Chính xác thì B.1.1.7 là "dòng", "biến chủng" hay "biến thể" của virus SARS-CoV-2?

Chính xác thì B.1.1.7 là "dòng", "biến chủng" hay "biến thể" của virus SARS-CoV-2?
Theo: Thanh Long Theo Pháp luật & Bạn đọc
Thể loại: Khoa Học Công Nghệ
Các nhà sinh học rất muốn báo chí và công chúng sử dụng đúng thuật ngữ chuyên môn của họ.

Chúng ta biết rằng đại dịch COVID-19 có nguồn gốc từ một thủ phạm duy nhất: Virus SARS-CoV-2. COVID-19 (viết tắt từ corona (CO), virus (VI), disease (D) và 2019) thì là tên của căn bệnh mà nó gây ra có nghĩa là "Bệnh do virus corona mới lần đầu tiên được phát hiện năm 2019".

Mọi người cũng có thể đặt tên COVID-19 cho đại dịch, nhưng không thể gọi virus SARS-CoV-2 là "virus COVID" hay "virus COVID-19". Đó đã từng là một nhầm lẫn phổ biến về mặt thuật ngữ trong những ngày đầu của đại dịch.

Bây giờ, khi virus SARS-CoV-2 tiến hóa, đã có những thuật ngữ mới được đặt ra để gọi tên chúng: "biến thể", "biến chủng" và "chủng". Chẳng hạn bạn có thể nói "biến thể virus SARS-CoV-2 ở Anh", "biến chủng Nam Phi" hay "chủng B.1.1.7" của virus SARS-CoV-2.

Vậy các thuật ngữ này có nghĩa là gì? Và gọi như thế nào thì đúng?

Chính xác thì B.1.1.7 là dòng, biến chủng hay biến thể của virus SARS-CoV-2? - Ảnh 1.

Chủng (Strain)

Đây là từ mà các nhà sinh vật học sử dụng để gọi một nhóm sinh vật đến từ cùng một loài, nhưng có các đặc điểm chung phân biệt với một nhóm khác (chủng khác) cũng thuộc loài đó. Vì ý nghĩa này, "chủng" cũng đồng nghĩa với "phân loài" (subspecies).

Một chủng thông thường được phân loại ra theo các đặc điểm di truyền quan trọng của sinh vật. Nhưng chính xác thì các đặc điểm nào sẽ được coi là quan trọng để tạo ra sự phân biệt giữa các chủng, khiến chủng này không phải là chủng khác dù chúng thuộc cùng một loài?

Ranh giới này rất khó nói. Nhưng hãy lấy một ví dụ thế này. Khi một vi khuẩn gây bệnh sinh ra được gen kháng kháng sinh, gen này chắc chắn được gọi là quan trọng bởi nó đem lại lợi thế cho vi khuẩn. Chủng virus mới này sẽ tồn tại được trong môi trường kháng sinh, trong khi chủng cũ sẽ bị tiêu diệt.

Điều này giống với virus SARS-CoV-2 ban đầu được gọi là một "chủng mới" trong họ virus corona. Bởi nó là một nhóm virus đủ khác biệt so với các chủng virus corona cũ, gây bệnh cảm lạnh, SARS hoặc MERS mà con người từng gặp.

SARS-CoV-2 thường chỉ gây ra các triệu chứng nhẹ như cảm lạnh, nhưng ở một số ít bệnh nhân, nó cũng gây ra các triệu chứng suy hô hấp nặng dẫn đến tử vong như SARS. Đó là một đặc điểm quan trọng cho thấy SARS-CoV-2 là một chủng virus riêng, khác biệt.

Chính xác thì B.1.1.7 là dòng, biến chủng hay biến thể của virus SARS-CoV-2? - Ảnh 2.

Biến chủng (Mutant)

Theo định nghĩa khoa học, biến chủng là một kết quả xảy ra sau một đột biến - hay sự thay đổi vật chất di truyền (DNA hoặc RNA). Đột biến đó có thể chưa từng xuất hiện trước đây hoặc đã xuất hiện trở lại trong vốn gen của một quần thể.

Một biến chủng có nghĩa là chủng virus ban đầu đã đột biến để trở nên khác biệt, bất thường hoặc không còn là chủng virus đại diện cho virus đó nữa. Điều đó có nghĩa là sự kiện biến chủng phải hiếm khi xảy ra và nếu xảy ra thì phải mới xảy ra trong thời gian ngắn. Biến chủng theo đó chỉ dùng để chỉ các virus đột biến mới xuất hiện.

Ngay sau khi một virus được gọi là biến chủng, đồng hồ sẽ tích tắc đếm ngược về một ngày mà biến chủng trở thành chủng thông thường, trở lại đại diện cho virus và không còn là biến chủng nữa. Chẳng hạn, nếu virus SARS-CoV-2 ban đầu biến thành B.1.1.7 ở Anh, nó sẽ được gọi là biến chủng B.1.1.7. 

Nhưng nếu sau đó một khoảng thời gian, B.1.1.7 chiếm ưu thế so với virus SARS-CoV-2 ban đầu, số lượng người nhiễm B.1.1.7 nhiều hơn SARS-CoV-2 gốc thì B.1.1.7 sẽ không thể được gọi là "biến chủng" nữa. Khi đó, nó sẽ lại được gọi là một "chủng" hoặc đúng hơn là một "dòng" của virus SARS-CoV-2.

Chính xác thì B.1.1.7 là dòng, biến chủng hay biến thể của virus SARS-CoV-2? - Ảnh 3.

Dòng (Lineage) và biến thể (Variant)

Thật vậy, trong khi xây dựng cây phả hệ cho virus SARS-CoV-2, các nhà sinh học đã gọi B.1.1.7 là một "dòng". Và đó cũng là thuật ngữ khoa học chính xác nhất cho B.1.1.7 và các dòng virus SARS-CoV-2 đột biến khác.

Nhưng tại sao chúng ta ít nghe thấy cách gọi này trên báo chí? Thay vào đó, từ "biến thể" đã trở thành một thuật ngữ được sử dụng rộng rãi để mô tả virus SARS-CoV-2 khi nó tích lũy được hơn 30 đột biến để trở thành B.1.1.7 với khả năng lây nhiễm nhanh hơn so với chủng ban đầu?

Hóa ra, các chuyên gia trong các lĩnh vực khác nhau lại có thuật ngữ khác nhau để chỉ một virus mới đột biến. Trong nhóm các bác sĩ y tế cộng đồng, khi một virus có được đột biến để trở thành một "dòng" mới nguy hiểm hơn, họ gọi đó là các "biến thể đáng quan tâm" (VOC hay Variant Of Connern).

Bởi vì đại dịch COVID-19 toàn cầu chủ yếu là một vấn đề sức khỏe cộng đồng, điều đó có thể giải thích tại sao "biến thể" trở thành một thuật ngữ phổ biến nhất để mô tả các "dòng" SARS-CoV-2 đột biến - như trong cụm từ "biến thể ở Anh" về mặt kỹ thuật phải được gọi là "dòng B.1.1.7".

Chúng ta có cần sửa lại cách gọi cho chuẩn?

Chính xác thì B.1.1.7 là dòng, biến chủng hay biến thể của virus SARS-CoV-2? - Ảnh 4.

Mặc dù các nhà sinh học có thể muốn báo chí và công chúng sử dụng đúng thuật ngữ ban đầu của họ. Tuy nhiên, một số nhà ngôn ngữ học cho rằng ngôn ngữ của các nhà sinh học không nhất thiết phải là ngôn ngữ toàn dân.

Không giống với việc gọi "virus COVID-19" sẽ biến bạn trở thành một kẻ ngớ ngẩn, từ "biến thể" vừa có thể được dùng để gọi virus SARS-CoV-2 lẫn căn bệnh COVID-19 mà nó gây ra. Đó cũng là điểm đặc biệt của cụm từ này khiến nó được sử dụng rộng rãi.

Vì vậy, chúng ra không nhất thiết phải thay đổi cách gọi biến thể B.1.1.7 là "dòng". Bạn chỉ cần nhớ đừng gọi nhầm COVID-19 là một loại virus. Tương tự, cũng không có "chủng COVID-19" hay "biến chủng COVID-19" nào cả. Gọi "biến thể COVID-19" thì đúng, tương tự với "biến thể virus SARS-CoV-2".

Tham khảo Forbes

Bầu khí quyển của Trái Đất thay vì 5 lớp thì vẫn còn một lớp nữa mà bạn chưa hề biết tới

tinybook tinybook 3 tháng 1 tuần
Bầu khí quyển của Trái Đất thay vì 5 lớp thì vẫn còn một lớp nữa mà bạn chưa hề biết tới
Nó có thể là khó tin, nhưng đối với một phần nào đó của bầu khí quyển, nghiên cứu khoa học vẫn chưa được thực hiện.

Sẽ thế nào khi rau được trồng trong nhà máy, bằng robot, AI và thế hệ nông dân 4.0?

tinybook tinybook 3 tháng 1 tuần
Sẽ thế nào khi rau được trồng trong nhà máy, bằng robot, AI và thế hệ nông dân 4.0?
Hơn 1.600 công ty khởi nghiệp đã đầu tư 1,8 tỷ USD vào các nông trại thẳng đứng trong vòng 1 thập kỷ qua.

Thuộc hệ “chăm săn sale” phải nằm lòng chiêu này, vừa sắm được hàng ngon vừa bảo toàn lương đầu tháng!

tinybook tinybook 3 tháng 1 tuần
Thuộc hệ “chăm săn sale” phải nằm lòng chiêu này, vừa sắm được hàng ngon vừa bảo toàn lương đầu tháng!
Cứ mỗi dịp đầu tháng, các chương trình giảm giá khởi động thì cũng là lúc các tín đồ mua sắm khoe chiến tích săn sale và chia sẻ cách mua thế nào được hưởng được lợi nhiều nhất.

Warner Bros. hé lộ loạt chi tiết mới trong Godzilla vs. Kong: Hết đánh trên bờ lại lôi nhau xuống biển, chắc chắn có kẻ bại trận, không có chuyện giảng hòa

tinybook tinybook 3 tháng 1 tuần
Warner Bros. hé lộ loạt chi tiết mới trong Godzilla vs. Kong: Hết đánh trên bờ lại lôi nhau xuống biển, chắc chắn có kẻ bại trận, không có chuyện giảng hòa
Được biết, tổng thời lượng các phân cảnh đối đầu giữa Godzilla và Kong sẽ lên đến gần 20 phút trong bom tấn này, dự kiến ra mắt vào ngày 31/3 tới đây.

Chính xác thì B.1.1.7 là "dòng", "biến chủng" hay "biến thể" của virus SARS-CoV-2?

tinybook tinybook 3 tháng 1 tuần
Chính xác thì B.1.1.7 là "dòng", "biến chủng" hay "biến thể" của virus SARS-CoV-2?
Các nhà sinh học rất muốn báo chí và công chúng sử dụng đúng thuật ngữ chuyên môn của họ.

TopCV - Nền tảng công nghệ tuyển dụng “sát cánh” cùng nhà tuyển dụng

tinybook tinybook 3 tháng 1 tuần
TopCV - Nền tảng công nghệ tuyển dụng “sát cánh” cùng nhà tuyển dụng
Sự phát triển của các nền tảng tuyển dụng đang là cơ hội giúp nhà tuyển dụng tiếp cận được ứng viên dễ dàng hơn và TopCV đang là trở thành sự lựa chọn hàng đầu.

Những diễn viên từng sử dụng công nghệ trẻ hóa để “cưa sừng làm nghé” không hề giả trân trong các bom tấn của Hollywood

tinybook tinybook 3 tháng 1 tuần
Những diễn viên từng sử dụng công nghệ trẻ hóa để “cưa sừng làm nghé” không hề giả trân trong các bom tấn của Hollywood
Với công nghệ de-aging, các diễn viên sẽ được trẻ hóa một cách đơn giản hơn, chân thực hơn thay vì dành hàng tiếng đồng hồ cho khâu trang điểm và lựa chọn trang phục.

WandaVision: Lý giải về Chaos Magic, ma thuật khủng khiếp của Scarlet Witch với khả năng thay đổi bản chất thực tại

tinybook tinybook 3 tháng 1 tuần
WandaVision: Lý giải về Chaos Magic, ma thuật khủng khiếp của Scarlet Witch với khả năng thay đổi bản chất thực tại
Tập phim mới nhất của WandaVision đã chính thức mang đến khái niệm về Chaos Magic - 1 trong những nguồn sức mạnh lâu đời và khủng khiếp nhất trong nguyên tác truyện tranh Marvel.

Thí nghiệm với hai người mất xúc giác chứng minh thế giới chúng ta đang sống không phải là thực tại ảo

tinybook tinybook 3 tháng 1 tuần
Thí nghiệm với hai người mất xúc giác chứng minh thế giới chúng ta đang sống không phải là thực tại ảo
Tất cả chúng ta không phải là những bộ não bị nhúng trong bình thủy tinh.

Warner Bros. xác nhận sẽ "đập đi xây lại" Superman, Henry Cavill sắp bị cho ra rìa?

tinybook tinybook 3 tháng 1 tuần
Warner Bros. xác nhận sẽ "đập đi xây lại" Superman, Henry Cavill sắp bị cho ra rìa?
Warner Bros. đã công bố dự án Superman reboot do J.J. Abrams sản xuất, và có thể Henry Cavill sẽ không phải cái tên cho vai chính mà họ đang nhắm đến.

Những con kênh nổi tiếng của Venice đang cạn nước: Hậu quả của biến đổi khí hậu?

tinybook tinybook 3 tháng 1 tuần
Những con kênh nổi tiếng của Venice đang cạn nước: Hậu quả của biến đổi khí hậu?
Triều cường đã rút cạn các con kênh của thành phố được mệnh danh là lãng mạn nhất châu Âu.

Zulihome - Điểm đến tin cậy cho gia đình Việt muốn mua robot hút bụi thông minh

tinybook tinybook 3 tháng 1 tuần
Zulihome - Điểm đến tin cậy cho gia đình Việt muốn mua robot hút bụi thông minh
Ngay từ khi thành lập và phát triển, Zulihome đã chứng minh được sự uy tín với khách hàng bằng việc cung cấp robot hút bụi thông minh chính hãng từ các thương hiệu nổi tiếng.

Mày mò tìm kiếm ở thành phố diệt vong Pompeii, các nhà khoa học sửng sốt khi khám phá ra thứ "độc nhất vô nhị" vô cùng quý giá

tinybook tinybook 3 tháng 1 tuần
Mày mò tìm kiếm ở thành phố diệt vong Pompeii, các nhà khoa học sửng sốt khi khám phá ra thứ "độc nhất vô nhị" vô cùng quý giá
Một cỗ xe ngựa 2.000 năm tuổi của người La Mã đã được phát hiện "gần như nguyên vẹn" ở ngoại ô thành phố diệt vong Pompeii.

Những sự thật thú vị và cực dị về Gollum, nhân vật độc đáo nhất của Lord of the Rings cũng như nền văn hóa đại chúng thế giới

tinybook tinybook 3 tháng 2 tuần
Những sự thật thú vị và cực dị về Gollum, nhân vật độc đáo nhất của Lord of the Rings cũng như nền văn hóa đại chúng thế giới
Ra đời vào năm 1937 dưới ngòi bút của nhà văn J. R. R. Tolkien trong bộ tiểu thuyết The Hobbit, Gollum có thể coi là 1 nhân vật cực kỳ khác biệt và trở thành nét đặc trưng ấn tượng khó phai trong vũ trụ Lord of the Rings rộng lớn.

WandaVision: Sức mạnh của Wanda là bẩm sinh, không liên quan đến Mind Stone, X-Men đang ở gần MCU hơn bao giờ hết

tinybook tinybook 3 tháng 2 tuần
WandaVision: Sức mạnh của Wanda là bẩm sinh, không liên quan đến Mind Stone, X-Men đang ở gần MCU hơn bao giờ hết
Tập phim mới nhất của WandaVision đã hé lộ nguồn gốc sức mạnh của Wanda Maximoff, và nó không bắt nguồn từ Mind Stone như chúng ta vẫn lầm tưởng.

[CHÍNH THỨC] 9 nhóm đối tượng ưu tiên và miễn phí tiêm vaccine COVID-19

tinybook tinybook 3 tháng 2 tuần
[CHÍNH THỨC] 9 nhóm đối tượng ưu tiên và miễn phí tiêm vaccine COVID-19
Nghị quyết số 21/NQ-CP ngày 26/2/2021 về mua và sử dụng vaccine phòng COVID-19 nêu rõ 9 nhóm đối tượng ưu tiên tiêm và miễn phí.

Thủ đô Anh Quốc đột nhiên thành "vương quốc chuột", to khổng lồ và nhiều gấp đôi con người: Tại sao có chuyện đó?

tinybook tinybook 3 tháng 2 tuần
Thủ đô Anh Quốc đột nhiên thành "vương quốc chuột", to khổng lồ và nhiều gấp đôi con người: Tại sao có chuyện đó?
Người London có thể sẽ sốc khi chứng kiến chuột xuất hiện ở những nơi chưa từng thấy. Lại còn là chuột khổng lồ.

Kinh dị chuyện nhà vệ sinh công cộng thời La Mã, nơi tất cả mọi người chùi chung bằng 1 cái que

tinybook tinybook 3 tháng 2 tuần
Kinh dị chuyện nhà vệ sinh công cộng thời La Mã, nơi tất cả mọi người chùi chung bằng 1 cái que
Đó là một cái que buộc bọt biển được 500 anh em truyền tay nhau chùi đến lúc hỏng thì thôi...

Điệp viên nghỉ hưu kể chuyện nghề: Hóa ra những gì chúng ta xem trên phim lâu nay thực sự tồn tại, thậm chí đôi khi còn thú vị hơn thế

tinybook tinybook 3 tháng 2 tuần
Điệp viên nghỉ hưu kể chuyện nghề: Hóa ra những gì chúng ta xem trên phim lâu nay thực sự tồn tại, thậm chí đôi khi còn thú vị hơn thế
Điệp viên chắc chắn là một trong những nghề thú vị, đặc biệt, nguy hiểm và khiến mọi người tò mò bậc nhất thế giới.

Siêu thị tại Hà Lan bị doạ tẩy chay vì bán phở Việt “fake”: Trông chẳng khác gì mì trộn, sợi vàng như nghệ, ăn kèm sốt thịt gà

tinybook tinybook 3 tháng 2 tuần
Siêu thị tại Hà Lan bị doạ tẩy chay vì bán phở Việt “fake”: Trông chẳng khác gì mì trộn, sợi vàng như nghệ, ăn kèm sốt thịt gà
Nhiều khách hàng bức xúc khi nhìn thấy món phở "quốc hồn quốc tuý" của Việt Nam bị chế tạo theo một phiên bản hoàn toàn khác, thậm chí họ còn kêu gọi tẩy chay chuỗi siêu thị này.

Bill Gates, vắc xin và những chiếc khẩu trang

tinybook tinybook 3 tháng 2 tuần
Bill Gates, vắc xin và những chiếc khẩu trang
Dù đã được tiêm vắc xin chống Covid-19 nhưng tỷ phú từ thiện Bill Gates nói rằng ông vẫn tiếp tục đeo khẩu trang, nhất là khi ở gần những người cao tuổi chưa được tiêm phòng.

"Soi" Joker của Justice League: Đổi giọng, che hình xăm để "lột xác" từ trong ra ngoài

tinybook tinybook 3 tháng 2 tuần
"Soi" Joker của Justice League: Đổi giọng, che hình xăm để "lột xác" từ trong ra ngoài
Snyder đã hé lộ tạo hình đầu tiên về Joker trong đoạn trailer mới ra mắt. Không quá lời khi cho rằng Justice League của Snyder có cách tiếp cận hoàn toàn mới về nhân vật này. Sự lột xác này mạnh mẽ đến mức nào?

Đây là cây đinh ba của Aquaman với khả năng phóng nước cực đỉnh, dùng để rửa bát siêu sạch

tinybook tinybook 3 tháng 2 tuần
Đây là cây đinh ba của Aquaman với khả năng phóng nước cực đỉnh, dùng để rửa bát siêu sạch
Không quá bá đạo như nguyên tác truyện tranh, nhưng cây đinh ba của Aquaman này hoàn toàn có thể sử dụng để rửa bát, rửa ô tô hay đấu súng nước với bạn bè.

Bóng tối phía sau ngành công nghiệp anime tỷ USD của Nhật Bản

tinybook tinybook 3 tháng 2 tuần
Bóng tối phía sau ngành công nghiệp anime tỷ USD của Nhật Bản
Đại dịch thúc đẩy sự bùng nổ của ngành công nghiệp anime Nhật Bản. Nhưng dù khối lượng công việc và lợi nhuận của ngành tăng lên, các họa sĩ diễn hoạt vẫn nhận mức lương ít ỏi.

[Video] Hé lộ loạt kỹ xảo đỉnh cao giúp Lord of the Rings vẫn đẹp lung linh, không hề "out meta" so với phim ngày nay

tinybook tinybook 3 tháng 2 tuần
[Video] Hé lộ loạt kỹ xảo đỉnh cao giúp Lord of the Rings vẫn đẹp lung linh, không hề "out meta" so với phim ngày nay
Dù đã 2 thập kỷ trôi qua nhưng những kỹ xảo trong bộ 3 phim The Lord of the Rings vẫn cứ là đẹp mê hồn và không hề bị lép vế so với các tác phẩm hiện tại

WandaVision: Những đoạn quảng cáo vô thưởng vô phạt, vô vị vô duyên hóa ra lại liên quan rất mật thiết đến Wanda

tinybook tinybook 3 tháng 2 tuần
WandaVision: Những đoạn quảng cáo vô thưởng vô phạt, vô vị vô duyên hóa ra lại liên quan rất mật thiết đến Wanda
Những đoạn quảng cáo trong WandaVision có thể coi là easter egg nhỏ liên quan đến quá khứ, hiện tại và cả tương lai của nữ pháp sư quyền năng Wanda Maximoff.

Trailer Army of the Dead lên sóng: Mãn nhãn với phi vụ cướp nhà băng gay cấn giữa trung tâm đại dịch zombie

tinybook tinybook 3 tháng 2 tuần
Trailer Army of the Dead lên sóng: Mãn nhãn với phi vụ cướp nhà băng gay cấn giữa trung tâm đại dịch zombie
Dưới bàn tay của đạo diễn Zack Snyder, Army of the Dead sẽ là 1 luồng gió mới lạ cho dòng phim zombie vốn đã quá quen thuộc với khán giả thế giới.

Bí mật ẩn sau 6 chiếc ghế luôn 'cháy vé' của hãng hàng không Singapore Airlines

tinybook tinybook 3 tháng 2 tuần
Bí mật ẩn sau 6 chiếc ghế luôn cháy vé của hãng hàng không Singapore Airlines
Không phải hạng ghế thương gia, trên chiếc Airbus A350-900ULR của hãng Singapore Airline luôn có 6 chỗ ngồi được các hành khách tranh giành nhau mỗi khi đặt chỗ.

Dàn diễn viên Spider-Man hé lộ tên phần phim tiếp theo: Mỗi người 1 tiêu đề, không rõ là đang troll khán giả hay "tung thính" cho đa vũ trụ

tinybook tinybook 3 tháng 2 tuần
Dàn diễn viên Spider-Man hé lộ tên phần phim tiếp theo: Mỗi người 1 tiêu đề, không rõ là đang troll khán giả hay "tung thính" cho đa vũ trụ
Chưa ra mắt nhưng Spider-Man 3 đã biết cách "bắt lú" fan hâm mộ rồi.

WandaVision: Cô hàng xóm thân thiện Agnes hiện nguyên hình phản diện, nhưng nhiều khả năng vẫn chưa phải trùm cuối

tinybook tinybook 3 tháng 2 tuần
WandaVision: Cô hàng xóm thân thiện Agnes hiện nguyên hình phản diện, nhưng nhiều khả năng vẫn chưa phải trùm cuối
Cú twist đến sái cổ trong tập mới nhất của WandaVision đã hé lộ Agnes thực chất chính là phù thủy Agatha Harkness, nhưng rất có thể đằng sau đó vẫn còn 1 thế lực đen tối khác đang giật dây để phá hoại cuộc đời của Wanda.
tinybook Công Nghệ Thông Tin








Chat