7.000 năm trước, người dân Israrel xây bức tường đá dài trăm mét để chặn nước biển dâng nhưng rồi cũng thất bại

7.000 năm trước, người dân Israrel xây bức tường đá dài trăm mét để chặn nước biển dâng nhưng rồi cũng thất bại
Theo: Nguyễn Đàng Theo Trí Thức Trẻ
Thể loại: Khoa Học Công Nghệ
Bài học cảnh tỉnh cho thời hiện đại đó: cứ đà này, sớm muộn gì ta cũng phải dời bỏ bờ biển để đi sâu vào đất liền mà lánh nạn.

Bảy nghìn năm trước, từ lâu trước khi ngành công nghiệp bắt đầu hun nóng Trái Đất, nước biển dâng cao đe dọa đến một cộng đồng dân cư bên bờ biển Israel. Dân làng cần phải bảo vệ mái ấm của họ, nên họ đã xây một bức tường. Họ thất bại trước thiên nhiên và đã phải rời bỏ ngôi làng, nước biển Địa Trung Hải thì hung hăng càn quét hòn đảo và nhấn chìm toàn bộ nhà cửa, làng mạc.

Thế nhưng biển đã bảo tồn những gì nó phá hủy, hay ít nhất là những gì còn sót lại sau con nước dữ; dòng nước mát và lớp cát dày một mét đã bảo tồn các dụng cụ thuộc thời Đá Mới này, gồm vỏ hạt oliu, bát, xương động vật và các ngôi mộ. Bức tường là kiến trúc độc đáo nhất, và cũng là công trình lớn nhất còn sót lại: nó là một dãy đá tảng kéo dài 100 mét và chạy dọc theo đường bờ biển cổ.

"Nó là bờ đê cổ xưa nhất trên thế giới", Jonathan Benjamin nói. Anh là một nhà khảo cổ học, và giảng viên tại trường đại học Flinders, Úc. "Nó là bằng chứng đầu tiên của vấn đề rất thực mà chúng ta đang phải đối mặt ở hiện tại". Đương nhiên anh rất nhanh chóng nêu rõ sự khác nhau ở nguyên nhân biển dâng: ngày xưa là do ảnh hưởng của hậu Kỷ Băng hà, còn bây giờ là vì con người khiến cho Trái Đất nóng lên.

Benjamin cùng một đồng tác giả đã xuất bản một bản báo cáo khoa học mới trên PLOS One vào thứ tư tuần trước. Cả hai khẳng định rằng bờ đê trên chính là "lớp phòng ngự duyên hải già nhất thế giới".

7.000 năm trước, người dân Israrel xây bức tường đá dài trăm mét để chặn nước biển dâng nhưng rồi cũng thất bại - Ảnh 1.

Ngôi làng cổ, đặt tên là Tel Hreiz, được phát hiện một cách tình cờ vào năm 1960, khi mà các thợ lặn vốn đang tìm kiếm xác tàu đắm bỗng phát hiện công cụ đánh lửa và xương người. Ngôi làng nằm khoảng từ ba đến bốn mét bên dưới mực nước biển. Người ta ít chú ý tới nó cho đến năm 2012, khi một cơn bão mùa đông mạnh mẽ thổi lớp cát bên trên đi và để lộ ra bờ đê đá. Một cơn bão khác vào 2015 làm lộ ra một phần còn lại.

Benjamin và nhà khảo cổ Ehud Galili của trường đại học Haifa (Israel), nói rằng họ đã tranh cãi với nhau về lý do bức tường tồn tại - như chuồng gia súc, một con đập, lớp phòng thủ trước kẻ địch - nhưng rồi họ đều bác bỏ chúng.

"Không kẻ địch nào xuất hiện từ phía bờ biển", Galili nói. Những người này dùng gỗ để xây chuồng gia súc, không phải đá. Kích thước, vị trí của bức tường và tính chất lạ thường của các hòn đá làm nên chúng chỉ ra một mục đích duy nhất: Một lớp phòng ngự trước biển.

"Những người này hiểu rằng họ phải đặt những tảng đá lớn xuống đó, không phải đá nhỏ. Họ rõ ràng đã suy tính từ trước và họ muốn bức tường phải tồn tại được lâu". Marie Jackson nói. Cô là một giáo sư địa lý tại trường đại học Utah, không nằm trong nhóm nghiên cứu. "Đây là một bờ biển nhiều biến động. Thiếu đi những bức tường, sẽ có rất ít sự bảo vệ".

Khi ngôi làng Tel Hreiz mới được thành lập, nó nằm trên mực nước biển khoảng 2,5 mét. Những người sống ở đó sinh tồn nhờ nông nghiệp. Họ chăn nuôi gia súc, săn hươu, chăm chó và lợn. Hàng trăm vỏ oliu được tìm thấy ở khắp nơi cho thấy họ biết chiết xuất dầu từ hạt.

7.000 năm trước, người dân Israrel xây bức tường đá dài trăm mét để chặn nước biển dâng nhưng rồi cũng thất bại - Ảnh 2.

Định tuổi bằng cacbon qua than, mảnh gỗ, xương động vật và hài cốt con người cho thấy ngôi làng này đã phát triển thịnh vượng trong vài trăm năm. Khoảng 10 đến 20 gia đình sinh sống ở đó, Galili nói. Chỗ này đã có thể là mái ấm của họ ít nhất thêm 10 thế hệ nữa.

"Tôi khá chắc họ đã nghĩ rằng 'gia đình của chúng ta đã sinh sống ở đây từ rất lâu và chúng ta cần phải bảo vệ nó' ", Benjamin nói.

Những người sinh sống ở Tel Hreiz chắc chắn không bao giờ ngờ được nước biển sẽ dâng cao sau sự kiện mà các nhà địa lý học gọi là "đỉnh điểm băng hà cuối". Tại đỉnh điểm của kỷ băng hà gần nhất, khoảng 20.000 năm về trước, một lượng băng lớn bị kẹt ở hai cực. Nước biển dâng cao khi lượng băng khổng lồ băng bắt đầu tan.

Dọc theo bờ biển Israel, các cơn bão mùa đông đẩy sóng lên cao trên bờ. Dòng chảy của nước tương tự với cơn bão dâng lên Atlantic vào mùa bão nhiệt đới, Benjamin nói.

Theo tác giả của báo cáo, khoảng từ 9.000 đến 7.000 năm về trước, biển Địa Trung Hải tiến lại gần bờ bắc của Israel mỗi 4 mm một năm. Những cơn sóng mùa đông rất nguy hiểm. Những ngôi nhà ở Tel Hreiz được xây bằng các loại đá đơn giản không có vữa nên rất dễ bị nước làm hỏng. "Sóng biển có thể gây hại rất lớn với loại kiến trúc này", Galili nói. "Từng chút từng chút, các hư hại sẽ xuất hiện nhanh hơn và thường xuyên hơn".

Những dấu hiệu đáng lo ngại này có thể gây nên những cuộc tranh luận tương tự mà các cộng đồng ven biển bây giờ sở hữu, Benjamin nói. "Họ đã rất cố gắng bảo vệ mái ấm của họ".

Các tảng đá dùng để xây bờ đê không xuất phát từ gần đó. Chúng không có dấu hiệu là được khai thác. Dựa trên viền tròn của các tảng đá, tác giả nghi ngờ rằng sông đã phong hóa chúng. Con sông chứa loại đá tương tự nằm xa một vài cây số.

Jackson, một chuyên gia về kiến trúc biển xây bởi người Roman cổ, đã nghiên cứu kiến trúc cảng ở Caesarea, một thành phố biển cách Tel Hreiz cỡ 50 cây số. Mặc dù Caesarea được xây dựng vài ngàn năm sau, sử dụng vật liệu khác, Jackson nói rằng những cộng đồng này cùng chia sẻ "những tập quá về kiến trúc" - một tinh thần "xây để chống biển". Người Roman vận chuyển tầm 15.000 đến 20.000 kg đá bọt từ Ý để xây dựng cảng Caesarea.

Tương tự, cần rất nhiều công sức để có thể xây một bức tường ở Tel Hreiz. "Kích cỡ và trọng lượng của những tảng đá rất ấn tượng và đã nói lên ý định của thợ xây là để tạo ra một bức tường trường tồn với thời gian và hữu dụng". Jackson nói.

Xây bức tường là "quyết định của cả cộng đồng và là một cố gắng chung", Galili nói. Các tảng đá, nặng đến 1.000 kg, chắc chắn đã được một nhóm người vác, hoặc kéo bằng bò, thậm chí là lăn đến.

Với tốc độ tăng mực nước biển hiện tại, vào 2100, đại dương sẽ cao hơn bây giờ 65 cm. Các nơi như Miami với mức dâng là 9 mm mỗi năm từ 2006, mức độ dâng rất có thể là gấp đôi đối với những người ở Tel Hreiz.

"Họ đã cố gắng đến cùng nhưng rốt cuộc họ vẫn bỏ mặc nó", Benjamin nói. "Và đó là một bài học nghiêm túc từ quá khứ loài người chúng ta, nhỉ?"

Theo TheWashingtonPost

Cảnh tượng bồn chứa nhiên liệu của một quả tên lửa bị thổi tung trông như thế nào?

tinybook tinybook 2 tuần 3 ngày
Cảnh tượng bồn chứa nhiên liệu của một quả tên lửa bị thổi tung trông như thế nào?
NASA đang trở nên khá giỏi trong việc làm nổ tung hệ thống tên lửa thế hệ tiếp theo của mình.

Điều hòa không khí ban đầu không được tạo ra để dành cho con người, đây mới là 'chủ nhân thực sự' của nó

tinybook tinybook 2 tuần 3 ngày
Điều hòa không khí ban đầu không được tạo ra để dành cho con người, đây mới là chủ nhân thực sự của nó
Hóa ra thiết bị điện tử gia dụng này có nguồn gốc từ năm 1902.

Vắc-xin Covid-19 “made in Vietnam” vượt tiến độ dự kiến, nhiều khả năng sẽ sẵn sàng trong vòng một năm tới

tinybook tinybook 2 tuần 4 ngày
Vắc-xin Covid-19 “made in Vietnam” vượt tiến độ dự kiến, nhiều khả năng sẽ sẵn sàng trong vòng một năm tới
Với quy trình nghiên cứu thần tốc và nguồn tài trợ lớn từ VinIF thuộc tập đoàn Vingroup, dự án vắc-xin “made in Vietnam” phòng virus SARS-CoV-2 được các nhà khoa học của Công ty Vabiotech triển khai đang có triển vọng “về đích” sớm. Dự án càng có ý nghĩa khi thế giới đang đối mặt với nguy cơ của làn sóng Covid-19 thứ 2.

Thử khám phá hố tử thần sâu hun hút xuất hiện giữa khu phố, ai ngờ phát hiện ra cả hệ thống hầm mỏ bí ẩn nằm ngay bên dưới

tinybook tinybook 2 tuần 4 ngày
Thử khám phá hố tử thần sâu hun hút xuất hiện giữa khu phố, ai ngờ phát hiện ra cả hệ thống hầm mỏ bí ẩn nằm ngay bên dưới
Nằm ngay bên dưới khu phố Hideaway Hills thị trấn Blackhawk là cả một hệ thống hầm mỏ chằng chịt mà cư dân thị trấn này không hề hay biết!

Các nghiên cứu phát hiện ra rằng những con thằn lằn cổ rắn thời tiền sử có khả năng lặn tương tự với cá nhà táng hiện đại

tinybook tinybook 2 tuần 5 ngày
Các nghiên cứu phát hiện ra rằng những con thằn lằn cổ rắn thời tiền sử có khả năng lặn tương tự với cá nhà táng hiện đại
Thằn lằn cổ rắn là một chi bò sát biển lớn đã tuyệt chủng thuộc bộ Plesiosauria. Mẫu vật đầu tiên được phát hiện bởi Mary Anning trong khoảng hai năm 1820-1821 nhưng bị thiếu mất hộp sọ.

[Việt Sub] Điều gì sẽ xảy ra với Trái Đất nếu sao chổi "tử thần" Halley lao thẳng vào Mặt Trăng?

tinybook tinybook 2 tuần 5 ngày
[Việt Sub] Điều gì sẽ xảy ra với Trái Đất nếu sao chổi "tử thần" Halley lao thẳng vào Mặt Trăng?
Điều gì sẽ xảy ra nếu sao chổi Halley lao thẳng vào Mặt Trăng trong lần 'ghé thăm' vào năm 2061? Để trả lời cho câu hỏi đậm chất 'giả tưởng' này, kênh youtube về khoa học nổi tiếng What If đã thực hiện một video giải thích những tác động có thể xảy đến với Trái Đất khi sao chổi Halley va chạm trực tiếp với Mặt Trăng

10 bí ẩn khoa học chưa có lời giải thích

tinybook tinybook 2 tuần 5 ngày
10 bí ẩn khoa học chưa có lời giải thích
Lịch sử thế giới đầy những bí ẩn đáng ngạc nhiên và có thể không ai trong chúng ta sẽ sống đủ lâu để thấy tất cả chúng được giải quyết.

Có gì đặc biệt trong chiếc tủ lạnh sở hữu công nghệ ánh sáng vi chất?

tinybook tinybook 2 tuần 6 ngày
Có gì đặc biệt trong chiếc tủ lạnh sở hữu công nghệ ánh sáng vi chất?
Xu hướng ăn uống lành mạnh, tăng cường thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất như rau xanh, trái cây… ngày càng trở nên phổ biến. Vì thế, một chiếc tủ lạnh tốt để lưu giữ rau củ tươi ngon là ưu tiên của nhiều gia đình Việt hiện nay.

Phát hiện cấu trúc tiền sử khổng lồ nằm ngay gần Stongehenge, tạo nên bởi các hố sâu 5 mét xếp thành hình tròn lớn

tinybook tinybook 2 tuần 6 ngày
Phát hiện cấu trúc tiền sử khổng lồ nằm ngay gần Stongehenge, tạo nên bởi các hố sâu 5 mét xếp thành hình tròn lớn
Các nhà khảo cổ phát hiện ra cấu trúc lớn nhất nước Anh này mà không cần tới cuốc xẻng hay máy xúc.

Nhìn số má thành nét vẽ loằng ngoằng: Bệnh não kỳ lạ giúp khoa học hiểu hơn về cách não bộ tiếp nhận thông tin

tinybook tinybook 2 tuần 6 ngày
Nhìn số má thành nét vẽ loằng ngoằng: Bệnh não kỳ lạ giúp khoa học hiểu hơn về cách não bộ tiếp nhận thông tin
Sau khoảng thời gian dài nghiên cứu, các nhà khoa học tạo ra một bảng chữ số riêng cho phép người bệnh làm việc bình thường.

Công nghệ AI của Trung Quốc 'hô biến' tranh phác họa nguệch ngoạc thành thành ảnh chân dung sống động đến không ngờ

tinybook tinybook 2 tuần 6 ngày
Công nghệ AI của Trung Quốc hô biến tranh phác họa nguệch ngoạc thành thành ảnh chân dung sống động đến không ngờ
DeepFaceDrawing có thể biến các bản vẽ phác họa đơn giản thành gương mặt người có độ chân thực và sống động cực cao.

Siberia nóng tới 40 độ C, đang chờ các bên nghiên cứu xác nhận kỷ lục đáng lo ngại

tinybook tinybook 3 tuần 8 phút
Siberia nóng tới 40 độ C, đang chờ các bên nghiên cứu xác nhận kỷ lục đáng lo ngại
Chưa rõ đây đã là đỉnh điểm đợt nóng chưa.

Đây là điều sẽ xảy ra với cơ thể con người nếu bị ném ra ngoài vũ trụ mà không có bộ đồ bảo hộ

tinybook tinybook 3 tuần 1 giờ
Đây là điều sẽ xảy ra với cơ thể con người nếu bị ném ra ngoài vũ trụ mà không có bộ đồ bảo hộ
Da thịt con người sẽ nổ tung hay máu sẽ ngay lập tức bốc hơi giống như cảnh miêu tả trong các bộ phim khoa học viễn tưởng?

Tại sao chỉ được xách 7kg hành lý, phi công không được để râu: Loạt bí ẩn khi đi máy bay khiến bạn ngã ngửa

tinybook tinybook 3 tuần 2 giờ
Tại sao chỉ được xách 7kg hành lý, phi công không được để râu: Loạt bí ẩn khi đi máy bay khiến bạn ngã ngửa
Qủa thật có nhiều điều mà chúng ta vẫn chưa khám phá hết khi nói đến ngành hàng không.

Những ví dụ cho thấy tiến hóa đôi khi cũng "hà tiện", tận dụng cùng một đặc điểm cho hai loài khác nhau

tinybook tinybook 3 tuần 16 giờ
Những ví dụ cho thấy tiến hóa đôi khi cũng "hà tiện", tận dụng cùng một đặc điểm cho hai loài khác nhau
Đủ tốt rồi thì sao cần phải thay đổi nữa?

[Việt sub] Điều gì sẽ xảy ra với Trái Đất nếu hiện tượng nhật thực toàn phần diễn ra hàng ngày?

tinybook tinybook 3 tuần 20 giờ
[Việt sub] Điều gì sẽ xảy ra với Trái Đất nếu hiện tượng nhật thực toàn phần diễn ra hàng ngày?
Để trả lời cho câu hỏi đậm chất 'giả tưởng' này, kênh youtube nổi tiếng What If mới đây đã đăng tải một video mới, giải thích những tác động có thể xảy đến với Trái Đất khi hiện tượng nhật thực toàn phần xảy ra hàng ngày.

Nhà thông minh trông như quả trứng, chứa gì bên trong mà rộng 6 mét vuông lại có giá tới 56.000 USD?

tinybook tinybook 3 tuần 20 giờ
Nhà thông minh trông như quả trứng, chứa gì bên trong mà rộng 6 mét vuông lại có giá tới 56.000 USD?
Sản phẩm có thiết kế tối giản và vận hành bằng năng lượng mặt trời, vừa có thể là văn phòng, phòng khách hoặc không gian mở rộng cho ngôi nhà của bạn.

Phương trình tìm sự sống mới chỉ ra có 36 nền văn minh trong Dải Ngân hà mà ta kết nối liên lạc được

tinybook tinybook 3 tuần 21 giờ
Phương trình tìm sự sống mới chỉ ra có 36 nền văn minh trong Dải Ngân hà mà ta kết nối liên lạc được
Trong hành trình chứng minh ta không cô đơn trong Vũ trụ, phương trình toán học mới ước tính nhân loại có 36 vị hàng xóm chưa nối liên lạc được.

Thứ "vứt đi" này lại chính là cội nguồn cảm hứng sáng tạo vô biên của đại danh họa Picasso, được ông quý đến nỗi không nỡ buông phút nào

tinybook tinybook 3 tuần 1 ngày
Thứ "vứt đi" này lại chính là cội nguồn cảm hứng sáng tạo vô biên của đại danh họa Picasso, được ông quý đến nỗi không nỡ buông phút nào
Pablo Picasso (1881-1973) là họa sĩ kiêm nhà điêu khắc người Tây Ban Nha. Ông nổi tiểng bậc thầy trường phái lập thể, tác giả của nhiều bức họa đáng giá chục triệu dollar.

Thành phố chuột: Thí nghiệm động vật ghê rợn nhất từng được thực hiện, sự diệt vong của bầy chuột gợi mở suy ngẫm về tương lai nhân loại

tinybook tinybook 3 tuần 2 ngày
Thành phố chuột: Thí nghiệm động vật ghê rợn nhất từng được thực hiện, sự diệt vong của bầy chuột gợi mở suy ngẫm về tương lai nhân loại
Số phận của đàn chuột trên có thể đại diện cho nhân loại không?

Hôm nay, người dân Hà Nội, Đà Nẵng và TP.HCM đừng quên theo dõi hiện tượng nhật thực hiếm gặp vào khung giờ sau đây

tinybook tinybook 3 tuần 2 ngày
Hôm nay, người dân Hà Nội, Đà Nẵng và TP.HCM đừng quên theo dõi hiện tượng nhật thực hiếm gặp vào khung giờ sau đây
Những người đam mê thiên văn học ở các tỉnh thành phía Bắc sẽ được quan sát được nhật thực một phần với tỉ lệ che phủ cực đại lớn hơn các tỉnh thành phía Nam.

Vô tình phát hiện ra loài cá mập mới trong khi phân loại hóa thạch Tyrannosaurus rex

tinybook tinybook 3 tuần 2 ngày
Vô tình phát hiện ra loài cá mập mới trong khi phân loại hóa thạch Tyrannosaurus rex
Mới đây các nhà cổ sinh vật học đã vô tình phát hiện ra một loài cá mập hoàn toàn mới trong quá trình phân loại hóa thạch của khủng long bạo chúa.

100 triệu năm trước Nam Cực từng tồn tại loài kì nhông có thân hình còn to lớn hơn cả một chiếc xe ô tô

tinybook tinybook 3 tuần 2 ngày
100 triệu năm trước Nam Cực từng tồn tại loài kì nhông có thân hình còn to lớn hơn cả một chiếc xe ô tô
Ngày nay, kỳ giông khổng lồ Trung Quốc được coi là loài kỳ giông lớn nhất thế giới cũng như loài lưỡng cư lớn nhất, dài đến 180 cm, nhưng trong quá khứ, tại Nam Cực còn tồn tại một loài kỳ nhông còn to lớn hơn chúng rất nhiều.

Phát hiện quả trứng lớn nhất thế giới, nghi là của 'quái vật biển' khổng lồ sống tại Nam Cực cách đây 66 triệu năm

tinybook tinybook 3 tuần 2 ngày
Phát hiện quả trứng lớn nhất thế giới, nghi là của quái vật biển khổng lồ sống tại Nam Cực cách đây 66 triệu năm
Các nhà khảo cổ học ở Đại học Texas phát hiện quả trứng đường kính 30 cm thuộc về một quái vật biển dài 6 m sống cách đây 66 triệu năm ở Nam Cực.

Elon Musk chuẩn bị xây bệ phóng tên lửa trên mặt nước, làm bàn đạp cho tàu Starship chở người xuyên lục địa, lên Mặt Trăng và đáp Sao Hỏa

tinybook tinybook 3 tuần 2 ngày
Elon Musk chuẩn bị xây bệ phóng tên lửa trên mặt nước, làm bàn đạp cho tàu Starship chở người xuyên lục địa, lên Mặt Trăng và đáp Sao Hỏa
Thêm thông tin về hệ thống tàu cực thanh Starship thay thế máy bay dân dụng.

Khám phá bí ẩn của loài linh cẩu thời tiền sử, chúng đã từng sinh sống cả ở Bắc Cực

tinybook tinybook 3 tuần 3 ngày
Khám phá bí ẩn của loài linh cẩu thời tiền sử, chúng đã từng sinh sống cả ở Bắc Cực
Ngày nay linh cẩu được xem là loài động vật đặc hữu của Châu Phi, nhưng trong quá khứ chúng đã từng phân bố rộng khắp và thậm chí chúng còn sinh sống ở cả Bắc Cực.

Những hành tinh đầy bụi bặm này có thể tồn tại sự sống, chỉ là chúng ta không thể thấy được mà thôi

tinybook tinybook 3 tuần 3 ngày
Những hành tinh đầy bụi bặm này có thể tồn tại sự sống, chỉ là chúng ta không thể thấy được mà thôi
Những thế giới đầy bụi như hành tinh sa mạc Arrakis trong tiểu thuyết Dune có lẽ khá phổ biến trong vũ trụ. Một vài trong số đó, vốn có một lượng lớn bụi trong khí quyển, nhiều khả năng là những nơi có thể tìm thấy sự sống.

Phát hiện ra phân tử hữu cơ có thể tạo nên sự sống ở khu vực trung tâm Dải Ngân hà

tinybook tinybook 3 tuần 3 ngày
Phát hiện ra phân tử hữu cơ có thể tạo nên sự sống ở khu vực trung tâm Dải Ngân hà
Ngoài kia còn những bí ẩn gì mà ta chưa biết nữa?

Giải mã các thủ thuật được dùng trong video quảng cáo

tinybook tinybook 3 tuần 3 ngày
Giải mã các thủ thuật được dùng trong video quảng cáo
Hầu hết những gì mọi người nhìn thấy trong các quảng cáo trên TV chỉ là sự dối trá.

Bất ngờ chưa, hơi nước có thể trở thành nguồn năng lượng tái tạo trong tương lai

tinybook tinybook 3 tuần 4 ngày
Bất ngờ chưa, hơi nước có thể trở thành nguồn năng lượng tái tạo trong tương lai
Theo các nhà nghiên cứu đến từ Đại học Tel Aviv, nguồn điện tạo ra từ sự tương tác giữa các phân tử nước và kim loại có thể sử dụng như một nguồn năng lượng tái tạo dồi dào và luôn sẵn có.
tinybook Công Nghệ Thông Tin








Chat