săn sale và chia sẻ cách mua thế nào được hưởng được lợi nhiều nhất.

Warner Bros. hé lộ loạt chi tiết mới trong Godzilla vs. Kong: Hết đánh trên bờ lại lôi nhau xuống biển, chắc chắn có kẻ bại trận, không có chuyện giảng hòa

tinybook tinybook 5 tháng 4 ngày
Warner Bros. hé lộ loạt chi tiết mới trong Godzilla vs. Kong: Hết đánh trên bờ lại lôi nhau xuống biển, chắc chắn có kẻ bại trận, không có chuyện giảng hòa
Được biết, tổng thời lượng các phân cảnh đối đầu giữa Godzilla và Kong sẽ lên đến gần 20 phút trong bom tấn này, dự kiến ra mắt vào ngày 31/3 tới đây.

Chính xác thì B.1.1.7 là "dòng", "biến chủng" hay "biến thể" của virus SARS-CoV-2?

tinybook tinybook 5 tháng 4 ngày
Chính xác thì B.1.1.7 là "dòng", "biến chủng" hay "biến thể" của virus SARS-CoV-2?
Các nhà sinh học rất muốn báo chí và công chúng sử dụng đúng thuật ngữ chuyên môn của họ.

TopCV - Nền tảng công nghệ tuyển dụng “sát cánh” cùng nhà tuyển dụng

tinybook tinybook 5 tháng 4 ngày
TopCV - Nền tảng công nghệ tuyển dụng “sát cánh” cùng nhà tuyển dụng
Sự phát triển của các nền tảng tuyển dụng đang là cơ hội giúp nhà tuyển dụng tiếp cận được ứng viên dễ dàng hơn và TopCV đang là trở thành sự lựa chọn hàng đầu.

Những diễn viên từng sử dụng công nghệ trẻ hóa để “cưa sừng làm nghé” không hề giả trân trong các bom tấn của Hollywood

tinybook tinybook 5 tháng 4 ngày
Những diễn viên từng sử dụng công nghệ trẻ hóa để “cưa sừng làm nghé” không hề giả trân trong các bom tấn của Hollywood
Với công nghệ de-aging, các diễn viên sẽ được trẻ hóa một cách đơn giản hơn, chân thực hơn thay vì dành hàng tiếng đồng hồ cho khâu trang điểm và lựa chọn trang phục.

WandaVision: Lý giải về Chaos Magic, ma thuật khủng khiếp của Scarlet Witch với khả năng thay đổi bản chất thực tại

tinybook tinybook 5 tháng 4 ngày
WandaVision: Lý giải về Chaos Magic, ma thuật khủng khiếp của Scarlet Witch với khả năng thay đổi bản chất thực tại
Tập phim mới nhất của WandaVision đã chính thức mang đến khái niệm về Chaos Magic - 1 trong những nguồn sức mạnh lâu đời và khủng khiếp nhất trong nguyên tác truyện tranh Marvel.

Thí nghiệm với hai người mất xúc giác chứng minh thế giới chúng ta đang sống không phải là thực tại ảo

tinybook tinybook 5 tháng 4 ngày
Thí nghiệm với hai người mất xúc giác chứng minh thế giới chúng ta đang sống không phải là thực tại ảo
Tất cả chúng ta không phải là những bộ não bị nhúng trong bình thủy tinh.

Warner Bros. xác nhận sẽ "đập đi xây lại" Superman, Henry Cavill sắp bị cho ra rìa?

tinybook tinybook 5 tháng 5 ngày
Warner Bros. xác nhận sẽ "đập đi xây lại" Superman, Henry Cavill sắp bị cho ra rìa?
Warner Bros. đã công bố dự án Superman reboot do J.J. Abrams sản xuất, và có thể Henry Cavill sẽ không phải cái tên cho vai chính mà họ đang nhắm đến.

Những con kênh nổi tiếng của Venice đang cạn nước: Hậu quả của biến đổi khí hậu?

tinybook tinybook 5 tháng 5 ngày
Những con kênh nổi tiếng của Venice đang cạn nước: Hậu quả của biến đổi khí hậu?
Triều cường đã rút cạn các con kênh của thành phố được mệnh danh là lãng mạn nhất châu Âu.

Zulihome - Điểm đến tin cậy cho gia đình Việt muốn mua robot hút bụi thông minh

tinybook tinybook 5 tháng 5 ngày
Zulihome - Điểm đến tin cậy cho gia đình Việt muốn mua robot hút bụi thông minh
Ngay từ khi thành lập và phát triển, Zulihome đã chứng minh được sự uy tín với khách hàng bằng việc cung cấp robot hút bụi thông minh chính hãng từ các thương hiệu nổi tiếng.

Mày mò tìm kiếm ở thành phố diệt vong Pompeii, các nhà khoa học sửng sốt khi khám phá ra thứ "độc nhất vô nhị" vô cùng quý giá

tinybook tinybook 5 tháng 5 ngày
Mày mò tìm kiếm ở thành phố diệt vong Pompeii, các nhà khoa học sửng sốt khi khám phá ra thứ "độc nhất vô nhị" vô cùng quý giá
Một cỗ xe ngựa 2.000 năm tuổi của người La Mã đã được phát hiện "gần như nguyên vẹn" ở ngoại ô thành phố diệt vong Pompeii.

Những sự thật thú vị và cực dị về Gollum, nhân vật độc đáo nhất của Lord of the Rings cũng như nền văn hóa đại chúng thế giới

tinybook tinybook 5 tháng 5 ngày
Những sự thật thú vị và cực dị về Gollum, nhân vật độc đáo nhất của Lord of the Rings cũng như nền văn hóa đại chúng thế giới
Ra đời vào năm 1937 dưới ngòi bút của nhà văn J. R. R. Tolkien trong bộ tiểu thuyết The Hobbit, Gollum có thể coi là 1 nhân vật cực kỳ khác biệt và trở thành nét đặc trưng ấn tượng khó phai trong vũ trụ Lord of the Rings rộng lớn.

WandaVision: Sức mạnh của Wanda là bẩm sinh, không liên quan đến Mind Stone, X-Men đang ở gần MCU hơn bao giờ hết

tinybook tinybook 5 tháng 5 ngày
WandaVision: Sức mạnh của Wanda là bẩm sinh, không liên quan đến Mind Stone, X-Men đang ở gần MCU hơn bao giờ hết
Tập phim mới nhất của WandaVision đã hé lộ nguồn gốc sức mạnh của Wanda Maximoff, và nó không bắt nguồn từ Mind Stone như chúng ta vẫn lầm tưởng.

[CHÍNH THỨC] 9 nhóm đối tượng ưu tiên và miễn phí tiêm vaccine COVID-19

tinybook tinybook 5 tháng 6 ngày
[CHÍNH THỨC] 9 nhóm đối tượng ưu tiên và miễn phí tiêm vaccine COVID-19
Nghị quyết số 21/NQ-CP ngày 26/2/2021 về mua và sử dụng vaccine phòng COVID-19 nêu rõ 9 nhóm đối tượng ưu tiên tiêm và miễn phí.

Thủ đô Anh Quốc đột nhiên thành "vương quốc chuột", to khổng lồ và nhiều gấp đôi con người: Tại sao có chuyện đó?

tinybook tinybook 5 tháng 6 ngày
Thủ đô Anh Quốc đột nhiên thành "vương quốc chuột", to khổng lồ và nhiều gấp đôi con người: Tại sao có chuyện đó?
Người London có thể sẽ sốc khi chứng kiến chuột xuất hiện ở những nơi chưa từng thấy. Lại còn là chuột khổng lồ.

Kinh dị chuyện nhà vệ sinh công cộng thời La Mã, nơi tất cả mọi người chùi chung bằng 1 cái que

tinybook tinybook 5 tháng 6 ngày
Kinh dị chuyện nhà vệ sinh công cộng thời La Mã, nơi tất cả mọi người chùi chung bằng 1 cái que
Đó là một cái que buộc bọt biển được 500 anh em truyền tay nhau chùi đến lúc hỏng thì thôi...

Điệp viên nghỉ hưu kể chuyện nghề: Hóa ra những gì chúng ta xem trên phim lâu nay thực sự tồn tại, thậm chí đôi khi còn thú vị hơn thế

tinybook tinybook 5 tháng 6 ngày
Điệp viên nghỉ hưu kể chuyện nghề: Hóa ra những gì chúng ta xem trên phim lâu nay thực sự tồn tại, thậm chí đôi khi còn thú vị hơn thế
Điệp viên chắc chắn là một trong những nghề thú vị, đặc biệt, nguy hiểm và khiến mọi người tò mò bậc nhất thế giới.

Siêu thị tại Hà Lan bị doạ tẩy chay vì bán phở Việt “fake”: Trông chẳng khác gì mì trộn, sợi vàng như nghệ, ăn kèm sốt thịt gà

tinybook tinybook 5 tháng 6 ngày
Siêu thị tại Hà Lan bị doạ tẩy chay vì bán phở Việt “fake”: Trông chẳng khác gì mì trộn, sợi vàng như nghệ, ăn kèm sốt thịt gà
Nhiều khách hàng bức xúc khi nhìn thấy món phở "quốc hồn quốc tuý" của Việt Nam bị chế tạo theo một phiên bản hoàn toàn khác, thậm chí họ còn kêu gọi tẩy chay chuỗi siêu thị này.

Bill Gates, vắc xin và những chiếc khẩu trang

tinybook tinybook 5 tháng 6 ngày
Bill Gates, vắc xin và những chiếc khẩu trang
Dù đã được tiêm vắc xin chống Covid-19 nhưng tỷ phú từ thiện Bill Gates nói rằng ông vẫn tiếp tục đeo khẩu trang, nhất là khi ở gần những người cao tuổi chưa được tiêm phòng.

"Soi" Joker của Justice League: Đổi giọng, che hình xăm để "lột xác" từ trong ra ngoài

tinybook tinybook 5 tháng 1 tuần
"Soi" Joker của Justice League: Đổi giọng, che hình xăm để "lột xác" từ trong ra ngoài
Snyder đã hé lộ tạo hình đầu tiên về Joker trong đoạn trailer mới ra mắt. Không quá lời khi cho rằng Justice League của Snyder có cách tiếp cận hoàn toàn mới về nhân vật này. Sự lột xác này mạnh mẽ đến mức nào?

Đây là cây đinh ba của Aquaman với khả năng phóng nước cực đỉnh, dùng để rửa bát siêu sạch

tinybook tinybook 5 tháng 1 tuần
Đây là cây đinh ba của Aquaman với khả năng phóng nước cực đỉnh, dùng để rửa bát siêu sạch
Không quá bá đạo như nguyên tác truyện tranh, nhưng cây đinh ba của Aquaman này hoàn toàn có thể sử dụng để rửa bát, rửa ô tô hay đấu súng nước với bạn bè.

Bóng tối phía sau ngành công nghiệp anime tỷ USD của Nhật Bản

tinybook tinybook 5 tháng 1 tuần
Bóng tối phía sau ngành công nghiệp anime tỷ USD của Nhật Bản
Đại dịch thúc đẩy sự bùng nổ của ngành công nghiệp anime Nhật Bản. Nhưng dù khối lượng công việc và lợi nhuận của ngành tăng lên, các họa sĩ diễn hoạt vẫn nhận mức lương ít ỏi.

[Video] Hé lộ loạt kỹ xảo đỉnh cao giúp Lord of the Rings vẫn đẹp lung linh, không hề "out meta" so với phim ngày nay

tinybook tinybook 5 tháng 1 tuần
[Video] Hé lộ loạt kỹ xảo đỉnh cao giúp Lord of the Rings vẫn đẹp lung linh, không hề "out meta" so với phim ngày nay
Dù đã 2 thập kỷ trôi qua nhưng những kỹ xảo trong bộ 3 phim The Lord of the Rings vẫn cứ là đẹp mê hồn và không hề bị lép vế so với các tác phẩm hiện tại

WandaVision: Những đoạn quảng cáo vô thưởng vô phạt, vô vị vô duyên hóa ra lại liên quan rất mật thiết đến Wanda

tinybook tinybook 5 tháng 1 tuần
WandaVision: Những đoạn quảng cáo vô thưởng vô phạt, vô vị vô duyên hóa ra lại liên quan rất mật thiết đến Wanda
Những đoạn quảng cáo trong WandaVision có thể coi là easter egg nhỏ liên quan đến quá khứ, hiện tại và cả tương lai của nữ pháp sư quyền năng Wanda Maximoff.

Trailer Army of the Dead lên sóng: Mãn nhãn với phi vụ cướp nhà băng gay cấn giữa trung tâm đại dịch zombie

tinybook tinybook 5 tháng 1 tuần
Trailer Army of the Dead lên sóng: Mãn nhãn với phi vụ cướp nhà băng gay cấn giữa trung tâm đại dịch zombie
Dưới bàn tay của đạo diễn Zack Snyder, Army of the Dead sẽ là 1 luồng gió mới lạ cho dòng phim zombie vốn đã quá quen thuộc với khán giả thế giới.

Bí mật ẩn sau 6 chiếc ghế luôn 'cháy vé' của hãng hàng không Singapore Airlines

tinybook tinybook 5 tháng 1 tuần
Bí mật ẩn sau 6 chiếc ghế luôn cháy vé của hãng hàng không Singapore Airlines
Không phải hạng ghế thương gia, trên chiếc Airbus A350-900ULR của hãng Singapore Airline luôn có 6 chỗ ngồi được các hành khách tranh giành nhau mỗi khi đặt chỗ.

Dàn diễn viên Spider-Man hé lộ tên phần phim tiếp theo: Mỗi người 1 tiêu đề, không rõ là đang troll khán giả hay "tung thính" cho đa vũ trụ

tinybook tinybook 5 tháng 1 tuần
Dàn diễn viên Spider-Man hé lộ tên phần phim tiếp theo: Mỗi người 1 tiêu đề, không rõ là đang troll khán giả hay "tung thính" cho đa vũ trụ
Chưa ra mắt nhưng Spider-Man 3 đã biết cách "bắt lú" fan hâm mộ rồi.

WandaVision: Cô hàng xóm thân thiện Agnes hiện nguyên hình phản diện, nhưng nhiều khả năng vẫn chưa phải trùm cuối

tinybook tinybook 5 tháng 1 tuần
WandaVision: Cô hàng xóm thân thiện Agnes hiện nguyên hình phản diện, nhưng nhiều khả năng vẫn chưa phải trùm cuối
Cú twist đến sái cổ trong tập mới nhất của WandaVision đã hé lộ Agnes thực chất chính là phù thủy Agatha Harkness, nhưng rất có thể đằng sau đó vẫn còn 1 thế lực đen tối khác đang giật dây để phá hoại cuộc đời của Wanda.
tinybook Công Nghệ Thông Tin








Chat