Bị tiểu đường nhưng vẫn sống khỏe, những con cá mù này đang thách thức hiểu biết của chúng ta

Bị tiểu đường nhưng vẫn sống khỏe, những con cá mù này đang thách thức hiểu biết của chúng ta
Theo: zknight Theo Trí Thức Trẻ
Thể loại: Khoa Học Công Nghệ
Kháng insulin không khiến cá hang mù bị tổn thương mô giống với con người.

Một lần tới Mexico, bạn có thể bắt gặp những con cá tetra bé nhỏ, lấp lánh vây bạc bên bờ sông. Thực sự thì chúng cũng bình thường và chẳng có gì đáng chú ý. Đáng tiếc, những con cá tetra Mexico nổi tiếng nhất lại là loại bạn không dễ mà gặp được.

Chúng sống trong các hang động tối tăm và được gọi là cá hang mù. Cũng là cá tetra, nhưng môi trường sống khắc nghiệt, thiếu ánh sáng và thức ăn đã tước đi đôi mắt của những con cá này. Chúng trông mập phì, da vảy trắng xen lẫn màu hồng lợt lạt như bị bạch tạng.

Chưa dừng lại ở đó, một bài báo khoa học mới trên tạp chí Nature còn phát hiện những con cá hang mù này đều mắc tiểu đường. Tiến hóa và gen di truyền đã khiến chúng phát triển sự đề kháng insulin, tình trạng gây ra rất nhiều thiệt hại sức khỏe ở con người.

Thế nhưng, điều đặc biệt là những con cá hang mù có thể sống khỏe với bệnh tiểu đường của chúng. Kháng insulin không khiến cá hang mù bị tổn thương mô giống với người mắc tiểu đường. Và chúng vẫn có thể sống thọ hơn 14 tuổi, cùng tuổi thọ với cá tetra bình thường ở sông.

Tác giả của nghiên cứu, nhà di truyền học Harvard, Misty Riddle muốn đào sâu các đột biến di truyền của cá hang mù để hiểu về những bí ẩn trong con đường chuyển hóa của chúng. Nghiên cứu này có thể giúp chúng ta hiểu nhiều hơn về bệnh tiểu đường và tìm cách quản lý những tổn hại mà nó gây ra với cơ thể.

Cá tetra ở Mexico, sống ở sông (trên) và trong hang tối (dưới)

Cá tetra ở Mexico, sống ở sông (trên) và trong hang tối (dưới)

Đường huyết và điều hòa sự sống

Điều chỉnh lượng đường trong máu là một quá trình rất cần thiết cho cơ thể sống hoạt động bình thường. Ở người, quá trình này được thực hiện bởi một mạng lưới các cơ quan phức tạp, với trung gian là các hooc-môn và phân tử dẫn truyền thần kinh.

Bắt đầu từ sau bữa ăn, nồng độ glucose trong máu tăng lên, tế bào β trong tụy sẽ tiết ra hooc-môn insulin. Insulin liên kết với các thụ thể của nó trên bề mặt gan, cơ bắp và tế bào chất béo, kích thích chúng lấy glucose trong máu. Nhờ vậy, nồng độ đường huyết giảm trở lại mức bình thường.

Ngược lại, khi lượng đường trong máu giảm, chẳng hạn như thời điểm giữa các bữa ăn, tế bào α trong tụy giải phóng hooc-môn glucagon, kích thích gan phân giải glycogen, một dạng dự trữ của glucose. Glycogen bị phân giải thành glucose đi vào máu sẽ kéo đường huyết tăng lên mức bình thường.

Xáo trộn trong sự phối hợp giữa các cơ chế này có thể dẫn đến hội chứng chuyển hóa nghiêm trọng, ví dụ như tiểu đường, tình trạng glucose cao trong máu gây ra rất nhiều tác hại. Trong bệnh tiểu đường type I, sự xáo trộn xảy ra khi tế bào β bị phá hủy bởi các tế bào miễn dịch, khi đó, cơ thể mất khả năng sản xuất insulin.

Trong bệnh tiểu đường type II, insulin vẫn được sản xuất, nhưng nồng độ của nó quá thấp hoặc không được nhận diện bởi mô mục tiêu khiến quá trình rút nó ra khỏi máu bị gián đoạn. Sự đáp ứng insulin kém này được gọi là kháng insulin.

Tiểu đường là bệnh rất nguy hiểm ở người, nhưng có vẻ như nó lại là chìa khóa cho sự sống còn của một loài vật khác. Những con cá hang mù ở Mexico có thể sống khỏe với tình trạng tiểu đường vì kháng insulin và các nhà khoa học đang tìm hiểu nghịch lý trong cuộc sống dưới đáy nước của chúng.

Tetra Mexico (Astyanax mexicanus) bao gồm hai quần thể riêng biệt. Những con cá sống ở mặt nước, tiếp xúc với ánh sáng mặt trời thì có mình màu xám bạc và có mắt. Nhưng những con tetra sống trong hang động thì có máu hồng lợt, béo và mắt bị tiêu biến.

Bởi sống trong điều kiện bóng tối và khan hiếm oxy, cá hang mù không có nhịp sinh học trao đổi chất và chúng tiết kiệm được 27% năng lượng so với cá tetra ở mặt sông. Những con cá hang mù tích trữ nhiều lipid khiến chúng béo hơn mặc dù ở trong môi trường khan hiếm thức ăn.

Ngoài ra, Riddle và các đồng nghiệp của cô thậm chí còn phát hiện ra một sự kỳ lạ trong chuyển hóa của loài cá này. Theo đó, mức đường huyết của cá hang mù rất cao. Một đột biến di truyền đã làm thay đổi các thụ thể insulin khiến cá hang mù kháng hooc-môn quan trọng này.

Nếu đột biến ấy xảy ra ở con người, nó sẽ dẫn đến một hội chứng nguy hiểm gọi là Rabson-Mendenhall. Nhưng kì lạ là những con cá hang mù vẫn sống khỏe.

Những con cá hang mù sống khỏe dù bị kháng insulin
Những con cá hang mù sống khỏe dù bị kháng insulin

Nghịch lý của những con cá hang mù

Để tìm ra những gì đã xảy ra với đột biến này ở cá, Riddle và các đồng nghiệp của cô đã phối giống cá hang mù với những con tetra ở sông. Họ theo dõi sự phát triển của những con lai thể hệ đầu tiên và phát hiện những con cá mang đột biến thì béo hơn bình thường.

Cá ngựa vằn cũng được mang ra thử nghiệm. Các nhà khoa học chỉnh sửa gen của chúng để tạo ra các đột biến. Cuối cùng, chúng đã bị thừa cân và kháng insulin.

Đó là một kết quả kỳ lạ, bởi vì insulin là một hooc-môn tăng trưởng. Ở động vật có vú, kháng insulin dẫn đến tình trạng chất béo thấp. Đối với cá hang mù, trọng lượng cao hơn có lẽ là một điều tốt cho việc sống trong những môi trường khan hiếm thực phẩm. Nhưng không rõ tại sao cá và động vật có vú lại có phản ứng khác nhau như vậy đối với cùng một đột biến.

Không có sự tương ứng hoàn hảo giữa đột biến và kháng insulin. Một số con cá mang đột biến không có lượng đường trong máu cao. Điều này gợi ý còn có những biến đổi di truyền khác tham gia vào quá trình kháng insulin.

Kiểm tra 2 quần thể cá hang mù ở 2 địa điểm khác nhau, các nhà khoa học thấy một quần thể mang đột biến còn 1 quần thể thì không, nhưng chúng vẫn bị kháng insulin. Điều này tiết lộ có một con đường khác ngoài đột biến có thể gây ra kết quả tương tự.

Nhưng dù thế nào đi chăng nữa, điều đáng ngạc nhiên nhất vẫn là sức khỏe tuyệt vời của những con cá hang mù. Bị kháng insulin và có lượng đường trong máu cao, nhưng những con cá này vẫn sống thọ tương đương cá tetra ở sông.

Các nhà nghiên cứu ban đầu phỏng đoán rằng đã có một sự bù đắp tiến hóa, "trong đó, sức khỏe sinh lý bị hy sinh để bù vào những lợi ích giúp chống lại môi trường sống nghèo đói". Nhưng không, cá hang mù kháng insulin thậm chí còn sống tốt hơn cá trên sông. Và một lần nữa, không giống như con người, tiểu đường không khiến chúng bị tổn thương mô.

Tại thời điểm này, các nghiên cứu về bệnh tiểu đường thường được thực hiện trên động vật có vú. Nhưng điều kỳ lạ ở những con cá hang mù có thể gợi mở những hướng nghiên cứu mới liên quan đến insulin và bệnh tiểu đường.

Tham khảo Nature, Arstechnica, ScienceAlert

Tàu Voyager 2 chính thức rời nhật quyển sau chuyến đi dài 41 năm, nhưng phải 30.000 năm nữa nó mới ra khỏi Hệ Mặt Trời!

tinybook tinybook 1 ngày 12 giờ
Tàu Voyager 2 chính thức rời nhật quyển sau chuyến đi dài 41 năm, nhưng phải 30.000 năm nữa nó mới ra khỏi Hệ Mặt Trời!
Tiếp bước Voyager 1, tàu Voyager 2 tiến ra vùng không gian giữa các vì sao. Đây là những gì nó phải đối diện trước mắt.

10 thí nghiệm khoa học kỳ lạ nhất lịch sử, từ uống rượu say xong lái xe cho tới để ong đốt vào "vùng nhạy cảm"

tinybook tinybook 2 ngày 3 giờ
10 thí nghiệm khoa học kỳ lạ nhất lịch sử, từ uống rượu say xong lái xe cho tới để ong đốt vào "vùng nhạy cảm"
Các nhà khoa học thực hiện thí nghiệm để chúng ta đỡ phải tò mò mà thử nghiệm.

Các nhà khoa học MIT sử dụng virus sinh học để tạo ra những cỗ máy tính chạy nhanh hơn

tinybook tinybook 2 ngày 3 giờ
Các nhà khoa học MIT sử dụng virus sinh học để tạo ra những cỗ máy tính chạy nhanh hơn
Bạn sẽ tiết kiệm được ít nhất 999.990 nano giây khi lưu tệp.

Trung Quốc dự định xây dựng căn cứ dưới đáy biển do AI toàn quyền điều hành

tinybook tinybook 2 ngày 4 giờ
Trung Quốc dự định xây dựng căn cứ dưới đáy biển do AI toàn quyền điều hành
Không phải con người, mà là những con robot sẽ đảm nhiệm công việc tưởng chừng như chỉ có trong phim khoa học viễn tưởng này.

Xem 7 tấm ảnh GIF mới nhất của Elon Musk: vẫn đẹp trai và giàu cảm xúc

tinybook tinybook 3 ngày 2 giờ
Xem 7 tấm ảnh GIF mới nhất của Elon Musk: vẫn đẹp trai và giàu cảm xúc
Vẫn là ông Musk già năm nào ...

Alaska đã làm thế nào để sửa những con đường hư hại do động đất chỉ trong vài ngày?

tinybook tinybook 3 ngày 13 giờ
Alaska đã làm thế nào để sửa những con đường hư hại do động đất chỉ trong vài ngày?
Cái người ta cần ở đây là "tốc độ", làm thế nào Alaska làm được điều này?

So sánh 3 chipset hàng đầu thế giới Android: Snapdragon 855 vs. Kirin 980 vs. Exynos 9820

tinybook tinybook 4 ngày 4 giờ
So sánh 3 chipset hàng đầu thế giới Android: Snapdragon 855 vs. Kirin 980 vs. Exynos 9820
Cho dù Snapdragon 855 đang dẫn trước hai đối thủ khác nhưng sức mạnh cả 3 con chip flagship đều thừa đủ nhanh cho đa số các ứng dụng.

Tin không? 60% sản lượng điện toàn hòn đảo này được tạo ra từ bã mía

tinybook tinybook 4 ngày 8 giờ
Tin không? 60% sản lượng điện toàn hòn đảo này được tạo ra từ bã mía
Thời điểm hiện tại, mía của đảo Mauritius đã tạo ra lượng nhiên liệu sinh khối, đáp ứng được 14% nhu cầu sử dụng điện của người dân Mauritius.

Nhận vốn từ Bill Gates, các nhà khoa học Harvard sẽ tiến hành "che Mặt Trời" để Trái Đất bớt nóng

tinybook tinybook 5 ngày 1 giờ
Nhận vốn từ Bill Gates, các nhà khoa học Harvard sẽ tiến hành "che Mặt Trời" để Trái Đất bớt nóng
Đây là lần đầu tiên, một nhóm các nhà khoa học đứng ra thực hiện cách thức giảm biến đổi khí hậu gây tranh cãi. Họ định sẽ che bớt ánh sáng Mặt Trời!

[Vietsub] Cụ ông 83 tuổi dành 50 năm để xây dựng hầm trú ẩn hạt nhân từ 42 chiếc xe buýt

tinybook tinybook 5 ngày 3 giờ
[Vietsub] Cụ ông 83 tuổi dành 50 năm để xây dựng hầm trú ẩn hạt nhân từ 42 chiếc xe buýt
Cụ ông cho biết: Căn hầm có đủ chỗ ở và "tất cả các tiện nghi sinh hoạt" cho khoảng 350 người để giúp con người gây dựng lại xã hội phòng trường hợp có xảy ra chiến tranh hạt nhân trong tương lai.

CIA hướng dẫn cách sinh hoạt để phi công bay 10 giờ liên tục không buồn đi vệ sinh, thử ngay nào

tinybook tinybook 5 ngày 3 giờ
CIA hướng dẫn cách sinh hoạt để phi công bay 10 giờ liên tục không buồn đi vệ sinh, thử ngay nào
CIA thông cảm với phi công, hiểu rõ gánh nặng của việc đi ngoài hơn bao giờ hết, nên đã soạn thảo ra một bản hướng dẫn chi tiết về cách ăn uống trước khi bay, tránh cho phi công buồn đi vệ sinh khi đang trên độ cao 21.000 mét.

Bằng chứng khoa học mới nhất về “công nghệ” xây kim tự tháp của người Ai Cập cổ cách đây 4.500 năm

tinybook tinybook 5 ngày 13 giờ
Bằng chứng khoa học mới nhất về “công nghệ” xây kim tự tháp của người Ai Cập cổ cách đây 4.500 năm
Làm cách nào mà người dân Ai Cập cổ thể đưa những khối đá trắng rất nặng và lớn lên cao để tạo nên những biểu tượng kim tự tháp khổng lồ bền vững với thời gian? Họ đã sử dụng một thiết bị đặc biệt nào đó hay có sự trợ giúp của người ngoài hành tinh? Bài toán xây dựng kim tự tháp Ai Cập mà các kỹ sư và nhà khoa học đau đầu trong 4.500 năm qua đã có thêm manh mối qua phát hiện gần đây của một nhóm nghiên cứu quốc tế.

Sự thật bất ngờ đằng sau bãi biển toàn "bỏng ngô" ở Tây Ban Nha

tinybook tinybook 6 ngày 2 giờ
Sự thật bất ngờ đằng sau bãi biển toàn "bỏng ngô" ở Tây Ban Nha
Đừng dại thử những miếng “bỏng ngô” ở trên bãi biển này vì sự thật đằng sau nó sẽ khiến bạn phải bất ngờ và biết mình đã may mắn không ăn phải.

Chiếc drone với đôi cánh siêu dẻo này có thể bay lượn như loài chim ngay cả khi trời giông gió

tinybook tinybook 6 ngày 3 giờ
Chiếc drone với đôi cánh siêu dẻo này có thể bay lượn như loài chim ngay cả khi trời giông gió
Flex-Plane là một chiếc drone vô cùng đặc biệt với đôi cánh siêu dẻo và khả năng bay lượn trên không trung vô cùng ấn tượng.

Chiếc máy X-ray độc đáo này có thể tạo hình ảnh 3D cơ thể người

tinybook tinybook 6 ngày 3 giờ
Chiếc máy X-ray độc đáo này có thể tạo hình ảnh 3D cơ thể người
MARS Bioimaging mới đây vừa công bố chiếc máy quét X-ray đầu tiên của hãng, được thiết kế bởi hai cha con Phil và Anthony Butler.

App tiết kiệm pin trong điện thoại của bạn có thực sự hiểu quả?

tinybook tinybook 6 ngày 7 giờ
App tiết kiệm pin trong điện thoại của bạn có thực sự hiểu quả?
Không có 1 chiếc điện thoại thông minh nào có thể hoạt động trong 24 giờ mà không cần sạc. Đây là lý do tại sao các ứng dụng tiết kiệm pin vẫn nằm trong số các ứng dụng phổ biến nhất. Nhưng các ứng dụng này có thực sự hiệu quả?

Trung Quốc phóng thành công tên lửa đưa tàu thăm dò lên vùng tối của Mặt Trăng, mang theo cả hạt giống để thử quang hợp

tinybook tinybook 6 ngày 8 giờ
Trung Quốc phóng thành công tên lửa đưa tàu thăm dò lên vùng tối của Mặt Trăng, mang theo cả hạt giống để thử quang hợp
Ngoài ra, sứ mệnh Mặt Trăng còn thu thập đất đá và khoáng thạch về để nghiên cứu.

Đây là những tiểu tiết bạn đã bỏ qua trong trailer Avengers: Endgame và giả thuyết đằng sau chúng

tinybook tinybook 6 ngày 11 giờ
Đây là những tiểu tiết bạn đã bỏ qua trong trailer Avengers: Endgame và giả thuyết đằng sau chúng
Đây là những gì chúng tôi nhận thấy trong trailer Avengers phần 4 và giả thuyết về chúng. Bạn nghĩ sao?

Tàu thăm dò InSight ghi lại âm thanh đầu tiên trên bề mặt Sao Hỏa

tinybook tinybook 6 ngày 13 giờ
Tàu thăm dò InSight ghi lại âm thanh đầu tiên trên bề mặt Sao Hỏa
"Nó chính là một âm thanh đến từ thế giới khác".

Lộ diện mẫu trực thăng chiến đấu đa dụng mới nhất của Nhật Bản sau 6 năm trì hoãn

tinybook tinybook 1 tuần 2 giờ
Lộ diện mẫu trực thăng chiến đấu đa dụng mới nhất của Nhật Bản sau 6 năm trì hoãn
Những năm qua, việc phát triển các loại máy bay mới cho Không quân Nhật Bản gặp rất nhiều khó khăn.

Vingroup đầu tư 4,5 triệu USD nghiên cứu giải mã gen người Việt

tinybook tinybook 1 tuần 13 giờ
Vingroup đầu tư 4,5 triệu USD nghiên cứu giải mã gen người Việt
Viện Nghiên cứu Dữ liệu lớn thuộc Vintech (Tập đoàn Vingroup) vừa công bố dự án Xây dựng cơ sở dữ liệu hệ biến dị di truyền của người Việt.

Fuji Xerox và Tổ chức Cứu trợ Trẻ em tiếp tục khởi động dự án trao tặng tài liệu học tập “Cho Em Vui Đến Trường”

tinybook tinybook 1 tuần 16 giờ
Fuji Xerox và Tổ chức Cứu trợ Trẻ em tiếp tục khởi động dự án trao tặng tài liệu học tập “Cho Em Vui Đến Trường”
Vừa qua, Công ty TNHH Fuji Xerox Việt Nam và công ty TNHH Fuji Xerox Hải Phòng phối hợp cùng tổ chức Tổ chức Cứu trợ Trẻ em (SC) đã khởi động thành công dự án Trao Tặng Tài Liệu Học Tập “Cho Em Vui Đến Trường” lần thứ 3 tại Cần Thơ và Yên Bái.

Giải ngố: Dấu vân tay người chết có thể mở khóa điện thoại hay không?

tinybook tinybook 1 tuần 1 ngày
Giải ngố: Dấu vân tay người chết có thể mở khóa điện thoại hay không?
Không giống máy đọc vân tay quang học kiểu cũ, các cảm biến vân tay điện dung trên hầu hết smartphone hiện nay đều không dễ đánh lừa bằng những cách đơn giản.

Nhà vật lý học vũ trụ nổi tiếng: trong ngành công nghệ, Elon Musk còn quan trọng hơn cả Steve Jobs, Jeff Bezos và Mark Zuckerberg

tinybook tinybook 1 tuần 1 ngày
Nhà vật lý học vũ trụ nổi tiếng: trong ngành công nghệ, Elon Musk còn quan trọng hơn cả Steve Jobs, Jeff Bezos và Mark Zuckerberg
Neil deGrasse Tyson không ngần ngại sử dụng những từ có cánh dành cho Elon Musk.

Nhờ một bộ fanart, Pokemon trong 'Detective Pikachu' mới bước ra đời thực nuột đến vậy!

tinybook tinybook 1 tuần 1 ngày
Nhờ một bộ fanart, Pokemon trong Detective Pikachu mới bước ra đời thực nuột đến vậy!
Production designer của bộ phim đã phát hiện ra những tác phẩm của Palmer trên DeviantArt và từ đây, mọi thứ mới bắt đầu.

Giải pháp bung dù đặc biệt này sẽ là cứu cánh hoàn hảo nếu không may drone bị hỏng động cơ cánh quạt

tinybook tinybook 1 tuần 2 ngày
Giải pháp bung dù đặc biệt này sẽ là cứu cánh hoàn hảo nếu không may drone bị hỏng động cơ cánh quạt
Một giải pháp tuyệt vời như Nexus sẽ là cứu cánh tuyệt vời giúp bạn tránh mất vài “chục củ” tiền mua drone mới nhờ cơ chế bung dù vô cùng thông minh.

Ngày càng nhiều nhóm hacker tìm ra cách theo dõi iPhone

tinybook tinybook 1 tuần 2 ngày
Ngày càng nhiều nhóm hacker tìm ra cách theo dõi iPhone
Cho dù iPhone vẫn là một thiết bị tiêu dùng khá bảo mật, nhưng lượng người dùng đông đảo đã biến chiếc smartphone này thành đối tượng hấp dẫn cho các hacker tài năng.

Khoan vội trách Apple: Cái chết của các cổng kết nối đã đưa chúng ta tới những trải nghiệm tiện lợi hơn

tinybook tinybook 2 ngày 2 giờ
Khoan vội trách Apple: Cái chết của các cổng kết nối đã đưa chúng ta tới những trải nghiệm tiện lợi hơn
Mỗi thay đổi đều bất tiện, vì khi các nhà sản xuất thay đổi thì người dùng ngay lập tức nghĩ đến chuyện... đưa trải nghiệm cũ trở lại.

Qualcomm giành chiến thắng, Tòa án Trung Quốc ra lệnh cấm bán nhiều dòng iPhone tại nước này

tinybook tinybook 3 ngày 14 giờ
Qualcomm giành chiến thắng, Tòa án Trung Quốc ra lệnh cấm bán nhiều dòng iPhone tại nước này
Chiến thắng của Qualcomm đã khiến cho iPhone X và những dòng sản phẩm cũ hơn bị cấm bán ra tại Trung Quốc.

2 chiếc iPhone vừa "lật tẩy" âm mưu chiếm 2,5 triệu USD tiền bảo hiểm của gã đàn ông sát hại chính vợ mình

tinybook tinybook 4 ngày 2 giờ
2 chiếc iPhone vừa "lật tẩy" âm mưu chiếm 2,5 triệu USD tiền bảo hiểm của gã đàn ông sát hại chính vợ mình
Đây không phải là lần đầu tiên iPhone giúp cảnh sát lần ra sự thật của các vụ án.
tinybook Công Nghệ Thông Tin








Chat