Liệu định vị bằng tiếng vang có phải giác quan thứ 6 của con người?

Liệu định vị bằng tiếng vang có phải giác quan thứ 6 của con người?
Theo: Trần Nam Sơn Theo Trí Thức Trẻ
Thể loại: Khoa Học Công Nghệ
Bằng cách luyện tập, ta cũng có thể có được "siêu năng lực" này.

Trong thế giới động vật, các giống loài khác nhau như dơi, cá heo hoặc cá voi, phát ra âm thanh để định hướng vị trí bản thân trong môi trường của chúng và xác định con mồi. Khả năng định vị bằng tiếng vang không phải là một khả năng đặc biệt vì thực chất con người chúng ta cũng có thể học và làm được điều đó.

Màu vàng: sóng đi ra - Màu đỏ: sóng dội về.

Màu vàng: sóng đi ra - Màu đỏ: sóng dội về.

Với các âm thanh tạo ra bằng miệng và một khoảng thời gian thực hành nhất định, bất kỳ ai cũng có thể phát triển kỹ năng này. Tuy nhiên, khả năng này đặc biệt tốt ở những người mất thị giác, và lời giải thích có thể nằm trong não bộ của họ. Liệu chúng ta đã khai phá được giác quan thứ sáu đầy triển vọng này?

Giống như học một ngôn ngữ mới

Tương tự như cách thiết bị phát hiện tàu ngầm hoạt động, dơi, cá voi và cá heo phát ra âm thanh và não của chúng phân tích tiếng vang dội lại. Sự phản hồi âm thanh này cung cấp thông tin cần thiết cho chúng để định vị và theo dõi con mồi, khả năng này được gọi là định vị bằng tiếng vang (Echolocation). Với tầm nhìn hạn chế và môi trường sinh hoạt ít ánh sáng, chúng khó có thể nhìn được như con người.

Minh hoạ mô hình âm thanh của tiếng chép miệng trong định vị bằng tiếng vang ở con người. Nguồn: Thaler et al.

Minh hoạ mô hình âm thanh của tiếng chép miệng trong định vị bằng tiếng vang ở con người. Nguồn: Thaler et al.

Nhưng khả năng này không chỉ dừng lại ở những loài động vật này. Con người cũng có thể phát triển nó bằng thực hành và tập luyện thường xuyên.

"Trong phòng thí nghiệm, chúng tôi huấn luyện các tình nguyện viên bằng cách yêu cầu họ thực hiện một số bài kiểm tra định vị bằng tiếng vang cụ thể, ví dụ phát hiện ra một đối tượng có ở phía trước họ hay không, và bằng cách cung cấp phản hồi sau mỗi lần thực hiện, chúng ta có thể biết câu trả lời của họ chính xác hay không.", Lore Thaler, một nhà nghiên cứu thuộc khoa tâm lý học thuộc Đại học Durham (Vương quốc Anh), trả lời phỏng vấn OpenMind.

Các đối tượng tham gia đã cho thấy sự tiến bộ sau khi lặp lại bài kiểm tra nhiều lần. Một chuyên gia định vị âm vang đã so sánh kỹ năng này với việc học một ngôn ngữ thứ hai – bí quyết chung để tiến bộ là thường xuyên thực hành.

Trong trường hợp của bà, bà cố gắng luyện tập, ngay cả ở ngoài phòng thí nghiệm. "Khi tôi tập luyện, tôi thường nhắm mắt lại hoặc dùng băng bịt mắt lại, mang theo một cây gậy giúp tôi phát hiện ra những trở ngại trên mặt đất", bà nói.

Phát triển từ việc tầm nhìn bị hạn chế

Bất cứ ai cũng có thể nghe được tiếng vọng của mình, và từ những tiếng vang xung quanh, chúng ta có thể nhận thấy bản thân đang ở trong một không gian lớn hay nhỏ hay một căn phòng trống. Nhưng để biết thêm thông tin, chẳng hạn như phát hiện vật thể hoặc chướng ngại vật, cần phải có những tín hiệu chủ động.

Santani Teng, một nhà nghiên cứu tại Khoa Tâm lý học của Đại học California Berkeley (Mỹ) cho biết: "Chỉ với một chút thực hành cùng những tín hiệu chủ động, như tặc lưỡi và các âm thanh khác, những người bị bịt mắt có thể học cách phân biệt kích thước, khoảng cách, và thậm chí là hình dạng của vật thông qua khả năng định vị âm vang."

Mặc dù bất cứ ai cũng có học kỹ năng này, nhưng kỹ năng này đặc biệt phát triển ở những người mất thị giác. Theo Teng, mất thị giác ở độ tuổi càng trẻ thì khả năng định vị âm vang càng trở nên sắc nét.

Mặc dù bất cứ ai cũng có thể phát triển khả năng này, nhưng khả năng này đặc biệt phát triển ở những người mất thị giác..Nguồn: Freaktography.

Mặc dù bất cứ ai cũng có thể phát triển khả năng này, nhưng khả năng này đặc biệt phát triển ở những người mất thị giác..Nguồn: Freaktography.

Ông cũng cho biết: "Họ có thể sử dụng các tín hiệu tiếng vang với sự chính xác ở mức độ mà hầu hết những người bình thường chưa có sự luyện tập không thể so sánh được".

Theo quan điểm của ông, việc mất thị lực dài hạn đã tạo điều kiện khiến việc định vị bằng tiếng vang trở nên tốt hơn, nhưng các nhà nghiên cứu vẫn chưa biết điều kiện đó là gì. Điều mà họ biết là ngoài miệng, kĩ năng này bao gồm hai vùng cơ bản của cơ thể: tai, nơi đón tiếng vọng dội lại, và bộ não xử lý những thông tin này. Với những người mù, hình ảnh não cho thấy các vùng liên quan đến thị giác được kích hoạt. Điều này chứng tỏ sự sắp xếp các tín hiệu tiếng vang khởi phát nên các quá trình đặc biệt ở não của những người mất thị lực.

Định vị âm vang nhanh hơn ở dơi.

Sự khác biệt chính về khả năng định vị âm vang giữa người và dơi nằm ở tốc độ và quãng tần số âm vang. Dơi sử dụng dải tần siêu âm mà tai người không nghe được, chúng ta chỉ có khả năng nghe các âm ở tần số giữa 20 hertz và 20 kilohertz, trong khi các âm tần siêu âm dao động ở tần số cao hơn.

Đồng thời, các âm vang ở loài dơi cũng được phát ra nhanh hơn. Stefan Greif, nhà nghiên cứu thuộc nhóm nghiên cứu Sensory Ecology thuộc Học viện Max Panck, Đức, cho biết: "Cũng giống với con người, dơi phát ra âm thanh sử dụng dây thanh quản. Sự khác biệt nằm ở việc chúng có hệ thống cơ siêu tốc, giúp tạo ra âm thanh ở tốc độ rất cao."

Tốc độ này còn nhanh hơn nữa nếu chúng tiếp đất hoặc săn mồi, khi đó, âm thanh có thể được phát ra ở tốc độ 160 âm/giây. Tốc độ phát âm càng cao, chúng sẽ càng thu thập được nhiều thông tin. Theo Greif, sự khác biệt giữa sóng hạ âm và các âm khác chỉ là 5 mili giây.

Bỏ qua sự khác biệt giữa loài người với các loài động vật khác, liệu chúng ta đã có thể kết luận rằng định vị âm vang là một loại giác quan thứ sáu? Khả năng phối hợp đa giác quan này có sự kết hợp giữa thính giác và các vùng vỏ não có liên quan tới thị giác ở những người mù, tuy nhiên, vẫn còn quá nhiều điều chưa được khám phá trước khi chúng ta đi đến kết luận này.

Các nhà thiết kế đưa ra 3 kiểu gập khả thi của chiếc Galaxy X bí ẩn

tinybook tinybook 3 ngày 5 giờ
Các nhà thiết kế đưa ra 3 kiểu gập khả thi của chiếc Galaxy X bí ẩn
Nhiều tin đồn cho rằng Samsung sẽ cho ra mắt một chiếc smartphone với màn hình có thể gập lại được, với tên gọi là Galaxy X.

Nếu tin đồn này là thật, iPhone ra mắt năm 2019 của Apple có thể là chiếc điện thoại đầu tiên có 5G

tinybook tinybook 1 tuần 5 ngày
Nếu tin đồn này là thật, iPhone ra mắt năm 2019 của Apple có thể là chiếc điện thoại đầu tiên có 5G
Mạng 5G sẽ không chỉ còn là những kế hoạch hay dự kiến nữa mà có thể sẽ được ra mắt sớm hơn chúng ta tưởng.

Chiếc Mi 6X của Xiaomi sẽ có phiên bản đặc biệt dành riêng cho fan cuồng của cô ca sĩ ảo đến từ Nhật Bản, Hatsune Miku

tinybook tinybook 1 tuần 6 ngày
Chiếc Mi 6X của Xiaomi sẽ có phiên bản đặc biệt dành riêng cho fan cuồng của cô ca sĩ ảo đến từ Nhật Bản, Hatsune Miku
Từ khâu đóng gói cho đến chính chiếc điện thoại Mi 6X đều trông rất là ảo diệu nhé! Đây hẳn là một món đồ không thể bỏ qua nếu bạn là fan cuồng của cô ca sĩ Miku

"Hiệu ứng đêm đầu tiên" - lời lý giải cho việc tại sao bạn luôn thấy khó ngủ mỗi khi đặt lưng xuống nơi xa lạ

tinybook tinybook 2 ngày 4 giờ
"Hiệu ứng đêm đầu tiên" - lời lý giải cho việc tại sao bạn luôn thấy khó ngủ mỗi khi đặt lưng xuống nơi xa lạ
Đây chính là cách bộ não canh gác và bảo vệ cho sự an toàn của chính bạn.

Telemetron - Nhạc cụ được thiết kể để tạo ra âm thanh du dương lạ thường trong môi trường không trọng lực

tinybook tinybook 2 ngày 9 giờ
Telemetron - Nhạc cụ được thiết kể để tạo ra âm thanh du dương lạ thường trong môi trường không trọng lực
Đây là thứ để loài người "khám phá cách thức tiến hóa của thiết kế và sáng tạo, khi ta không chỉ đơn giản là sống sót trong không gian".

6 lý do phổ biến gây hiện tượng choáng váng mỗi khi đứng dậy đột ngột

tinybook tinybook 2 ngày 9 giờ
6 lý do phổ biến gây hiện tượng choáng váng mỗi khi đứng dậy đột ngột
Cơn choáng khi ngồi dậy đột ngột có thể không nguy hiểm nhưng nó có thể là dấu hiệu của một vấn đề sức khoẻ nghiêm trọng hơn.

Cùng xem nghệ nhân làm nên những chiếc bánh hình thú chân thực đến khó tin

tinybook tinybook 2 ngày 10 giờ
Cùng xem nghệ nhân làm nên những chiếc bánh hình thú chân thực đến khó tin
Nghệ nhân có biệt danh Cake Illusionist nổi tiếng với việc làm nên những chiếc bánh hình thú siêu chân thực, bánh cưới, và nhiều loại bánh khác nữa. Những tác phẩm của cô mất đến nhiều ngày mới hoàn thành.

Balo phản lực dưới nước CUDA được in 3D hoàn toàn sẽ cho bạn lướt đi với tốc độ 12 km/h

tinybook tinybook 3 ngày 2 giờ
Balo phản lực dưới nước CUDA được in 3D hoàn toàn sẽ cho bạn lướt đi với tốc độ 12 km/h
CUDA là đứa con tinh thần của Archie O'Brien trong công cuộc đi tìm một hệ thống phản lực dưới nước giá rẻ.

Ở Tây Ban Nha, có một khu vực nhà kính trồng cây san sát rộng 200 km vuông, nhìn thấy được từ quỹ đạo, cung cấp rau quả cho toàn bộ Châu Âu

tinybook tinybook 3 ngày 4 giờ
Ở Tây Ban Nha, có một khu vực nhà kính trồng cây san sát rộng 200 km vuông, nhìn thấy được từ quỹ đạo, cung cấp rau quả cho toàn bộ Châu Âu
Để bảo vệ cho hơn 200 km vuông nhà kính được an toàn, người ta thường xuyên sử dụng hóa chất để đánh tan mưa bão.

Đâu là lý do cho việc ăn ba bữa một ngày?

tinybook tinybook 3 ngày 6 giờ
Đâu là lý do cho việc ăn ba bữa một ngày?
Vì thời điểm của ba bữa ăn trong ngày tối ưu với nhịp sinh học của con người, hay vì đó là truyền thống đang dần bị phá bỏ?

Ở Mỹ có một cây sồi "thừa kế" đất từ chính "cha" của nó, được luật pháp bảo vệ nên không ai dám động tới

tinybook tinybook 3 ngày 7 giờ
Ở Mỹ có một cây sồi "thừa kế" đất từ chính "cha" của nó, được luật pháp bảo vệ nên không ai dám động tới
Cái cây này đã thừa hưởng mảnh đất từ chính cha của nó, một cây sồi trắng có tên Cái Cây Tự sở hữu mình.

Con robot "đầu chỉ để trồng cây" biết tìm tới ánh sáng để quang hợp, nhún nhảy báo hiệu mỗi khi cây khát nước

tinybook tinybook 3 ngày 7 giờ
Con robot "đầu chỉ để trồng cây" biết tìm tới ánh sáng để quang hợp, nhún nhảy báo hiệu mỗi khi cây khát nước
Sản phẩm xuất phát từ tình yêu cây cối của chuyên gia robot Sun Tianqi.

Điểm danh 12 vụ phóng tên lửa tai hại nhất lịch sử, có vụ tên lửa vừa phóng đã lao đầu xuống đất

tinybook tinybook 3 ngày 12 giờ
Điểm danh 12 vụ phóng tên lửa tai hại nhất lịch sử, có vụ tên lửa vừa phóng đã lao đầu xuống đất
Tưởng chừng là một trong những công việc có độ thành công cao nhất nhưng hóa ra, phóng tên lửa mới chính là việc dễ thất bại nhất.

Khoa học đã chứng minh: Trí thông minh của bạn sẽ suy giảm đáng kể nếu không có điều hòa

tinybook tinybook 4 ngày 6 giờ
Khoa học đã chứng minh: Trí thông minh của bạn sẽ suy giảm đáng kể nếu không có điều hòa
Các nghiên cứu đã chứng minh rằng não không thể thực hiện chức năng như bình thường ở môi trường có nhiệt độ cao.

Thế giới đang trong cuộc chạy đua mới về số lượng các tòa nhà chọc trời

tinybook tinybook 4 ngày 7 giờ
Thế giới đang trong cuộc chạy đua mới về số lượng các tòa nhà chọc trời
Cao ốc hay tòa nhà chọc trời đang dần trở thành thước đo cho sự phồn vinh của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc. Do đó không có gì lạ khi thế giới đang trong một cuộc chạy đua mới về số lượng các tòa nhà chọc trời.

[Video slow-motion] Ngắm cận cảnh lúc máy cắt cỏ hoạt động dưới tốc độ quay cực chậm lên tới 50.000fps

tinybook tinybook 4 ngày 12 giờ
[Video slow-motion] Ngắm cận cảnh lúc máy cắt cỏ hoạt động dưới tốc độ quay cực chậm lên tới 50.000fps
Ở tốc độ cực chậm, lên tới 50.000fps, bạn có thể quan sát được cách lưỡi dao xén cỏ hoạt động như thế nào và cách một chiếc máy cắt cỏ dọn sạch khu vườn ra sao.

Tàu vũ trụ Nga xuất sắc phá ký lục “cập bến” trạm ISS chỉ sau 4 giờ phóng lên quỹ đạo

tinybook tinybook 4 ngày 12 giờ
Tàu vũ trụ Nga xuất sắc phá ký lục “cập bến” trạm ISS chỉ sau 4 giờ phóng lên quỹ đạo
Tàu vũ trụ chở hàng Progress 70 của Nga được phóng lên từ bãi phóng Baikonur và chỉ mất chưa đầy 4 giờ để tiếp cận thành công trạm vũ trụ ISS, phá kỷ lục 6 giờ bay đã từng được ghi nhận.

Trải nghiệm cảm giác sống tiện nghi như đất liền trên ngôi nhà thuyền chạy bằng điện Mặt Trời

tinybook tinybook 4 ngày 13 giờ
Trải nghiệm cảm giác sống tiện nghi như đất liền trên ngôi nhà thuyền chạy bằng điện Mặt Trời
Với kích thước chỉ vọn vẻn dài 7,3 mét và rộng 2,4 mét nhưng con tàu kiêm nhà thuyền di động Le Koroc vẫn có thể đem đến một trải nghiệm cuộc sống không khác gì trên đất liền.

Nhà chiêm tinh Hàn Quốc nhìn thấy một ngôi sao rực sáng trên trời, 600 năm sau các nhà khoa học mới biết đó là thứ gì

tinybook tinybook 5 ngày 4 giờ
Nhà chiêm tinh Hàn Quốc nhìn thấy một ngôi sao rực sáng trên trời, 600 năm sau các nhà khoa học mới biết đó là thứ gì
Nỗ lực nghiên cứu này cho thấy trí tò mò của con người là vô địch và chính nhờ sự tò mò ấy, ta mới phát triển được tới như ngày hôm nay.

Chính nhờ huấn luyện viên Ekapol Chanthawong dạy cho đội bóng Thái Lan cách thiền, các em nhỏ mới tĩnh tâm vượt qua được nỗi sợ hãi bị kẹt trong hang không rõ ngày trở về

tinybook tinybook 6 ngày 2 phút
Chính nhờ huấn luyện viên Ekapol Chanthawong dạy cho đội bóng Thái Lan cách thiền, các em nhỏ mới tĩnh tâm vượt qua được nỗi sợ hãi bị kẹt trong hang không rõ ngày trở về
May mắn thay, 10 năm tu hành nơi cửa Phật của Ekapol Chanthawong đã dạy cho anh cách thiền hiệu quả nhất.

Nghiên cứu mới: Nhện có thể dùng điện để bay trong không khí

tinybook tinybook 6 ngày 5 giờ
Nghiên cứu mới: Nhện có thể dùng điện để bay trong không khí
Những sinh vật nhỏ bé này vẫn không ngừng khiến chúng ta ngạc nhiên.

Các nhà khoa học đang thuần hóa cá ngừ vây xanh đang trong diện nguy cấp để có đủ nguyên liệu mà làm sushi

tinybook tinybook 6 ngày 6 giờ
Các nhà khoa học đang thuần hóa cá ngừ vây xanh đang trong diện nguy cấp để có đủ nguyên liệu mà làm sushi
Phương pháp nuôi trồng hải sản này sẽ cho ta một nguồn cá ngừ vô tận để mà thưởng thức.

Sự ấm lên toàn cầu đang làm rã đông...những xác chết từ thời Thế chiến thứ nhất

tinybook tinybook 1 tuần 12 giờ
Sự ấm lên toàn cầu đang làm rã đông...những xác chết từ thời Thế chiến thứ nhất
Đầu tiên là những khẩu súng được rã đông, sau đó đến những cuốn nhật ký, những lá thư, và rồi...những cơ thể người!

Xì hơi trong thế giới động vật: có loài xì hơi, có loài không, có loài lại phải cố xì hơi để mà sống

tinybook tinybook 1 tuần 22 giờ
Xì hơi trong thế giới động vật: có loài xì hơi, có loài không, có loài lại phải cố xì hơi để mà sống
Xì hơi, phụ phẩm của việc tiêu hóa lại có muôn hình vạn trạng trong thế giới động vật.

Cùng dạo quanh cửa hàng mới của Alibaba tại Hồng Công: kết hợp trải nghiệm mua sắm online và offline

tinybook tinybook 1 tuần 23 giờ
Cùng dạo quanh cửa hàng mới của Alibaba tại Hồng Công: kết hợp trải nghiệm mua sắm online và offline
Có rất nhiều lý do để lựa chọn mua sắm online hơn là mua hàng trực tiếp tại của hàng: tránh nơi đông người, có thể xem tất cả các kích thước và màu sắc có sẵn, và không bị quyến rũ bởi vô số những món hàng hấp dẫn hiện ra ngay trước mắt.

Vẽ khuôn mặt đã tìm ra cách đánh bại được công nghệ nhận diện khuôn mặt, nhưng Face ID của Apple vẫn đứng vững

tinybook tinybook 1 tuần 1 ngày
Vẽ khuôn mặt đã tìm ra cách đánh bại được công nghệ nhận diện khuôn mặt, nhưng Face ID của Apple vẫn đứng vững
Có những điểm đặc biệt để cách trang điểm Juggalo này vượt mặt được các thuật toán machine learning của công nghệ nhận diện khuôn mặt.

Báo cáo khoa học cho thấy viện nghiên cứu Mỹ phát triển được công nghệ tàng hình, có khả năng vô hình khi nhìn từ mọi hướng

tinybook tinybook 1 tuần 1 ngày
Báo cáo khoa học cho thấy viện nghiên cứu Mỹ phát triển được công nghệ tàng hình, có khả năng vô hình khi nhìn từ mọi hướng
Tuy nhiên cần một số điều kiện nhất định, vật thể mới có thể tàng hình thực sự.

Một con sói xám đơn độc vừa rời "vùng cấm" tại Chernobyl

tinybook tinybook 1 tuần 1 ngày
Một con sói xám đơn độc vừa rời "vùng cấm" tại Chernobyl
Thiết bị GPS trên người con sói đã không còn gửi tín hiệu về nữa, các nhà khoa học không rõ chuyện gì đã xảy ra.

Các nhà khoa học nghĩ rằng đây là 8 trường hợp có khả năng xóa sổ sự sống cao nhất

tinybook tinybook 1 tuần 1 ngày
Các nhà khoa học nghĩ rằng đây là 8 trường hợp có khả năng xóa sổ sự sống cao nhất
Những mối nguy gần như toàn đến từ Vũ trụ, ta không thể ra tay ngăn chặn bất cứ trường hợp nào trong số này.

[ĐỒ HỌA] Hành trình ra khỏi hang "căng thẳng hơn phim kinh dị" của các cầu thủ Thái Lan

tinybook tinybook 1 tuần 1 ngày
[ĐỒ HỌA] Hành trình ra khỏi hang "căng thẳng hơn phim kinh dị" của các cầu thủ Thái Lan
Để ra được khỏi hang, các cầu thủ nhí phải vượt qua một đoạn "thắt cổ chai" vô cùng nguy hiểm.
tinybook Công Nghệ Thông Tin








Chat