Biến đổi khí hậu đã hủy diệt đế chế La Mã như thế nào?

Biến đổi khí hậu đã hủy diệt đế chế La Mã như thế nào?
Theo: Kuroe Theo Trí Thức Trẻ
Thể loại: Khoa Học Công Nghệ
Rất có thể trong quá khứ, người La Mã cũng giống như chúng ta, đã từng nghĩ rằng họ có khả năng chinh phục và làm chủ thiên nhiên. Nhưng, bài học đắt giá mà họ nhận được, chính là: Họ đã nhầm.

Một trong những câu chuyện khiến nhiều nhà sử học trên thế giới tranh cãi suất nhiều năm, chính là nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của đế chế La Mã - một trong những đế chế hùng mạnh nhất trong lịch sử loài người. Ở thế kỷ thứ 2 sau Công Nguyên, đế chế này thống trị cả một vùng đất rộng lớn, từ phía bắc vương quốc Anh cho đến rìa hoang mạc Sahara, từ Đại Tây Dương cho đến Mesopotamia.

Năm thế kỷ sau đó, đánh dấu thời kỳ suy tàn của đế chế La Mã. Giao thương chậm lại, các thành phố kém phát triển hơn, các tiến bộ khoa học cũng không còn bùng nổ như trước. Theo lời nhà sử học Ian Morris đến từ trường Đại học Stanford, thì sự sụp độ của đế chế La Mã có thể coi là một bước lùi trong lịch sử văn minh loài người.

Lý giải nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ này, mỗi nhà sử học lại có một quan điểm khác nhau. Năm 1984, theo thống kê của nhà nghiên cứu Alexander Demandt, đã có hơn 200 giả thuyết về sự sụp đổ của đế chế La Mã được đưa ra. Hầu hết những giả thuyết này tập trung về những vấn đề về mặt chính trị, cũng như sự bắt kịp về mặt công nghệ sản xuất cũng như sức mạnh quân sự của các nước láng giềng.

Tuy nhiên, mới đây đã có nhiều bằng chứng cho thấy rằng, những thay đổi về môi trường khí hậu cũng đóng góp không nhỏ vào sự sụp đổ của đế chế La Mã. Chính những nghịch lý của sự phát triển xã hội, kết hợp với sự bất thường của thiên nhiên và khí hậu, đã đặt dấu chấm hết cho sự tồn tại của đế chế La Mã. Biến đổi khí hậu thực tế không phải là sản phẩm của công nghiệp hóa, mà đã diễn ra từ rất, rất lâu, xuyên suốt chiều dài lịch sử. Chỉ là việc công nghiệp hóa quá mức kiểm soát đã thúc đẩy quá trình biến đổi khí hậu lên nhanh hơn trước rất nhiều lần mà thôi.

Theo nhiều nhà sử học, khí hậu đã đóng vai trò quan trọng cho cả sự phát triển và sụp đổ của đế chế La Mã. Cụ thể hơn, đế chế này phát triển vào thời điểm mà khí hậu thuận lợi nhất cho nền kinh tế nông nghiệp: ẩm ướt, ấm áp và ổn định. Chính sự phát triển nông nghiệp đem lại sự phát triển kinh tế, từ đó giúp cho La Mã trở nên ngày càng hùng mạnh hơn. Và điều kiện thuận lợi của tự nhiên đã trở thành nền móng mà La Mã xây dựng đế chế của mình trên đó.

Chính vì vậy, khi khí hậu trở nên bất ổn, khó lường, đế chế La Mã cùng vì vậy mà suy yếu theo. Ở thế kỷ thứ 6, khi khí hậu trở nên bất ổn khó lường, cũng là thời điểm mà đế chế La Mã bị những kẻ thù hùng mạnh khác dòm ngó. Nhất là vào thời điểm những năm 530 - 540, số lượng núi lửa hoạt động tăng mạnh, đánh dấu sự bắt đầu của một thời kỳ lạnh giá kéo dài 150 năm. Đây cũng là thời điểm mà đại dịch dịch hạch bùng phát lần đầu tiên trong lịch sử loài người.

Ở thời kỳ này, tuổi thọ trung bình của người La Mã chỉ ở khoảng 20-30 tuổi, và nguyên nhân chủ yếu dẫn đến những cái chết ở thời kỳ này là dịch bệnh truyền nhiễm. Cùng với đó, sự phát triển về đường xá đã khiến bệnh dịch lây lan càng ngày càng mạnh hơn. Bệnh dịch và sự khắc nghiệt của khí hậu gần như đã đẩy đế chế La Mã đến với thời kỳ diệt vong, khi mà cướp đi sinh mạng của hơn một nửa dân số La Mã.

Bệnh dịch trên diễn ra dưới thời của Justinianus Đại đế, và đến nay vẫn là một trong những bài học đắt giá về mối quan hệ phức tạp giữa con người và tự nhiên. Thủ phạm của đại dịch là vi khuẩn Yersinia pestis, vốn không phải là một dịch bệnh cổ xưa, mà chỉ bắt đầu xuất hiện từ khoảng năm 2000 trước công nguyên. Theo các nghiên cứu về nhiễm sắc thể, chủng bệnh gây ra đại dịch Justinian (đặt theo tên của Justianus Đại đế) bắt nguồn từ phía Tây Trung Quốc, và đi theo con đường tơ lụa đến với người dân La Mã. Tại đây, chúng phát triển và lan rộng nhờ vào vật chủ là những loài gặm nhấm - vốn sinh sôi nảy nở rất nhanh ở những quốc gia mà nông nghiệp phát triển.

Thế giới hiện đại của chúng ta giờ đây đã khác xa rất nhiều so với đế chế La Mã cổ đại. Chúng ta có bệnh viện, có các nhà nghiên cứu dịch bệnh, và có kháng sinh. Chúng ta có khả năng kiểm soát dịch bệnh, cũng như khả năng nghiên cứu để tìm cách chữa trị chúng. Tuy nhiên, tự nhiên vẫn là thứ nằm ngoài khả năng kiếm soát của con người, và điều này buộc chúng ta phải luôn sẵn sàng đề phòng, cũng như cố gắng hạn chế tốc độ của sự biến đổi khí hậu. Rất có thể trong quá khứ, người La Mã cũng giống như chúng ta, đã từng nghĩ rằng họ có khả năng chinh phục và làm chủ thiên nhiên. Nhưng, bài học đắt giá mà họ nhận được, chính là: Họ đã nhầm. Và cái giá phải trả cho bài học đấy, chính là sự sụp đổ của một trong những đế chế hùng mạnh nhất trong lịch sử loài người.

Tham khảo qz

Chiếc đĩa bí ẩn của nước Nga: Dù bé tẹo nhưng chẳng ai nhấc nổi, bên dưới ẩn giấu bí mật gây ngỡ ngàng

tinybook tinybook 1 tuần 5 ngày
Chiếc đĩa bí ẩn của nước Nga: Dù bé tẹo nhưng chẳng ai nhấc nổi, bên dưới ẩn giấu bí mật gây ngỡ ngàng
Chiếc đĩa bí ẩn này thực chất là gì? Nếu biết, bạn sẽ hết sức bất ngờ đấy.

Thế giới đang sử dụng những cách nào để xây dựng nhà chống lũ?

tinybook tinybook 1 tuần 5 ngày
Thế giới đang sử dụng những cách nào để xây dựng nhà chống lũ?
Bên cạnh chống lũ, việc sống chung với lũ cũng là một trong những phương án nhiều nước áp dụng ngày nay. Điểm thiết yếu của chính sách này là phải xây dựng được những ngôi nhà chống lũ cho người dân.

2 thầy trò sử dụng thuật toán để biến bản đồ từ thời cổ đại thành hình chụp rõ nét như bản đồ vệ tinh

tinybook tinybook 1 tuần 5 ngày
2 thầy trò sử dụng thuật toán để biến bản đồ từ thời cổ đại thành hình chụp rõ nét như bản đồ vệ tinh
Nhìn vào để thấy sự thay đổi chóng mặt của đô thị hóa.

Nghệ nhân Zimbabwea biến lốp xe hơi cũ thành những đôi dép độc đáo

tinybook tinybook 1 tuần 5 ngày
Nghệ nhân Zimbabwea biến lốp xe hơi cũ thành những đôi dép độc đáo
Dù tạo ra một đôi giày thoải mái từ lốp xe hơi cũ nghe có vẻ phi thực tế, nhưng theo những gì Chitukutuku đang làm, quy trình này có vẻ khá đơn giản, chỉ mất chưa đầy 1 tiếng đồng hồ.

Chàng thanh niên mang hoài bão dọn sạch biển hợp tác cùng Microsoft, chế tạo tàu gom rác tự hành chạy bằng năng lượng Mặt Trời

tinybook tinybook 1 tuần 5 ngày
Chàng thanh niên mang hoài bão dọn sạch biển hợp tác cùng Microsoft, chế tạo tàu gom rác tự hành chạy bằng năng lượng Mặt Trời
Dự kiến, hai điểm đến tiếp theo của những hệ thống tàu này là Việt Nam và Cộng hoà Dominica.

Giới khảo cổ phát hiện hình vẽ mèo khổng lồ 2000 năm tuổi nằm ngay giữa sa mạc tại Peru

tinybook tinybook 1 tuần 5 ngày
Giới khảo cổ phát hiện hình vẽ mèo khổng lồ 2000 năm tuổi nằm ngay giữa sa mạc tại Peru
Theo đó, các nhà khảo cổ học đã bất ngờ phát hiện hình vẽ con mèo khổng lồ này khi đang cải tạo lối đi để du khách có thể dễ tới chiêm ngưỡng những bức hình khổng lồ tạo nên Nazca Lines bí ẩn và nổi tiếng.

Tìm xuống vùng biển sâu nhất đại dương, khoa học phát hiện sự thật đau lòng: Biến đổi khí hậu đang nghiêm trọng hơn bao giờ hết rồi

tinybook tinybook 1 tuần 6 ngày
Tìm xuống vùng biển sâu nhất đại dương, khoa học phát hiện sự thật đau lòng: Biến đổi khí hậu đang nghiêm trọng hơn bao giờ hết rồi
Có một xu hướng đáng ngại đang tồn tại dưới đáy đại dương, và khoa học đang tích cực tìm hiểu thêm.

Các nhà thiên văn học hóa giải bí ẩn về thiên hà chứa 99,99% vật chất tối

tinybook tinybook 1 tuần 6 ngày
Các nhà thiên văn học hóa giải bí ẩn về thiên hà chứa 99,99% vật chất tối
Nhiều khả năng đội nghiên cứu đưa nhận định cũ sẽ tính toán lại để tranh cãi bằng được rằng mình đúng. Chúng ta cùng "lót dép" chờ xem.

Phát hiện ra "siêu sức mạnh" mới của loài gấu nước: một lá chắn cực tím bằng huỳnh quang

tinybook tinybook 1 tuần 6 ngày
Phát hiện ra "siêu sức mạnh" mới của loài gấu nước: một lá chắn cực tím bằng huỳnh quang
Gấu nước vẫn chưa thôi làm chúng ta bất ngờ.

7 việc cực đơn giản nhưng nếu làm được, bạn đặc biệt hơn 90% dân số thế giới đấy

tinybook tinybook 1 tuần 6 ngày
7 việc cực đơn giản nhưng nếu làm được, bạn đặc biệt hơn 90% dân số thế giới đấy
Hãy thử xem mình có phải là "của hiếm" của thế giới hay không nhé.

Giáo sư đại học Mỹ tuyên bố: Rất có thể chúng ta đang sống trong một thế giới giả lập

tinybook tinybook 2 tuần 1 giờ
Giáo sư đại học Mỹ tuyên bố: Rất có thể chúng ta đang sống trong một thế giới giả lập
Theo kết luận của giáo sư, tỉ lệ sống trong giả lập của chúng ta lên tới 50%.

6 ý nghĩa thực sự mỗi khi bạn cảm thấy "Deja vu" - hiện tượng rất nhiều người đã từng trải nghiệm mà không giải thích nổi

tinybook tinybook 2 tuần 1 giờ
6 ý nghĩa thực sự mỗi khi bạn cảm thấy "Deja vu" - hiện tượng rất nhiều người đã từng trải nghiệm mà không giải thích nổi
Deja vu đến nay vẫn là một hiện tượng khoa học chưa thể giải thích. Dẫu vậy, nó vẫn mang đến những ý nghĩa nhất định.

Khoa học "đập hộp" hang động tách biệt khỏi thế giới suốt 5 triệu năm, và đây là những gì được tìm thấy

tinybook tinybook 2 tuần 1 giờ
Khoa học "đập hộp" hang động tách biệt khỏi thế giới suốt 5 triệu năm, và đây là những gì được tìm thấy
Một hang động bị đóng kín suốt 5,5 triệu năm, chỉ được tìm ra từ cách đây hơn 30 năm và đến nay mới chỉ có chưa đến 100 người được phép xuống thám hiểm.

Ai đã tạo ra thế giới kỳ lạ của "Nghìn lẻ một đêm"?

tinybook tinybook 2 tuần 17 giờ
Ai đã tạo ra thế giới kỳ lạ của "Nghìn lẻ một đêm"?
Nghìn lẻ một đêm là bộ sưu tập các truyện dân gian Trung Đông và Nam Á được biên soạn bằng tiếng Ả Rập trong thời đại hoàng kim Hồi giáo.

Sự kiện Dust Bowl: "Cơn bão đen" kéo dài 10 năm trên khắp Bắc Mỹ

tinybook tinybook 2 tuần 18 giờ
Sự kiện Dust Bowl: "Cơn bão đen" kéo dài 10 năm trên khắp Bắc Mỹ
Sự kiện Dust Bowl nổi bật với hiện tượng rất nhiều cơn bão và lốc hoành hành ở các đồng cỏ tại khu vực Bắc Mỹ và gây ra nhiều thiệt hại kinh khủng.

Cùng nghe thứ âm thanh tuyệt diệu của vũ trụ, được tạo ra từ loạt ảnh chụp Dải Ngân hà của NASA

tinybook tinybook 2 tuần 19 giờ
Cùng nghe thứ âm thanh tuyệt diệu của vũ trụ, được tạo ra từ loạt ảnh chụp Dải Ngân hà của NASA
NASA đã sử dụng quá trình chuyển hóa dữ liệu thành âm thanh để đem tới cách nhận thức về vũ trụ theo một cách hoàn toàn mới, đó là hé “âm thanh” của Dải Ngân hà.

Bất chấp “Bão Facebook" - quét tài khoản, không cho chạy quảng cáo, doanh nghiệp này vẫn có thể đạt 1000 đơn đặt hàng/ngày nhờ 3 việc sau

tinybook tinybook 2 tuần 1 ngày
Bất chấp “Bão Facebook" - quét tài khoản, không cho chạy quảng cáo, doanh nghiệp này vẫn có thể đạt 1000 đơn đặt hàng/ngày nhờ 3 việc sau
"Bão Facebook" đang là từ khoá hot trong thời gian gần đây trong cộng đồng thương mại điện tử và những doanh nghiệp nào có Facebook là kênh quảng cáo, khi bỗng dưng một ngày nhận được thông báo "tài khoản quảng cáo bị vô hiệu hoá", dù không vi phạm hoặc nhận được bất kỳ cảnh báo nào.

Điều gì sẽ xảy ra nếu hai khối rác không gian va chạm vào nhau?

tinybook tinybook 2 tuần 1 ngày
Điều gì sẽ xảy ra nếu hai khối rác không gian va chạm vào nhau?
Hiệu ứng Domino có thể tạo ra lớp mảnh vỡ không thể xuyên thủng, giam giữ chúng ta trên Trái đất vĩnh viễn.

10 sai lầm hay mắc phải trong việc dọn dẹp nhà cửa

tinybook tinybook 2 tuần 1 ngày
10 sai lầm hay mắc phải trong việc dọn dẹp nhà cửa
Trong quá trình dọn dẹp và chăm sóc nhà cửa, chúng ta thường mắc phải những sai lầm không chỉ gây hại cho những đồ vật xung quanh mà còn cho chính bản thân chúng ta.

Phân tích đá Mặt Trăng cho thấy nhà chị Hằng từng phát ra từ trường, và nhờ nó sự sống trên Trái Đất mới xuất hiện

tinybook tinybook 2 tuần 1 ngày
Phân tích đá Mặt Trăng cho thấy nhà chị Hằng từng phát ra từ trường, và nhờ nó sự sống trên Trái Đất mới xuất hiện
Lấy được mẫu đá từ hai cực của Mặt Trăng, ta sẽ biết rõ khẳng định này là đúng hay sai.

Sử dụng năng lượng Mặt Trời, thiết bị này lấy được nước từ không khí khô hanh như sa mạc

tinybook tinybook 2 tuần 1 ngày
Sử dụng năng lượng Mặt Trời, thiết bị này lấy được nước từ không khí khô hanh như sa mạc
Toàn bộ hệ thống chỉ nặng 7kg.

Bay liên tục 13.000 km không cần nghỉ, loài chim 'máy bay phản lực' lập kỷ lục vô tiền khoáng hậu

tinybook tinybook 2 tuần 1 ngày
Bay liên tục 13.000 km không cần nghỉ, loài chim máy bay phản lực lập kỷ lục vô tiền khoáng hậu
Bay hơn 12.000km từ Alaska đến New Zealand trong 11 ngày không ngừng nghỉ, một con chim choắt mỏ thẳng đuôi vằn xác lập một kỷ lục vô tiền khoáng hậu trong thế giới động vật.

Đột phá: lần đầu tiên khoa học đạt được siêu dẫn ở nhiệt độ phòng

tinybook tinybook 2 tuần 2 ngày
Đột phá: lần đầu tiên khoa học đạt được siêu dẫn ở nhiệt độ phòng
"Trạng thái siêu dẫn" vẫn là mục tiêu của khoa học vật chất suốt nhiều thập kỷ nay, và chúng ta đã đi được nửa chặng đường với đột phá mới.

Não sôi lên, hộp sọ nổ tung, cơ bắp bốc hơi và mô bị thủy tinh hóa, khoảnh khắc bị núi lửa hủy diệt còn kinh hoàng hơn địa ngục

tinybook tinybook 2 tuần 3 ngày
Não sôi lên, hộp sọ nổ tung, cơ bắp bốc hơi và mô bị thủy tinh hóa, khoảnh khắc bị núi lửa hủy diệt còn kinh hoàng hơn địa ngục
Núi lửa là một vết đứt gãy trên lớp vỏ của một hành tinh, như là Trái Đất cho phép dung nham, tro núi lửa, và khí thoát ra từ một lò magma ở dưới bề mặt.

Khoa học tìm ra giới hạn trên của tốc độ âm thanh: 36 km/s

tinybook tinybook 2 tuần 3 ngày
Khoa học tìm ra giới hạn trên của tốc độ âm thanh: 36 km/s
Trên lý thuyết, âm thanh truyền qua vật liệu hydro kim loại (mới chỉ tồn tại trên lý thuyết) sẽ có tốc độ cao nhất, gần với mốc 36 km/s.

4 lý do khiến TMĐT ngày càng thu hút tín đồ công nghệ

tinybook tinybook 2 tuần 3 ngày
4 lý do khiến TMĐT ngày càng thu hút tín đồ công nghệ
Với hàng loạt ưu đãi độc quyền hấp dẫn, cam kết xuất xứ và chính sách hậu mãi “sang xịn”, sự bùng nổ đơn hàng công nghệ trong những Lễ Hội mua sắm đã và đang chứng tỏ vị thế của hệ thống gian hàng chính hãng trên TMĐT trong lòng fan công nghệ.

Nếu không ngửi được 2 mùi này thì nhiều khả năng bạn đã mắc phải COVID-19

tinybook tinybook 2 tuần 3 ngày
Nếu không ngửi được 2 mùi này thì nhiều khả năng bạn đã mắc phải COVID-19
Mất khứu giác và vị giác là một trong những triệu chứng do coronavirus được báo cáo phổ biến nhất, và cũng là một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất về sự hiện diện của virus SARS-CoV-2.

Đây là lý do tại sao ta nên xây cơ sở hạ tầng internet lượng tử trên quỹ đạo

tinybook tinybook 2 tuần 4 ngày
Đây là lý do tại sao ta nên xây cơ sở hạ tầng internet lượng tử trên quỹ đạo
Nghiên cứu mới chỉ ra rằng với một dàn 400 vệ tinh lượng tử, ta sẽ "dễ dàng" có được internet lượng tử toàn cầu.

6 dấu hiệu cho thấy nhà bạn có vấn đề về điện, cần khắc phục 'càng sớm càng tốt'

tinybook tinybook 2 tuần 4 ngày
6 dấu hiệu cho thấy nhà bạn có vấn đề về điện, cần khắc phục càng sớm càng tốt
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng hầu hết các ngôi nhà không tuân theo các biện pháp an toàn được khuyến nghị để ngăn ngừa điện giật và hỏa hoạn, tuy nhiên một số dấu hiệu dễ nhận thấy có thể giúp tìm ra vấn đề trước khi mọi thứ vượt khỏi tầm tay.

Mổ xẻ trạm gốc 5G Huawei mới thấy công ty Trung Quốc cần linh kiện Mỹ đến mức nào

tinybook tinybook 2 tuần 5 ngày
Mổ xẻ trạm gốc 5G Huawei mới thấy công ty Trung Quốc cần linh kiện Mỹ đến mức nào
Gần 30% giá trị trạm gốc 5G của Huawei thuộc về các linh kiện Mỹ, hầu hết trong số đó là các con chip tối quan trọng cho việc xử lý tín hiệu radio, điều khiển nguồn năng lượng cũng như chip nhớ.
tinybook Công Nghệ Thông Tin








Chat