Loài chuột cổ đại lớn nhất từng tồn tại trên Trái Đất có thể đạt kích thước tương đương với một con bò tót

Loài chuột cổ đại lớn nhất từng tồn tại trên Trái Đất có thể đạt kích thước tương đương với một con bò tót
Theo: Đức Khương Theo Trí Thức Trẻ
Thể loại: Khoa Học Công Nghệ
Chúng được biết đến như một động vật gặm nhấm có kích thước khủng khiếp nhất từng tồn tại trên Trái Đất, to gần bằng một con bò tót

Vào những năm 1960, các nhà cổ sinh vật học đã tìm thấy hóa thạch của loài gặm nhấm trong hệ tầng San Jose của Uruguay ở Nam Mỹ. Chúng có những chiếc răng sở hữu nhiều điểm tương đồng với loài chuột lang nước - loài gặm nhấm lớn nhất thế giới hiện tại.

Năm 1966, các nhà cổ sinh vật học JC Francis và A. Mones đã đặt tên cho loài gặm nhấm thời tiền sử này là Josephoartigasia, được đặt theo tên nhà lãnh đạo phong trào độc lập của Uruguay, JJose Gervasio Articas (1764-1850), tên khoa học đầy đủ của chúng là Josephoartigasia magna (Josephoartigasia monesi).

Loài chuột cổ đại lớn nhất từng tồn tại trên Trái Đất có thể đạt kích thước tương đương với một con bò tót - Ảnh 1.

Jose Gervasio Articas.

Năm 1987, cũng trong hệ tầng San Jose, các nhà cổ sinh vật học đã phát hiện ra một hóa thạch hộp sọ gần như hoàn chỉnh. Đáng ngạc nhiên, hóa thạch hộp sọ mới được phát hiện là rất lớn, nhưng không có nghiên cứu khoa học và báo cáo trong 20 năm tiếp theo.

Loài chuột cổ đại lớn nhất từng tồn tại trên Trái Đất có thể đạt kích thước tương đương với một con bò tót - Ảnh 2.

Năm 2007, các nhà nghiên cứu từ Bảo tàng Lịch sử và Nhân loại học Uruguay đã mô tả và phân tích hộp sọ này và xác định chúng thuộc về loài Josephoartigasia monesi đồng thời cũng có thể phân loại được chúng thuộc chi Capybara (chuột lang nước). Ngay sau khi nghiên cứu này được công bố, nó đã tạo ra một sự bất ngờ cho toàn thế giới bởi không ai có thể nghĩ được rằng chúng thực sự to lớn đến thế, và điều này cũng khiến cho chúng trở thành loài động vật gặm nhấm to lớn nhất từng tồn tại trên hành tinh của chúng ta.

Loài chuột cổ đại lớn nhất từng tồn tại trên Trái Đất có thể đạt kích thước tương đương với một con bò tót - Ảnh 3.

Hộp sọ hóa thạch của một con Josephoartigasia monesi.

Ngày nay, loài gặm nhấm lớn nhất thế giới là loài Chuột lang nước capybara, chúng sinh sống ở Paraguay, Argentina, Brazil, Bolivia, Colombia, Venezuela và hầu hết miền bắc của Nam Mỹ, so với các loài gặm nhấm khác, kích thước của chúng vẫn rất lớn với chiều dài cơ thể 1,3 mét, chiều cao tính tới vai là 0,5 mét và trọng lượng từ 27 đến 70 kg.

Loài chuột cổ đại lớn nhất từng tồn tại trên Trái Đất có thể đạt kích thước tương đương với một con bò tót - Ảnh 4.

Chuột lang nước capybara.

Mặc dù capybara là loài gặp nhấm có kích thước rất lớn, nhưng khi so sánh với loài Josephoartigasia monesi thì kích thước của chúng chỉ thuộc vào dạng "chíp hôi". Đánh giá từ các mẫu hóa thạch của loài Josephoartigasia monesi có thể biết được rằng chúng có chiều dài cơ thể lên tới 3 mét, cao 1,5 mét khi tính tới vai và nặng khoảng 1 tấn, to gần bằng một con bò tót!

Loài chuột cổ đại lớn nhất từng tồn tại trên Trái Đất có thể đạt kích thước tương đương với một con bò tót - Ảnh 5.

So sánh hộp sọ của Josephoartigasia monesi với kích thước trung bình của loài gặm nhấm hiện đại.

Loài chuột cổ đại lớn nhất từng tồn tại trên Trái Đất có thể đạt kích thước tương đương với một con bò tót - Ảnh 6.

So sánh kích thước của một con Josephoartigasia monesi với kích thước của một người trưởng thành.

Loài chuột cổ đại lớn nhất từng tồn tại trên Trái Đất có thể đạt kích thước tương đương với một con bò tót - Ảnh 7.

Ngoại hình của những con Josephoartigasia monesi gần như tương tự với những con Chuột lang nước capybara, chúng có một lớp lông dày bao phủ khắp cơ thể. Đầu của chúng có chiều dài lên tới 0,53 mét, mũi to hướng về phía trước với đôi mắt sát với đỉnh đầu và đôi tai tròn nhỏ luôn hướng về phía sau.

Chúng có những chiếc răng cửa to và dài ở cả hàm trên và dưới, chiều dài tăng cửa có thể đạt tới 30 cm. Giống như các loài gặp nhấm khác, răng của chúng liên tục dài ra suốt cuộc đời bởi vậy chúng luôn phải thực hiện công cuộc mài mòn chúng để có được chiều dài phù hợp.

Loài chuột cổ đại lớn nhất từng tồn tại trên Trái Đất có thể đạt kích thước tương đương với một con bò tót - Ảnh 8.

Những con Josephoartigasia monesi cổ đại có cái cổ ngắn và thân hình mập mạp, chứa rất nhiều mô mỡ. Chúng thường đi bộ và chạy trên bốn chân như những con bò rừng hiện đại. Cũng giống như những con Chuột lang nước, chúng có có bốn ngón ở bàn chân trước và ba ngón ở bàn chân sau các ngón chân được liên kết bởi một lớp màng cho phép chúng cps thể bơi lội. Không giống như đa phần những loài gặm nhấm hiện đại sở hữu một cái đuôi dài, chúng thường không có đuôi hoặc sở hữu cái đuôi ngắn hơn rất nhiều khi so sánh với tỷ lệ cơ thể.

Các nhà cổ sinh vật học phỏng đoán rằng những con Josephoartigasia là loài động vật có tính xã hội điển hình, chúng thường tụ tập chung sống với nhau thành một nhóm gồm 10 đến 20 thành viên và liên tục giao tiếp với nhau bằng rất nhiều âm thanh đặc biệt bao gồm những tiếng la hét, sủa, huýt sao, tiếng rít và truyền tải thông tin qua âm lượng và tần số âm thanh khác nhau. Và theo cách đó thì những bầy Josephoartigasia sẽ là những thành phần "cực lắm mồm" trong giới tự nhiên.

Loài chuột cổ đại lớn nhất từng tồn tại trên Trái Đất có thể đạt kích thước tương đương với một con bò tót - Ảnh 9.
Loài chuột cổ đại lớn nhất từng tồn tại trên Trái Đất có thể đạt kích thước tương đương với một con bò tót - Ảnh 10.

Ngoài ra, loài chuột cổ đại khổng lồ này còn có khứu giác rất tốt, và chúng thường xuyên sử dụng mùi hương độc đáo của mình để xác định lãnh thổ, thu hút con cái trong mùa giao phối hoặc giao tiếp với những thành viên khác trong bầy.

Những con Josephoartigasia monesi sinh sống ở Nam Mỹ từ thời kỳ Pliocene đến đầu Pleistocene, khoảng 4 đến 2 triệu năm trước. Vào thời điểm đó, Nam Mỹ là một thế giới hoang dã, với đầy dãy những loài động vật to lớn thời tiền sử đã tuyệt chủng, trong số đó có rất nhiều loài động vật săn mồi hung dữ như hổ răng kiếm, Kelenken, Arctotherium,...

Khi đối mặt với nguy hiểm, những con chuột khổng lồ này sẽ sử dụng răng cửa làm vũ khí chiến đấu và lực cắn của nó có thể đạt tới 400 kg, tương đương với lực cắn của một con hổ.

Loài chuột cổ đại lớn nhất từng tồn tại trên Trái Đất có thể đạt kích thước tương đương với một con bò tót - Ảnh 11.
Loài chuột cổ đại lớn nhất từng tồn tại trên Trái Đất có thể đạt kích thước tương đương với một con bò tót - Ảnh 12.

Chúng thường sinh sống ở những khu vực gần sông hồ và bơi rất giỏi, thức ăn chủ yếu của chúng là những loài thực vật trong nước, và đôi khi chúng còn ăn lá và trái cây.

Những con Josephoartigasia monesi sở hữu thân hình to lớn như những con bò tót, và sức mạnh từ thân hình đó là một lợi thế trong sinh tồn ở thiên nhiên hoang dã. Nhưng khi khí hậu ở Nam Mỹ dần khô ráo, khu vực thích hợp để cho chúng tồn tại và phát triển cũng dần bị thu hẹp lại, điều đó đã khiến cho chúng buộc phải tiến hóa để thu nhỏ thân hình để thích nghi với tự nhiên và khi không còn tiếp tục thích nghi được nữa, chúng buộc phải chọn con đường tuyệt chủng.

Loài chuột cổ đại lớn nhất từng tồn tại trên Trái Đất có thể đạt kích thước tương đương với một con bò tót - Ảnh 13.

Nhưng dù sao thì ngày nay chúng ta vẫn có thể thấy những con Chuột lang nước có ngoại hình tương đối giống với chúng chỉ có điều đó là một phiên bản đã bị thu nhỏ đi rất nhiều lần.

Musk lo ngại dự án DeepMind và "sự ngạo mạn" của những người thông minh sẽ cho phép AI thống trị loài người

tinybook tinybook 1 tháng 3 tuần
Musk lo ngại dự án DeepMind và "sự ngạo mạn" của những người thông minh sẽ cho phép AI thống trị loài người
Một lần nữa Elon Musk nêu lên lo lắng của mình về các hệ thống trí tuệ nhân tạo, vốn được cho là sẽ thay đổi cuộc sống con người theo chiều hướng tốt.

Tin vui: Huấn luyện thành công chó đánh hơi được người nhiễm COVID-19, tỷ lệ chính xác cực cao

tinybook tinybook 1 tháng 3 tuần
Tin vui: Huấn luyện thành công chó đánh hơi được người nhiễm COVID-19, tỷ lệ chính xác cực cao
Nếu được huấn luyện đúng cách, chó có thể phân biệt được mẫu nước bọt của người bị nhiễm SARS-CoV-2 và người không bị nhiễm, với tỷ lệ chính xác lên tới 94%.

Các nhà khoa học cuối cùng đã tìm ra điều gì làm cho coronavirus trở nên nguy hiểm

tinybook tinybook 1 tháng 3 tuần
Các nhà khoa học cuối cùng đã tìm ra điều gì làm cho coronavirus trở nên nguy hiểm
Hóa ra tác nhân gây bệnh đã ngụy trang sau khi lây nhiễm tế bào để ngăn chặn phản ứng nhanh chóng từ hệ thống miễn dịch của cơ thể.

The New York Times tiếp tục đăng tải một bài báo nữa cho thấy thêm bằng chứng về việc người ngoài hành tinh tồn tại

tinybook tinybook 1 tháng 4 tuần
The New York Times tiếp tục đăng tải một bài báo nữa cho thấy thêm bằng chứng về việc người ngoài hành tinh tồn tại
Nếu đúng là họ tới thăm ta thật, thì có lẽ nên tránh thời điểm 2020 này ra. Người Trái Đất đang có nhiều chuyện phải lo lắm rồi, không đủ thời giờ đón tiếp khách tới từ phương xa đâu.

Điều gì sẽ xảy ra nếu Oxy trên Trái Đất đột nhiên biến mất trong vòng 5 giây?

tinybook tinybook 1 tháng 4 tuần
Điều gì sẽ xảy ra nếu Oxy trên Trái Đất đột nhiên biến mất trong vòng 5 giây?
Việc Oxy biến mất trong vòng 5 giây cũng đủ khiến cho nhiều thứ trở nên bất thường, thậm chí khiến loài người cũng như toàn bộ các sinh vật khác đi đến kết cục diệt vong

Một quả bom hạt nhân đã được dùng để xử lý đám cháy 'không thể dập tắt' như thế nào?

tinybook tinybook 1 tháng 4 tuần
Một quả bom hạt nhân đã được dùng để xử lý đám cháy không thể dập tắt như thế nào?
Một vụ cháy lớn đã xảy ra bên trong một mỏ khí đốt ở Liên Xô và kéo dài tới 3 năm, mọi nỗ lực dập lửa thông thường đều thất bại cho tới khi quả bom hạt nhân được đưa tới.

Ở Nam Cực, có loài chim cánh cụt "đại tiện" ra đường phân dài tới 1,34 mét

tinybook tinybook 1 tháng 4 tuần
Ở Nam Cực, có loài chim cánh cụt "đại tiện" ra đường phân dài tới 1,34 mét
Nếu có dịp tới chơi Nam Cực mùa chim cánh cụt ấp trứng, bạn hãy dè chừng những đường dung dịch trắng nhờ bắn ra từ tổ chim nhé.

"Động vật có vú nào cũng mất khoảng 12 giây để đi vệ sinh" - nghiên cứu khoa học chứng minh điều thô nhưng thật

tinybook tinybook 1 tháng 4 tuần
"Động vật có vú nào cũng mất khoảng 12 giây để đi vệ sinh" - nghiên cứu khoa học chứng minh điều thô nhưng thật
Ăn vào thì phải thải ra thôi mà!

Dòng chảy bùn đen bạn đang nhìn thấy là thật 100% dù nhìn như quái vật từ phim kinh dị

tinybook tinybook 1 tháng 4 tuần
Dòng chảy bùn đen bạn đang nhìn thấy là thật 100% dù nhìn như quái vật từ phim kinh dị
Và chúng cũng nguy hiểm không kém gì những con quái vật trong phim ảnh.

Các nhà khoa học tiến hành nghiên cứu những "hố xanh" nằm dưới đáy đại dương, phát hiện ra được nhiều điều thú vị

tinybook tinybook 2 tháng 6 giờ
Các nhà khoa học tiến hành nghiên cứu những "hố xanh" nằm dưới đáy đại dương, phát hiện ra được nhiều điều thú vị
Tháng tới và tháng Năm/2021, các nhà khoa học sẽ tiến hành thám hiểm một hố xanh nữa ngoài khơi Florida.

Một chú vẹt đả bại 21 sinh viên Harvard trong một trò chơi về trí nhớ

tinybook tinybook 2 tháng 16 giờ
Một chú vẹt đả bại 21 sinh viên Harvard trong một trò chơi về trí nhớ
Loài vẹt xám châu Phi (Psittacus erithacus) có nhiều khả năng như sống hơn 50 năm, ghi nhớ nhiều từ tiếng Anh, và nếu có cơ hội, có thể chiến thắng cả một nhóm sinh viên Harvard trong trò chơi về trí nhớ.

Câu chuyện đau lòng về Genie, đứa trẻ biến thành "người rừng" không bao giờ học được cách giao tiếp

tinybook tinybook 2 tháng 17 giờ
Câu chuyện đau lòng về Genie, đứa trẻ biến thành "người rừng" không bao giờ học được cách giao tiếp
Genie là một trong những đứa trẻ bất hạnh nhất trong lịch sử của Hoa Kỳ, cô bé bị lạm dụng nghiêm trọng tới mức giống với "người rừng" hơn là một đứa trẻ bình thường.

Những lầm tưởng về thực phẩm và nấu ăn mà ai cũng mắc không ít thì nhiều

tinybook tinybook 2 tháng 18 giờ
Những lầm tưởng về thực phẩm và nấu ăn mà ai cũng mắc không ít thì nhiều
Mặc dù nấu ăn là một trong những kỹ năng cơ bản cũng như cổ xưa nhất của con người, nhưng nó vẫn chứa đầy hàng tá huyền thoại và các quan niệm sai lầm.

Du thuyền siêu sang làm bằng carbon tổng hợp và kính chống đạn

tinybook tinybook 2 tháng 23 giờ
Du thuyền siêu sang làm bằng carbon tổng hợp và kính chống đạn
Siêu nhẹ, siêu bền và cực kỳ mạnh mẽ là những từ có thể dùng để miêu tả chiếc du thuyền sang trọng này.

Bill Gates không hiểu thuyết âm mưu "cài vi chip vào người thông qua vắc-xin Covid-19" từ đâu ra, tiếp tục bác bỏ cáo buộc vô lý trên truyền hình

tinybook tinybook 2 tháng 1 ngày
Bill Gates không hiểu thuyết âm mưu "cài vi chip vào người thông qua vắc-xin Covid-19" từ đâu ra, tiếp tục bác bỏ cáo buộc vô lý trên truyền hình
Tin đồn không căn cứ nhưng vẫn khiến nhiều lần Bill Gates và nhiều bên khác lên tiếng đính chính.

Đợt sóng nhiệt lớn tại Siberia khiến biển biển băng Bắc Cực tan với tốc độ đáng lo ngại

tinybook tinybook 2 tháng 1 ngày
Đợt sóng nhiệt lớn tại Siberia khiến biển biển băng Bắc Cực tan với tốc độ đáng lo ngại
Thời tiết Siberia lúc này chẳng khác gì khu vực cận xích đạo trong một ngày hè oi ả.

Canada phát hiện ra loài khủng long bay mới, có kích thước tương đương một chiếc máy bay nhỏ

tinybook tinybook 2 tháng 1 ngày
Canada phát hiện ra loài khủng long bay mới, có kích thước tương đương một chiếc máy bay nhỏ
Các nhà cổ sinh vật học Canada gần đây đã phát hiện và đã đặt tên cho một loài Pterizard mới với sải cánh dài tới 10 mét.

Machimosaurus rex: Loài cá sấu nước mặn to lớn nhất từng được con người phát hiện

tinybook tinybook 2 tháng 2 ngày
Machimosaurus rex: Loài cá sấu nước mặn to lớn nhất từng được con người phát hiện
Machimosaurus là một chi thuộc họ Teleosauridae sống vào thời kỳ Jura muộn. Hóa thạch của chúng được tìm thấy ở Morocco, Thụy Sĩ. Các hóa thạch khác được tìm thấy ở Anh, Pháp, Đức, và Bồ Đào Nha.

Nhóm bạn dùng trực thăng để tái hiện lại hình nền ấn tượng của macOS Big Sur

tinybook tinybook 2 tháng 2 ngày
Nhóm bạn dùng trực thăng để tái hiện lại hình nền ấn tượng của macOS Big Sur
Nếu không có chú thích đầy đủ, có lẽ bạn sẽ không thể biết được ảnh nào của Apple, ảnh nào được nhóm “nhại” lại.

Đón đầu xu hướng "công nghệ không dây" mới nhất

tinybook tinybook 2 tháng 2 ngày
Đón đầu xu hướng "công nghệ không dây" mới nhất
Cuộc sống chúng ta đang trở nên hiện đại hơn nhờ vào những tiến bộ của khoa học công nghệ. Bên cạnh đó, xu thế “không dây hóa” ngày càng phát triển và hoàn thiện giúp cuộc sống dần nên dễ dàng hơn, tiện lợi hơn và đang trở thành một xu thế tất yếu với mọi người.

Vô tình đào được cục đá kỳ lạ ngay sau vườn nhà, 31 năm sau mới biết đây là "báu vật" ngoài Trái Đất

tinybook tinybook 2 tháng 2 ngày
Vô tình đào được cục đá kỳ lạ ngay sau vườn nhà, 31 năm sau mới biết đây là "báu vật" ngoài Trái Đất
Sau khi thử bằng nam châm và phát hiện cục đá có chứa sắt, một người đàn ông đã bỏ xó nó trong vườn mà không biết rằng mình vừa đào được mảnh thiên thạch có kích thước lớn nhất nhất nước Đức.

NASA: tiểu hành tinh đường kính 200m và 4 thiên thể khác sẽ lần lượt ngang Trái Đất trong ngày những ngày cuối tháng Bảy này

tinybook tinybook 2 tháng 2 ngày
NASA: tiểu hành tinh đường kính 200m và 4 thiên thể khác sẽ lần lượt ngang Trái Đất trong ngày những ngày cuối tháng Bảy này
Cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ NASA đã đưa ra cảnh báo về tiểu hành tinh 2020 ND sẽ tiến gần vào Trái Đất ngày 24/7.

Thợ sửa máy photocopy tiết lộ chiêu gián điệp 'độc nhất vô nhị' của CIA thời Chiến tranh Lạnh

tinybook tinybook 2 tháng 2 ngày
Thợ sửa máy photocopy tiết lộ chiêu gián điệp độc nhất vô nhị của CIA thời Chiến tranh Lạnh
Một chiếc máy photocopy vô cùng đơn giản của hãng Xerox nằm bên trong Đại sứ quán Liên Xô ở Washington DC đã trở thành lỗ hổng bảo mật và được Cơ quan Tình báo Trung Ương Mỹ phát hiện và khai thác.

Gấu trắng Bắc Cực sắp biến mất vĩnh viễn khỏi Trái Đất

tinybook tinybook 2 tháng 2 ngày
Gấu trắng Bắc Cực sắp biến mất vĩnh viễn khỏi Trái Đất
Gấu trắng Bắc Cực có thể đối diện với nguy cơ bị tuyệt chủng vào cuối thể kỷ 21, theo một nghiên cứu vừa đăng tải trên tạp chí uy tín Nature Climate Change.

Cùng lúc xuất hiện hai đột phá trong ngành pin Mặt Trời: vừa có vật liệu mới, vừa tạo ra điện năng từ "ánh sáng vô hình"

tinybook tinybook 2 tháng 3 ngày
Cùng lúc xuất hiện hai đột phá trong ngành pin Mặt Trời: vừa có vật liệu mới, vừa tạo ra điện năng từ "ánh sáng vô hình"
Chúng ta vẫn chưa tối ưu hóa được công nghệ năng lượng Mặt Trời đâu, vẫn còn những khoảng trống lớn để khám phá!

Bí mật được hé lộ từ... cục phân 14.000 năm tuổi: Cuối cùng một trong những bí ẩn lớn nhất của loài người đã được giải đáp

tinybook tinybook 2 tháng 3 ngày
Bí mật được hé lộ từ... cục phân 14.000 năm tuổi: Cuối cùng một trong những bí ẩn lớn nhất của loài người đã được giải đáp
Một câu hỏi gây tranh cãi lớn cho giới khoa học suốt nhiều thập kỷ qua đã được giải đáp, tất cả là nhờ... cục phân này.

Các nhà khoa học phát hiện Châu Phi đang tách ra làm đôi, sắp sửa hình thành một đại dương mới?

tinybook tinybook 2 tháng 3 ngày
Các nhà khoa học phát hiện Châu Phi đang tách ra làm đôi, sắp sửa hình thành một đại dương mới?
Nghiên cứu mới nhất từ các nhà khoa học cho thấy, những hoạt động địa chất phức tạp của ba mảng kiến tạo xung quanh châu Phi, vốn đang di chuyển dần xa nhau ra, sẽ phân tách châu lục này thành hai phần và tạo ra một đại dương mới trong hàng triệu năm nữa.

Lần đầu tiên trong lịch sử, các nhà thiên văn học quan sát được 1 hố đen vừa "chớp mắt"

tinybook tinybook 2 tháng 4 ngày
Lần đầu tiên trong lịch sử, các nhà thiên văn học quan sát được 1 hố đen vừa "chớp mắt"
Quầng hào quang của hố đen này đã lịm tắt trước khi bừng sáng rực rỡ trở lại chỉ trong vỏn vẹn 40 ngày, 1 điều mà giới khoa học chưa từng quan sát được trước đây.

Phát hiện ra xác ướp khủng long có dấu chân hình móng ngựa tại Hoa Kỳ

tinybook tinybook 2 tháng 4 ngày
Phát hiện ra xác ướp khủng long có dấu chân hình móng ngựa tại Hoa Kỳ
Edmontosaurus là một loài khủng long ăn có khá quen thuộc, nhưng với việc phát hiện ra xác ướp của loài này, giới cổ sinh vật học đã biết thêm được thông tin chúng có chân giống với hình móng ngựa.

Vách đá kỳ quái cứ 30 năm lại "đẻ trứng" một lần, các nhà khoa học đau đầu đi tìm lời giải đáp

tinybook tinybook 2 tháng 5 ngày
Vách đá kỳ quái cứ 30 năm lại "đẻ trứng" một lần, các nhà khoa học đau đầu đi tìm lời giải đáp
Nếu bạn chưa bao giờ nghe nói về một vách đá đẻ trứng thì có lẽ bạn không biết về Chan Da Ya, một vách đá bí ẩn ở Trung Quốc cứ 30 năm lại cho ra đời những "quả trứng đá" tròn xoe vô cùng kỳ lạ.
tinybook Công Nghệ Thông Tin








Chat