Khi luật nhân quả bị đảo ngược: Một thế giới như trong Tenet có khả thi hay không?

Khi luật nhân quả bị đảo ngược: Một thế giới như trong Tenet có khả thi hay không?
Theo: Thanh Long; Thiết kế: Trường Dương Theo Pháp luật & Bạn đọc
Thể loại: Khoa Học Công Nghệ
Nếu có nhiều trật tự nhân-quả đồng thời tồn tại, chúng ta có thể lợi dụng nó để tạo ra các công nghệ siêu đột phá.

Thế giới của chúng ta vận hành theo quan hệ nhân quả. Mỗi ngày khi tôi tỉnh dậy và chuẩn bị bữa sáng, ấm nước trên bàn sẽ sôi lên vì tôi đã cắm điện và bật nó. Cái bánh mì vàng vỏ vì tôi vừa phải cho nó vào máy nướng. Và bơ thì đâu có ở sẵn trên bàn, tôi phải lấy nó ra khỏi tủ lạnh trước.

Trong số vô vàn những điều kỳ lạ mà vũ trụ ném vào chúng ta mỗi ngày, đây có vẻ là những sự thật hiển nhiên và đơn giản nhất. Luật nhân quả đó là thứ mà chúng ta vẫn luôn mặc định là đúng: Những gì xảy ra trong quá khứ thì đã phải xảy ra trong quá khứ. Hiện tại thì phải luôn đi trước tương lai một bước.

Thế nhưng, một số nhà vật lý bắt đầu nghi ngờ quan hệ nhân quả không hề đơn giản như vậy. Theo họ, nguyên nhân không nhất thiết phải xảy ra trước kết quả. Ngược lại, kết quả đôi khi có thể "kết tủa" lại để trở thành nguyên nhân.

Thậm chí một số giả thuyết còn cho rằng cả nguyên nhân và kết quả đều có thể xảy ra cùng một lúc. Nếu vậy, trong bữa sáng của mình, tôi đã mở tủ lạnh vì bơ đã phải có sẵn trên bàn. Bánh mì của tôi sẽ vàng cả trước và sau lúc tôi bỏ nó vào máy nướng.

Thực ra tôi không chỉ nấu bữa sáng cho mình, chính bữa sáng đã xuất hiện để cho tôi nấu nó.

Khi luật nhân quả bị đảo ngược: Một thế giới như trong Tenet có khả thi hay không? - Ảnh 1.

Ý tưởng luật nhân quả cũng có thể chơi tiểu xảo không chỉ khiến buổi sáng của bạn trở nên khó hiểu và trở thành nguồn cảm hứng cho bộ phim Tenet của Christopher Nolan. Nó còn có thể làm rung chuyển toàn bộ nền vật lý mà chúng ta biết đến ngày nay, đến tận gốc rễ.

Nếu trật tự của các sự kiện bị mất đi, bức tranh toàn bộ vũ trụ được vẽ ra bởi thuyết tương đối rộng cũng sẽ bị xé toạc. Nhìn qua vết rách đó, chúng ta có thể thấy được một thế giới vượt ra ngoài những lý thuyết của cơ học lượng tử, mô hình tốt nhất mà chúng ta có được để mô tả thế giới hạ nguyên tử.

Quan hệ nhân quả hoạt động theo cả hai hướng có thể cho phép chúng ta kết hợp hai lý thuyết này thành một khuôn khổ duy nhất: Thuyết hấp dẫn lượng tử - một mục tiêu mà các nhà vật lý học đã theo đuổi trong hơn một thế kỷ.

Như vậy, nếu quan hệ nhân quả như chúng ta từng biết bị phá vỡ, nó có thể trở thành cái cớ để tất cả chúng ta bật sâm panh ăn mừng. Hoặc ngược lại.

Khi luật nhân quả bị đảo ngược: Một thế giới như trong Tenet có khả thi hay không? - Ảnh 2.

Cho đến giờ phút này, tất cả chúng ta hầu như đều đang cùng nhau đi theo một hướng: tiến về tương lai và tương lai đó được cho là ở phía trước. "Mũi tên của thời gian có tác động rất lớn đến cuộc sống của chúng ta", nhà vật lý lý thuyết người Anh Julian Barbour cho biết.

Những tác động đó, theo kiến thức phổ thông có thể được giải thích bằng định luật thứ hai nhiệt động học - nói rằng vũ trụ đang ngày càng mất trật tự hơn theo thời gian, entropy của mọi vật chỉ có tăng mà không có giảm.

Khi luật nhân quả bị đảo ngược: Một thế giới như trong Tenet có khả thi hay không? - Ảnh 3.

Định luật thứ hai nhiệt động học chính là thứ đã cố định một chiều hướng duy nhất cho mọi sự kiện diễn ra trong vũ trụ này.

Chẳng hạn, entropy là lời giải thích lý do tại sao quả trứng bạn vừa đập vỡ không thể liền lại. Một cái cốc rơi xuống đất vỡ tan cũng vậy và thậm chí cả vũ trụ - chúng ta không thể đảo ngược lại entropy để quay về thời điểm diễn ra sự kiện Big Bang.

Một vũ trụ như của chúng ta ngày nay không thể được sắp xếp để trở nên trật tự lại như nó đã từng hàng tỷ năm về trước. Bởi một khi mũi tên thời gian đã được bắn ra, nó dường như không thể bị cản lại bởi bất cứ thứ gì. Có điều, chưa chắc mũi tên ấy sẽ bay thẳng tắp.

Trong những năm đầu thế kỷ 20, thuyết tương đối của Albert Einstein đã thêm vào bức tranh thời gian của chúng ta một sự phức tạp. Hóa ra, thời gian sẽ chạy chậm hơn với những người quan sát di chuyển ở tốc độ cao hơn, cũng như đối với những người ở vào môi trường có lực hấp dẫn cực lớn.

Ví dụ, một cặp song sinh được tách ra, người em ở lại Trái Đất còn người anh dành 5 năm chu du trong vũ trụ, trên một con tàu bay gần vận tốc ánh sáng. Vào thời điểm người anh trở lại Trái Đất, anh ta sẽ trẻ hơn rất nhiều so với người em của mình, người ở lại đã trải qua một khoảng thời gian bình thường không hề bị nén lại.

Cũng vì thế, một dãy sự kiện diễn ra đồng thời với một người quan sát có thể xảy ra tuần tự với một người quan sát khác.

Ví dụ, một vụ tai nạn ô tô ở London và một vụ tai nạn khác ở New York dường như xảy ra cùng lúc với một người quan sát trên Trái Đất. Nhưng chúng sẽ xảy ra vào những thời điểm hơi khác với một người quan sát trên máy bay đang bay giữa London và New York.

Khi luật nhân quả bị đảo ngược: Một thế giới như trong Tenet có khả thi hay không? - Ảnh 4.

Tuy nhiên, có một điều quan trọng cần chú ý. Đó là ngay cả khi hai sự kiện dường như diễn ra đồng thời, chúng chỉ có thể có quan hệ nhân quả nếu tồn tại thời gian để cái này ảnh hưởng đến cái kia.

Một hòn đá tảng cho quan hệ nhân quả, tồn tại cho phép một sự kiện bất kỳ có thể gây ra sự kiện khác là việc thông tin không thể truyền nhanh hơn tốc độ ánh sáng. Ví dụ, ánh sáng phải mất 8 phút để di chuyển giữa Trái Đất và Mặt Trời, đồng nghĩa với một vụ nổ đột ngột của Mặt Trời sẽ mất 8 phút để gây ra bất kỳ hậu quả nào lên Trái Đất.

Sự có mặt của thời gian ở đây đã làm mọi thứ trở nên phức tạp và khó hiểu, cho đến khi vật lý cơ học lượng tử ra đời. Các nhà khoa học lúc này đưa ra một ý tưởng về chồng chập lượng tử, cho rằng một vật có thể ở trong cả hai trạng thái khác nhau cùng lúc.

Hiểu theo một cách khác, bất kỳ sự kiện nào cũng có thể được cho là đã xảy ra và đồng thời chưa xảy ra. Mượn thí nghiệm nổi tiếng của Schordinger thì một con mèo có thể vừa sống vừa chết cho đến khi nó được quan sát.

Nhưng kỳ lạ là vẫn có một số thứ được cho là đi quá giới hạn. Chẳng hạn, thứ tự diễn ra các sự kiện được cho là loại lệ trong sự kỳ dị lượng tử này. "Cho đến tận bây giờ, chúng ta vẫn giả định rằng trật tự thời gian đã được xác định rõ ràng", nhà vật lý lượng tử Caslav Brukner tại Đại học Vienna, Áo cho biết.

Thế nhưng, trong một bài báo xuất bản vào năm 2012, Brukner đã tự mình phá vỡ giả định ấy. Ông đề xuất rằng chuỗi thời gian của hai sự kiện, giống như vị trí của một hạt hoặc đường đi của nó, cũng có thể tồn tại ở trạng thái chồng chập.

Điều đó có nghĩa là mũi tên thời gian có thể đột ngột gấp khúc trong quỹ đạo của nó. Và thực sự đã có những thử nghiệm thực tế hỗ trợ cho ý tưởng này.

Khi luật nhân quả bị đảo ngược: Một thế giới như trong Tenet có khả thi hay không? - Ảnh 5.

Năm 2015, tại Đại học Vienna, giáo sư Philip Walther và các đồng nghiệp của ông đã thực hiện được một thí nghiệm nằm ở biên giới của các lý thuyết lượng tử mà chúng ta biết đến ngày nay.

Trong đó, Walther đã nhìn thấy một photon đi qua hai cổng A và B theo thứ tự không xác định. Có nghĩa là bạn không thể biết liệu photon này đã đi qua cổng A rồi đến cổng B, hay qua cổng B và sau đó tới cổng A - đường đi của nó là chồng chập của cả hai khả năng.

Khi luật nhân quả bị đảo ngược: Một thế giới như trong Tenet có khả thi hay không? - Ảnh 6.

Điều này tiếp tục dẫn đến một ý tưởng trêu ngươi tất cả chúng ta, rằng một bức tranh tương tự có thể xảy ra với quan hệ nhân quả. Walther và nhóm của ông đã tiếp tục theo đuổi thí nghiệm ấy đến năm 2017, cải tiến nó thành một phiên bản phức tạp hơn để kiểm tra thứ tự nhân quả.

"Bạn phải chế tạo được một thiết bị hoạt động theo cách nào đó, để cho đến khi kết thúc toàn bộ quá trình, bạn không được phép biết hoặc trích xuất kết quả mà bạn nhận được. Nếu bạn biết được kết quả của phép đo trong quá trình thử nghiệm, sự chồng chập sẽ sụp đổ và các mối quan hệ nhân quả sẽ tiếp diễn như bình thường", Walther nói.

Vào năm 2019, Brukner đã xuất bản một bài báo đưa ý tưởng này tiến thêm một bước xa hơn. Ông muốn xây dựng một bức tranh về quan hệ nhân quả phản ánh sự phức tạp đầy đủ của thế giới, kết hợp các khái niệm về chồng chập thời gian từ cơ học lượng tử với thuyết tương đối rộng dự đoán rằng thời gian dường như trôi qua chậm hơn trong trường hấp dẫn mạnh hơn.

Thí nghiệm của Brukner là một tình huống tưởng tượng. Trong đó, ông vẽ ra một kịch bản với sự tham gia của 2 chiếc phi thuyền. Trên mỗi chiếc phi thuyền có một người điều khiển được đặt tên là Alice và Bob, họ là những kẻ thù không đội trời chung của nhau.

Bởi là kẻ thù của nhau, Alice và Bob đang chĩa súng bắn đại bác photon vào phi thuyền của đối phương. Họ đồng bộ đồng hồ trước khi quyết định bắn đại bác. Vào đúng khoảnh khắc 09:55, cả hai cùng nhau bóp cò.

Nếu kịch bản chỉ có vậy, hai photon bắn ra sẽ cùng trúng cả hai con tàu cùng một lúc và họ bị hủy diệt. Nhưng cốt truyện bị thay đổi bởi một chi tiết: Tàu của Bob đang ở gần một hành tinh dày đặc. Theo thuyết tương đối rộng, khu vực này sẽ phải có trường hấp dẫn mạnh khiến mọi chiếc đồng hồ gần đó chạy chậm lại.

Thời gian với Bob vì vậy sẽ chạy chậm hơn, tàu vũ trụ của anh ta sẽ bị trúng đạn photon của Alice trước khi đồng hồ của anh ấy hiển thị 09:55.

Khi luật nhân quả bị đảo ngược: Một thế giới như trong Tenet có khả thi hay không? - Ảnh 7.
Khi luật nhân quả bị đảo ngược: Một thế giới như trong Tenet có khả thi hay không? - Ảnh 8.

Thí nghiệm đến đây vẫn tuân theo các quy luật nhân quả. Nhưng Brukner bây giờ mới tự hỏi: Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn có thể đặt hành tinh khổng lồ ấy vào trạng thái chồng chập lượng tử, khiến cho nó cùng lúc gần với cả Alice và Bob?

Trường hấp dẫn mạnh khi đó sẽ ảnh hưởng đến đồng hồ của cả hai người. Trong trường hợp này, có vẻ một điều không thể sẽ xảy ra: một trạng thái chồng chập được tạo ra trong đó photon của Alice đến tàu vũ trụ của Bob trước khi anh ta bóp cò để bắn photon của mình đi. Nhưng photon của Bob cũng đến được với Alice trước khi cô ấy quyết định bắn hạt photon về phía Bob.

Khi luật nhân quả bị đảo ngược: Một thế giới như trong Tenet có khả thi hay không? - Ảnh 9.

Đẩy một hành tinh vào trạng thái chồng chập lượng tử bây giờ có vẻ là một ý tưởng bất khả thi, nhưng các nhà vật lý đang làm việc siêng năng để có thể cải tiến dần độ lớn của các vật thể đi được vào trạng thái ấy.

Ví dụ, vào năm 2019, một nhóm các nhà khoa học đã đưa được các phân tử có kích thước 2.000 nguyên tử vào hai trạng thái chồng chập. Một số phòng thí nghiệm cũng đang làm việc để đưa những quả cầu có đường kính vài nanomet vào trạng thái này, mặc dù Walther cho rằng ông không chắc các vật thể ấy có thể mang lại những hiệu quả thấy được trong thử nghiệm suy nghĩ của Brukner.

Chưa hết, vẫn còn một thứ gì đó kỳ lạ hơn nữa. Ở hiện tại của cả Alice và Bob, họ đều không có quyền lựa chọn hành động của mình. Nhưng nếu họ có quyền làm điều đó, thì trật tự nhân quả của những lựa chọn của cả Alice và Bob cũng sẽ đan xen lẫn nhau, Brukner nói.

"Nếu Alice thay đổi điều gì đó thì điều đó sẽ ảnh hưởng đến Bob", ông nói. Ngay cả khi là một thử nghiệm diễn ra trong suy nghĩ, việc thêm yếu tố lựa chọn này vào cũng khiến nó trở nên rất phức tạp vì tình huống bây giờ yêu cầu một hoặc cả hai bên thực hiện phép đo - và các phép đo khiến trạng thái chồng chập sụp đổ.

Nhưng Magdalena Zych, đồng tác giả của Brukner tại Đại học Queensland ở Úc, hy vọng họ sẽ tìm ra cách để mở rộng thí nghiệm theo trình tự nhân quả trong tương lai. Sau cùng, nếu trật tự thời gian có thể bị vướng víu, thì trật tự nhân quả cũng có thể.

Khi luật nhân quả bị đảo ngược: Một thế giới như trong Tenet có khả thi hay không? - Ảnh 10.

Bây giờ, nếu thử nghiệm suy nghĩ của Brukner có thể được lặp lại trong phòng thí nghiệm, điều đó có nghĩa là bức tranh của ông ấy về trật tự nhân quả theo vị trí chồng chập có thể được điều chỉnh bởi thuyết tương đối rộng.

Giả sử rằng có thể đặt một khối lượng đủ lớn vào trạng thái chồng chập lượng tử, Brukner và nhóm của ông chỉ ra rằng sự dao động nhân quả sẽ dần dần mở rộng ra từ các điểm trong không-thời gian nơi vật thể có thể ở đó.

"Theo một nghĩa nào đó, trật tự thời gian giữa một số sự kiện trong một vùng không gian có thể bị vướng vào thứ tự thời gian của các sự kiện trong một vùng không-thời gian khác", Zych nói. Điều đó có nghĩa là mọi thứ Alice và Bob làm, cũng như bất cứ điều gì khác xảy ra trên tàu của họ, đều xảy ra trước và sau bất cứ hành động nào của người còn lại.

Nó đồng nghĩa với việc chúng ta đang sống trong một thế giới mà chúng ta không những không thể biết các sự kiện đã xảy ra theo thứ tự nào, mà về cơ bản chúng không có bất kỳ trật tự nào cả.

"Ý tưởng đó đơn giản là quá kinh ngạc", Gilligan-Lee tại University College London đã phải thốt lên vì ý tưởng đó. Và anh ấy không phải là người duy nhất, Ana Belén Sainz tại Đại học Gdansk, Ba Lan cho biết: "Đây là một điều đáng kinh ngạc ngay cả đối với những người đã quen thuộc với những đặc điểm kỳ lạ của lý thuyết lượng tử".

Khi luật nhân quả bị đảo ngược: Một thế giới như trong Tenet có khả thi hay không? - Ảnh 11.

Quan hệ nhân quả thực ra đã làm đau đầu nhiều nhà vật lý trong thế hệ trước đó. Các lý thuyết của họ cho rằng quan hệ nhân quả có thể bị đảo ngược, hoặc mũi tên thời gian có thể bị bẻ gập theo hướng ngược lại.

Nhưng quan hệ nhân quả lượng tử còn tiến xa hơn một bước so với việc chỉ lật lại hoặc dịch chuyển thứ tự của các sự kiện. Nó cho phép nhiều trật tự về cơ bản tồn tại cùng lúc. "Chúng ta có thể nghĩ sự kiện A ảnh hưởng đến B, và B ảnh hưởng đến A, nhưng vẫn còn có những điều khác không thể hiểu được nếu chỉ xét tới hai sự kiện ấy", Brukner nói.

Ông cho biết sự tồn tại đồng thời của các trật tự nhân quả là một đặc điểm mới làm cho cấu trúc nhân quả trong lý thuyết lượng tử trở nên phong phú hơn. Nếu thuộc tính lượng tử mới này có thể được giữ vững, có khả năng chúng ta có thể sử dụng nó để tạo ra các công nghệ đột phá. Một trong số đó là máy tính lượng tử.

Khi luật nhân quả bị đảo ngược: Một thế giới như trong Tenet có khả thi hay không? - Ảnh 12.

Máy tính lượng tử về mặt lý thuyết có thể giải quyết các phép tính phức tạp hơn các máy tính cổ điển và hoạt động nhanh hơn. Trong khi các máy tính thông thường sử dụng dạng bit nhị phân - 0 hoặc 1 - chỉ có thể tồn tại ở các trạng thái cổ điển, các bit lượng tử hoặc qubit có thể tồn tại ở dạng chồng chập, cho phép chúng thao tác theo các mô hình phức tạp hơn.

Brukner và các đồng nghiệp của ông đã chỉ ra rằng việc đặt các thiết kế mạch với các trật tự nhân quả khác nhau thành một chồng chập có thể làm cho một nhiệm vụ tính toán cụ thể hiệu quả hơn. Cũng có những hy vọng rằng trạng thái chồng chập như vậy có thể tạo ra các kênh liên lạc tốt hơn bằng cách giảm độ nhạy đối với nhiễu trong quá trình tính toán.

Nhưng những lợi ích thực sự có thể đến từ một bức tranh mới về vũ trụ. Trong nhiều thập kỷ, cơ học lượng tử và thuyết tương đối rộng đã đứng như hai khuôn khổ không thể hòa hợp: một bên mô tả thế giới cực kỳ nhỏ, bên còn lại mô tả thế giới trên quy mô cực kỳ lớn.

Đặc biệt, chúng ta vẫn chưa có phương pháp xử lý lượng tử nào thỏa mãn hoạt động của lực hấp dẫn, vốn vẫn là quan điểm của thuyết tương đối rộng. Do đó, kết hợp cả hai thành một lý thuyết duy nhất về hấp dẫn lượng tử là một trong những thách thức nổi bật trong vật lý lý thuyết.

Mặc dù bản chất của cơ học lượng tử và thuyết tương đối rộng được sử dụng trong thí nghiệm suy nghĩ của Zych và Brukner không phải là một lý thuyết về hấp dẫn lượng tử. Tuy nhiên, khung toán học mà bộ đôi phát triển có thể cung cấp một nền tảng thử nghiệm hữu ích cho các tính năng mà một lý thuyết như vậy có thể sở hữu.

"Nếu chúng ta có thể hiểu rõ về những tính năng đó, có lẽ chúng sẽ dẫn đường cho chúng ta xây dựng một lý thuyết hấp dẫn lượng tử thực sự", Gilligan-Lee cho biết.

Khi luật nhân quả bị đảo ngược: Một thế giới như trong Tenet có khả thi hay không? - Ảnh 13.

Trên thực tế, ý tưởng cấu trúc nhân quả của các sự kiện có thể nằm trong một chồng chập là điều mà các nhà vật lý nghiên cứu lý thuyết về hấp dẫn lượng tử đã sử dụng thường xuyên trong công việc của mình, Francesca Vidotto tại Đại học Western ở Ontario, Canada cho biết.

"Đây thực sự là cốt lõi của lý thuyết hấp dẫn lượng tử", cô nói.

Các nhà vật lý như Vidotto  kỳ vọng quan hệ nhân quả sẽ bị phá vỡ trong những điều kiện khắc nghiệt mà ở đó, nền tảng vật lý chúng ta đang biết đến hiện nay có thể bị sụp đổ - chẳng hạn như trong những khoảnh khắc ban đầu của Big Bang hoặc bên trong các lỗ đen được cho là có mật độ vật chất tới vô hạn.

Các nghiên cứu gần đây về quan hệ nhân quả lượng tử đang trên đường giúp chúng ta có thể tái tạo các hiệu ứng hấp dẫn lượng tử như vậy trong các thí nghiệm trên Trái Đất, khiến chúng dễ theo dõi hơn rất nhiều.

"Với sự phát triển của các kỹ thuật mới, chúng ta có thể nghĩ đến việc thăm dò lực hấp dẫn lượng tử không chỉ với vật lý thiên văn mà còn trong phòng thí nghiệm của chúng ta", Vidotto nói.

Thậm chí, một số nhà khoa học còn có suy nghĩ thú vị hơn. Họ cho rằng nghiên cứu về quan hệ nhân quả lượng tử đang mở rộng ranh giới của chính cơ học lượng tử. Đối với các nhà lý thuyết như Gilligan-Lee, lý thuyết lượng tử không nhất thiết phải là nền tảng cuối cùng và hoàn thiện nhất để mô tả thế giới trên quy mô rất nhỏ.

Nếu có được những lý thuyết mới có thể gỡ bỏ được quan hệ nhân quả, đó có thể là một cách giúp chúng ta vươn ra được bên ngoài lý thuyết lượng tử để có được một lý thuyết mới sâu sắc hơn về tự nhiên, Gilligan-Lee nói. "Đây chính là những nghiên cứu mà ở thời điểm hiện tại tôi cảm thấy hào hứng nhất, chúng đánh thẳng vào nền tảng của vật lý học".

Nói tóm lại, ý tưởng trực quan của chúng ta về luật nhân quả hoàn toàn có thể bị đánh đổ như trong Tenet, và nó có thể dẫn đến một bức tranh hoàn toàn mới nhưng rõ ràng hơn về cách vũ trụ của chúng ta hoạt động. Đó quả là một chủ đề đáng để nghiền ngẫm trong bữa sáng.

Tham khảo Newscientist

Chiếc đĩa bí ẩn của nước Nga: Dù bé tẹo nhưng chẳng ai nhấc nổi, bên dưới ẩn giấu bí mật gây ngỡ ngàng

tinybook tinybook 1 tháng 4 ngày
Chiếc đĩa bí ẩn của nước Nga: Dù bé tẹo nhưng chẳng ai nhấc nổi, bên dưới ẩn giấu bí mật gây ngỡ ngàng
Chiếc đĩa bí ẩn này thực chất là gì? Nếu biết, bạn sẽ hết sức bất ngờ đấy.

Thế giới đang sử dụng những cách nào để xây dựng nhà chống lũ?

tinybook tinybook 1 tháng 4 ngày
Thế giới đang sử dụng những cách nào để xây dựng nhà chống lũ?
Bên cạnh chống lũ, việc sống chung với lũ cũng là một trong những phương án nhiều nước áp dụng ngày nay. Điểm thiết yếu của chính sách này là phải xây dựng được những ngôi nhà chống lũ cho người dân.

2 thầy trò sử dụng thuật toán để biến bản đồ từ thời cổ đại thành hình chụp rõ nét như bản đồ vệ tinh

tinybook tinybook 1 tháng 5 ngày
2 thầy trò sử dụng thuật toán để biến bản đồ từ thời cổ đại thành hình chụp rõ nét như bản đồ vệ tinh
Nhìn vào để thấy sự thay đổi chóng mặt của đô thị hóa.

Nghệ nhân Zimbabwea biến lốp xe hơi cũ thành những đôi dép độc đáo

tinybook tinybook 1 tháng 5 ngày
Nghệ nhân Zimbabwea biến lốp xe hơi cũ thành những đôi dép độc đáo
Dù tạo ra một đôi giày thoải mái từ lốp xe hơi cũ nghe có vẻ phi thực tế, nhưng theo những gì Chitukutuku đang làm, quy trình này có vẻ khá đơn giản, chỉ mất chưa đầy 1 tiếng đồng hồ.

Chàng thanh niên mang hoài bão dọn sạch biển hợp tác cùng Microsoft, chế tạo tàu gom rác tự hành chạy bằng năng lượng Mặt Trời

tinybook tinybook 1 tháng 5 ngày
Chàng thanh niên mang hoài bão dọn sạch biển hợp tác cùng Microsoft, chế tạo tàu gom rác tự hành chạy bằng năng lượng Mặt Trời
Dự kiến, hai điểm đến tiếp theo của những hệ thống tàu này là Việt Nam và Cộng hoà Dominica.

Giới khảo cổ phát hiện hình vẽ mèo khổng lồ 2000 năm tuổi nằm ngay giữa sa mạc tại Peru

tinybook tinybook 1 tháng 5 ngày
Giới khảo cổ phát hiện hình vẽ mèo khổng lồ 2000 năm tuổi nằm ngay giữa sa mạc tại Peru
Theo đó, các nhà khảo cổ học đã bất ngờ phát hiện hình vẽ con mèo khổng lồ này khi đang cải tạo lối đi để du khách có thể dễ tới chiêm ngưỡng những bức hình khổng lồ tạo nên Nazca Lines bí ẩn và nổi tiếng.

Tìm xuống vùng biển sâu nhất đại dương, khoa học phát hiện sự thật đau lòng: Biến đổi khí hậu đang nghiêm trọng hơn bao giờ hết rồi

tinybook tinybook 1 tháng 5 ngày
Tìm xuống vùng biển sâu nhất đại dương, khoa học phát hiện sự thật đau lòng: Biến đổi khí hậu đang nghiêm trọng hơn bao giờ hết rồi
Có một xu hướng đáng ngại đang tồn tại dưới đáy đại dương, và khoa học đang tích cực tìm hiểu thêm.

Các nhà thiên văn học hóa giải bí ẩn về thiên hà chứa 99,99% vật chất tối

tinybook tinybook 1 tháng 6 ngày
Các nhà thiên văn học hóa giải bí ẩn về thiên hà chứa 99,99% vật chất tối
Nhiều khả năng đội nghiên cứu đưa nhận định cũ sẽ tính toán lại để tranh cãi bằng được rằng mình đúng. Chúng ta cùng "lót dép" chờ xem.

Phát hiện ra "siêu sức mạnh" mới của loài gấu nước: một lá chắn cực tím bằng huỳnh quang

tinybook tinybook 1 tháng 6 ngày
Phát hiện ra "siêu sức mạnh" mới của loài gấu nước: một lá chắn cực tím bằng huỳnh quang
Gấu nước vẫn chưa thôi làm chúng ta bất ngờ.

7 việc cực đơn giản nhưng nếu làm được, bạn đặc biệt hơn 90% dân số thế giới đấy

tinybook tinybook 1 tháng 6 ngày
7 việc cực đơn giản nhưng nếu làm được, bạn đặc biệt hơn 90% dân số thế giới đấy
Hãy thử xem mình có phải là "của hiếm" của thế giới hay không nhé.

Giáo sư đại học Mỹ tuyên bố: Rất có thể chúng ta đang sống trong một thế giới giả lập

tinybook tinybook 1 tháng 6 ngày
Giáo sư đại học Mỹ tuyên bố: Rất có thể chúng ta đang sống trong một thế giới giả lập
Theo kết luận của giáo sư, tỉ lệ sống trong giả lập của chúng ta lên tới 50%.

6 ý nghĩa thực sự mỗi khi bạn cảm thấy "Deja vu" - hiện tượng rất nhiều người đã từng trải nghiệm mà không giải thích nổi

tinybook tinybook 1 tháng 6 ngày
6 ý nghĩa thực sự mỗi khi bạn cảm thấy "Deja vu" - hiện tượng rất nhiều người đã từng trải nghiệm mà không giải thích nổi
Deja vu đến nay vẫn là một hiện tượng khoa học chưa thể giải thích. Dẫu vậy, nó vẫn mang đến những ý nghĩa nhất định.

Khoa học "đập hộp" hang động tách biệt khỏi thế giới suốt 5 triệu năm, và đây là những gì được tìm thấy

tinybook tinybook 1 tháng 6 ngày
Khoa học "đập hộp" hang động tách biệt khỏi thế giới suốt 5 triệu năm, và đây là những gì được tìm thấy
Một hang động bị đóng kín suốt 5,5 triệu năm, chỉ được tìm ra từ cách đây hơn 30 năm và đến nay mới chỉ có chưa đến 100 người được phép xuống thám hiểm.

Ai đã tạo ra thế giới kỳ lạ của "Nghìn lẻ một đêm"?

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Ai đã tạo ra thế giới kỳ lạ của "Nghìn lẻ một đêm"?
Nghìn lẻ một đêm là bộ sưu tập các truyện dân gian Trung Đông và Nam Á được biên soạn bằng tiếng Ả Rập trong thời đại hoàng kim Hồi giáo.

Sự kiện Dust Bowl: "Cơn bão đen" kéo dài 10 năm trên khắp Bắc Mỹ

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Sự kiện Dust Bowl: "Cơn bão đen" kéo dài 10 năm trên khắp Bắc Mỹ
Sự kiện Dust Bowl nổi bật với hiện tượng rất nhiều cơn bão và lốc hoành hành ở các đồng cỏ tại khu vực Bắc Mỹ và gây ra nhiều thiệt hại kinh khủng.

Cùng nghe thứ âm thanh tuyệt diệu của vũ trụ, được tạo ra từ loạt ảnh chụp Dải Ngân hà của NASA

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Cùng nghe thứ âm thanh tuyệt diệu của vũ trụ, được tạo ra từ loạt ảnh chụp Dải Ngân hà của NASA
NASA đã sử dụng quá trình chuyển hóa dữ liệu thành âm thanh để đem tới cách nhận thức về vũ trụ theo một cách hoàn toàn mới, đó là hé “âm thanh” của Dải Ngân hà.

Bất chấp “Bão Facebook" - quét tài khoản, không cho chạy quảng cáo, doanh nghiệp này vẫn có thể đạt 1000 đơn đặt hàng/ngày nhờ 3 việc sau

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Bất chấp “Bão Facebook" - quét tài khoản, không cho chạy quảng cáo, doanh nghiệp này vẫn có thể đạt 1000 đơn đặt hàng/ngày nhờ 3 việc sau
"Bão Facebook" đang là từ khoá hot trong thời gian gần đây trong cộng đồng thương mại điện tử và những doanh nghiệp nào có Facebook là kênh quảng cáo, khi bỗng dưng một ngày nhận được thông báo "tài khoản quảng cáo bị vô hiệu hoá", dù không vi phạm hoặc nhận được bất kỳ cảnh báo nào.

Điều gì sẽ xảy ra nếu hai khối rác không gian va chạm vào nhau?

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Điều gì sẽ xảy ra nếu hai khối rác không gian va chạm vào nhau?
Hiệu ứng Domino có thể tạo ra lớp mảnh vỡ không thể xuyên thủng, giam giữ chúng ta trên Trái đất vĩnh viễn.

10 sai lầm hay mắc phải trong việc dọn dẹp nhà cửa

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
10 sai lầm hay mắc phải trong việc dọn dẹp nhà cửa
Trong quá trình dọn dẹp và chăm sóc nhà cửa, chúng ta thường mắc phải những sai lầm không chỉ gây hại cho những đồ vật xung quanh mà còn cho chính bản thân chúng ta.

Phân tích đá Mặt Trăng cho thấy nhà chị Hằng từng phát ra từ trường, và nhờ nó sự sống trên Trái Đất mới xuất hiện

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Phân tích đá Mặt Trăng cho thấy nhà chị Hằng từng phát ra từ trường, và nhờ nó sự sống trên Trái Đất mới xuất hiện
Lấy được mẫu đá từ hai cực của Mặt Trăng, ta sẽ biết rõ khẳng định này là đúng hay sai.

Sử dụng năng lượng Mặt Trời, thiết bị này lấy được nước từ không khí khô hanh như sa mạc

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Sử dụng năng lượng Mặt Trời, thiết bị này lấy được nước từ không khí khô hanh như sa mạc
Toàn bộ hệ thống chỉ nặng 7kg.

Bay liên tục 13.000 km không cần nghỉ, loài chim 'máy bay phản lực' lập kỷ lục vô tiền khoáng hậu

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Bay liên tục 13.000 km không cần nghỉ, loài chim máy bay phản lực lập kỷ lục vô tiền khoáng hậu
Bay hơn 12.000km từ Alaska đến New Zealand trong 11 ngày không ngừng nghỉ, một con chim choắt mỏ thẳng đuôi vằn xác lập một kỷ lục vô tiền khoáng hậu trong thế giới động vật.

Đột phá: lần đầu tiên khoa học đạt được siêu dẫn ở nhiệt độ phòng

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Đột phá: lần đầu tiên khoa học đạt được siêu dẫn ở nhiệt độ phòng
"Trạng thái siêu dẫn" vẫn là mục tiêu của khoa học vật chất suốt nhiều thập kỷ nay, và chúng ta đã đi được nửa chặng đường với đột phá mới.

Não sôi lên, hộp sọ nổ tung, cơ bắp bốc hơi và mô bị thủy tinh hóa, khoảnh khắc bị núi lửa hủy diệt còn kinh hoàng hơn địa ngục

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Não sôi lên, hộp sọ nổ tung, cơ bắp bốc hơi và mô bị thủy tinh hóa, khoảnh khắc bị núi lửa hủy diệt còn kinh hoàng hơn địa ngục
Núi lửa là một vết đứt gãy trên lớp vỏ của một hành tinh, như là Trái Đất cho phép dung nham, tro núi lửa, và khí thoát ra từ một lò magma ở dưới bề mặt.

Khoa học tìm ra giới hạn trên của tốc độ âm thanh: 36 km/s

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Khoa học tìm ra giới hạn trên của tốc độ âm thanh: 36 km/s
Trên lý thuyết, âm thanh truyền qua vật liệu hydro kim loại (mới chỉ tồn tại trên lý thuyết) sẽ có tốc độ cao nhất, gần với mốc 36 km/s.

4 lý do khiến TMĐT ngày càng thu hút tín đồ công nghệ

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
4 lý do khiến TMĐT ngày càng thu hút tín đồ công nghệ
Với hàng loạt ưu đãi độc quyền hấp dẫn, cam kết xuất xứ và chính sách hậu mãi “sang xịn”, sự bùng nổ đơn hàng công nghệ trong những Lễ Hội mua sắm đã và đang chứng tỏ vị thế của hệ thống gian hàng chính hãng trên TMĐT trong lòng fan công nghệ.

Nếu không ngửi được 2 mùi này thì nhiều khả năng bạn đã mắc phải COVID-19

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Nếu không ngửi được 2 mùi này thì nhiều khả năng bạn đã mắc phải COVID-19
Mất khứu giác và vị giác là một trong những triệu chứng do coronavirus được báo cáo phổ biến nhất, và cũng là một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất về sự hiện diện của virus SARS-CoV-2.

Đây là lý do tại sao ta nên xây cơ sở hạ tầng internet lượng tử trên quỹ đạo

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Đây là lý do tại sao ta nên xây cơ sở hạ tầng internet lượng tử trên quỹ đạo
Nghiên cứu mới chỉ ra rằng với một dàn 400 vệ tinh lượng tử, ta sẽ "dễ dàng" có được internet lượng tử toàn cầu.

6 dấu hiệu cho thấy nhà bạn có vấn đề về điện, cần khắc phục 'càng sớm càng tốt'

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
6 dấu hiệu cho thấy nhà bạn có vấn đề về điện, cần khắc phục càng sớm càng tốt
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng hầu hết các ngôi nhà không tuân theo các biện pháp an toàn được khuyến nghị để ngăn ngừa điện giật và hỏa hoạn, tuy nhiên một số dấu hiệu dễ nhận thấy có thể giúp tìm ra vấn đề trước khi mọi thứ vượt khỏi tầm tay.

Mổ xẻ trạm gốc 5G Huawei mới thấy công ty Trung Quốc cần linh kiện Mỹ đến mức nào

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Mổ xẻ trạm gốc 5G Huawei mới thấy công ty Trung Quốc cần linh kiện Mỹ đến mức nào
Gần 30% giá trị trạm gốc 5G của Huawei thuộc về các linh kiện Mỹ, hầu hết trong số đó là các con chip tối quan trọng cho việc xử lý tín hiệu radio, điều khiển nguồn năng lượng cũng như chip nhớ.
tinybook Công Nghệ Thông Tin








Chat