7.000 năm trước, người dân Israrel xây bức tường đá dài trăm mét để chặn nước biển dâng nhưng rồi cũng thất bại

7.000 năm trước, người dân Israrel xây bức tường đá dài trăm mét để chặn nước biển dâng nhưng rồi cũng thất bại
Theo: Nguyễn Đàng Theo Trí Thức Trẻ
Thể loại: Khoa Học Công Nghệ
Bài học cảnh tỉnh cho thời hiện đại đó: cứ đà này, sớm muộn gì ta cũng phải dời bỏ bờ biển để đi sâu vào đất liền mà lánh nạn.

Bảy nghìn năm trước, từ lâu trước khi ngành công nghiệp bắt đầu hun nóng Trái Đất, nước biển dâng cao đe dọa đến một cộng đồng dân cư bên bờ biển Israel. Dân làng cần phải bảo vệ mái ấm của họ, nên họ đã xây một bức tường. Họ thất bại trước thiên nhiên và đã phải rời bỏ ngôi làng, nước biển Địa Trung Hải thì hung hăng càn quét hòn đảo và nhấn chìm toàn bộ nhà cửa, làng mạc.

Thế nhưng biển đã bảo tồn những gì nó phá hủy, hay ít nhất là những gì còn sót lại sau con nước dữ; dòng nước mát và lớp cát dày một mét đã bảo tồn các dụng cụ thuộc thời Đá Mới này, gồm vỏ hạt oliu, bát, xương động vật và các ngôi mộ. Bức tường là kiến trúc độc đáo nhất, và cũng là công trình lớn nhất còn sót lại: nó là một dãy đá tảng kéo dài 100 mét và chạy dọc theo đường bờ biển cổ.

"Nó là bờ đê cổ xưa nhất trên thế giới", Jonathan Benjamin nói. Anh là một nhà khảo cổ học, và giảng viên tại trường đại học Flinders, Úc. "Nó là bằng chứng đầu tiên của vấn đề rất thực mà chúng ta đang phải đối mặt ở hiện tại". Đương nhiên anh rất nhanh chóng nêu rõ sự khác nhau ở nguyên nhân biển dâng: ngày xưa là do ảnh hưởng của hậu Kỷ Băng hà, còn bây giờ là vì con người khiến cho Trái Đất nóng lên.

Benjamin cùng một đồng tác giả đã xuất bản một bản báo cáo khoa học mới trên PLOS One vào thứ tư tuần trước. Cả hai khẳng định rằng bờ đê trên chính là "lớp phòng ngự duyên hải già nhất thế giới".

7.000 năm trước, người dân Israrel xây bức tường đá dài trăm mét để chặn nước biển dâng nhưng rồi cũng thất bại - Ảnh 1.

Ngôi làng cổ, đặt tên là Tel Hreiz, được phát hiện một cách tình cờ vào năm 1960, khi mà các thợ lặn vốn đang tìm kiếm xác tàu đắm bỗng phát hiện công cụ đánh lửa và xương người. Ngôi làng nằm khoảng từ ba đến bốn mét bên dưới mực nước biển. Người ta ít chú ý tới nó cho đến năm 2012, khi một cơn bão mùa đông mạnh mẽ thổi lớp cát bên trên đi và để lộ ra bờ đê đá. Một cơn bão khác vào 2015 làm lộ ra một phần còn lại.

Benjamin và nhà khảo cổ Ehud Galili của trường đại học Haifa (Israel), nói rằng họ đã tranh cãi với nhau về lý do bức tường tồn tại - như chuồng gia súc, một con đập, lớp phòng thủ trước kẻ địch - nhưng rồi họ đều bác bỏ chúng.

"Không kẻ địch nào xuất hiện từ phía bờ biển", Galili nói. Những người này dùng gỗ để xây chuồng gia súc, không phải đá. Kích thước, vị trí của bức tường và tính chất lạ thường của các hòn đá làm nên chúng chỉ ra một mục đích duy nhất: Một lớp phòng ngự trước biển.

"Những người này hiểu rằng họ phải đặt những tảng đá lớn xuống đó, không phải đá nhỏ. Họ rõ ràng đã suy tính từ trước và họ muốn bức tường phải tồn tại được lâu". Marie Jackson nói. Cô là một giáo sư địa lý tại trường đại học Utah, không nằm trong nhóm nghiên cứu. "Đây là một bờ biển nhiều biến động. Thiếu đi những bức tường, sẽ có rất ít sự bảo vệ".

Khi ngôi làng Tel Hreiz mới được thành lập, nó nằm trên mực nước biển khoảng 2,5 mét. Những người sống ở đó sinh tồn nhờ nông nghiệp. Họ chăn nuôi gia súc, săn hươu, chăm chó và lợn. Hàng trăm vỏ oliu được tìm thấy ở khắp nơi cho thấy họ biết chiết xuất dầu từ hạt.

7.000 năm trước, người dân Israrel xây bức tường đá dài trăm mét để chặn nước biển dâng nhưng rồi cũng thất bại - Ảnh 2.

Định tuổi bằng cacbon qua than, mảnh gỗ, xương động vật và hài cốt con người cho thấy ngôi làng này đã phát triển thịnh vượng trong vài trăm năm. Khoảng 10 đến 20 gia đình sinh sống ở đó, Galili nói. Chỗ này đã có thể là mái ấm của họ ít nhất thêm 10 thế hệ nữa.

"Tôi khá chắc họ đã nghĩ rằng 'gia đình của chúng ta đã sinh sống ở đây từ rất lâu và chúng ta cần phải bảo vệ nó' ", Benjamin nói.

Những người sinh sống ở Tel Hreiz chắc chắn không bao giờ ngờ được nước biển sẽ dâng cao sau sự kiện mà các nhà địa lý học gọi là "đỉnh điểm băng hà cuối". Tại đỉnh điểm của kỷ băng hà gần nhất, khoảng 20.000 năm về trước, một lượng băng lớn bị kẹt ở hai cực. Nước biển dâng cao khi lượng băng khổng lồ băng bắt đầu tan.

Dọc theo bờ biển Israel, các cơn bão mùa đông đẩy sóng lên cao trên bờ. Dòng chảy của nước tương tự với cơn bão dâng lên Atlantic vào mùa bão nhiệt đới, Benjamin nói.

Theo tác giả của báo cáo, khoảng từ 9.000 đến 7.000 năm về trước, biển Địa Trung Hải tiến lại gần bờ bắc của Israel mỗi 4 mm một năm. Những cơn sóng mùa đông rất nguy hiểm. Những ngôi nhà ở Tel Hreiz được xây bằng các loại đá đơn giản không có vữa nên rất dễ bị nước làm hỏng. "Sóng biển có thể gây hại rất lớn với loại kiến trúc này", Galili nói. "Từng chút từng chút, các hư hại sẽ xuất hiện nhanh hơn và thường xuyên hơn".

Những dấu hiệu đáng lo ngại này có thể gây nên những cuộc tranh luận tương tự mà các cộng đồng ven biển bây giờ sở hữu, Benjamin nói. "Họ đã rất cố gắng bảo vệ mái ấm của họ".

Các tảng đá dùng để xây bờ đê không xuất phát từ gần đó. Chúng không có dấu hiệu là được khai thác. Dựa trên viền tròn của các tảng đá, tác giả nghi ngờ rằng sông đã phong hóa chúng. Con sông chứa loại đá tương tự nằm xa một vài cây số.

Jackson, một chuyên gia về kiến trúc biển xây bởi người Roman cổ, đã nghiên cứu kiến trúc cảng ở Caesarea, một thành phố biển cách Tel Hreiz cỡ 50 cây số. Mặc dù Caesarea được xây dựng vài ngàn năm sau, sử dụng vật liệu khác, Jackson nói rằng những cộng đồng này cùng chia sẻ "những tập quá về kiến trúc" - một tinh thần "xây để chống biển". Người Roman vận chuyển tầm 15.000 đến 20.000 kg đá bọt từ Ý để xây dựng cảng Caesarea.

Tương tự, cần rất nhiều công sức để có thể xây một bức tường ở Tel Hreiz. "Kích cỡ và trọng lượng của những tảng đá rất ấn tượng và đã nói lên ý định của thợ xây là để tạo ra một bức tường trường tồn với thời gian và hữu dụng". Jackson nói.

Xây bức tường là "quyết định của cả cộng đồng và là một cố gắng chung", Galili nói. Các tảng đá, nặng đến 1.000 kg, chắc chắn đã được một nhóm người vác, hoặc kéo bằng bò, thậm chí là lăn đến.

Với tốc độ tăng mực nước biển hiện tại, vào 2100, đại dương sẽ cao hơn bây giờ 65 cm. Các nơi như Miami với mức dâng là 9 mm mỗi năm từ 2006, mức độ dâng rất có thể là gấp đôi đối với những người ở Tel Hreiz.

"Họ đã cố gắng đến cùng nhưng rốt cuộc họ vẫn bỏ mặc nó", Benjamin nói. "Và đó là một bài học nghiêm túc từ quá khứ loài người chúng ta, nhỉ?"

Theo TheWashingtonPost

Khoảng 6 tỷ năm nữa, ánh sáng toát ra từ Mặt Trời đang chết sẽ thiêu rụi vành đai tiểu hành tinh

tinybook tinybook 1 tuần 1 ngày
Khoảng 6 tỷ năm nữa, ánh sáng toát ra từ Mặt Trời đang chết sẽ thiêu rụi vành đai tiểu hành tinh
Một nghiên cứu mới đây cho thấy sức mạnh khủng khiếp từ ánh sáng của một ngôi sao ở cuối chu kì tiến hóa.

Loạt ảnh thế giới tự nhiên với nhiều điều kỳ thú khiến chúng ta phải đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác, và đôi khi thêm cả chút hãi hùng

tinybook tinybook 1 tuần 2 ngày
Loạt ảnh thế giới tự nhiên với nhiều điều kỳ thú khiến chúng ta phải đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác, và đôi khi thêm cả chút hãi hùng
Thế giới tự nhiên quả là còn nhiều điều mà con người chưa thể khám phá hết được. Một số sinh vật có màu sắc rực rỡ khiến chúng ta phải ngỡ ngàng nhưng cũng có số khác thì trông không khác gì đến từ chiều không gian khác.

NASA 'ra giá' đầu tư: 35 tỉ USD để đưa phi hành gia lên Mặt Trăng vào năm 2024

tinybook tinybook 1 tuần 2 ngày
NASA ra giá đầu tư: 35 tỉ USD để đưa phi hành gia lên Mặt Trăng vào năm 2024
Ngày xưa không có mấy nhà đầu tư mặn mà với những dự án tưởng chừng như hết sức viển vông như bay vào vũ trụ hay hạ cánh lên mặt trăng. Nhưng giờ thì khác rồi.

Sủ dụng công nghệ chấm lượng tử, pin mặt trời có thể tạo ra điện năng ngay cả khi trời nhiều mây hay có mưa

tinybook tinybook 1 tuần 2 ngày
Sủ dụng công nghệ chấm lượng tử, pin mặt trời có thể tạo ra điện năng ngay cả khi trời nhiều mây hay có mưa
Những tấm pin mặt trời này có thể hoạt động rất tốt ngay cả trong điều kiện thời tiết không thuận lợi như nhiều mây hay mưa gió.

Dịch viêm phổi bùng phát, Nam Cực nóng 20 độ, 400 tỷ con châu chấu "xâm lược": Trái Đất của chúng ta hiện tại có đang ổn không?

tinybook tinybook 1 tuần 2 ngày
Dịch viêm phổi bùng phát, Nam Cực nóng 20 độ, 400 tỷ con châu chấu "xâm lược": Trái Đất của chúng ta hiện tại có đang ổn không?
Chúng ta không phải đang cứu hành tinh mà chỉ là đang tự cứu chính mình.

Xe bán tải điện đối thủ của Tesla Cybertruck lộ diện: "trâu" hơn, thiết kế nội thất như xe tương lai

tinybook tinybook 1 tuần 2 ngày
Xe bán tải điện đối thủ của Tesla Cybertruck lộ diện: "trâu" hơn, thiết kế nội thất như xe tương lai
Ai sẽ giành chiến thắng trong cuộc đua giữa hai chiếc bán tải điện, một của công ty Nikola, một của công ty Tesla?

Khi Steve Jobs qua đời ở tuổi 56, bộ não của ông mới chỉ 27 tuổi

tinybook tinybook 1 tuần 2 ngày
Khi Steve Jobs qua đời ở tuổi 56, bộ não của ông mới chỉ 27 tuổi
Steve Jobs có một phương pháp đã được chứng minh là có thể đảo ngược quá trình lão hóa của bộ não.

Thiên hà cách ta 500 triệu năm ánh sáng phát ra đợt sóng vô tuyến với chu kỳ 16 ngày "đều như vắt chanh"

tinybook tinybook 1 tuần 3 ngày
Thiên hà cách ta 500 triệu năm ánh sáng phát ra đợt sóng vô tuyến với chu kỳ 16 ngày "đều như vắt chanh"
Liệu người ngoài hành tinh đã phát đi những tín hiệu này? Khả năng cao là không.

Phòng thí nghiệm Vũ Hán phủ nhận tin đồn "bệnh nhân số 0", tiết lộ chi tiết lạ về ca nhiễm bệnh đầu tiên

tinybook tinybook 1 tuần 3 ngày
Phòng thí nghiệm Vũ Hán phủ nhận tin đồn "bệnh nhân số 0", tiết lộ chi tiết lạ về ca nhiễm bệnh đầu tiên
Một viện nghiên cứu về virus tại Vũ Hán mới đây đã bác bỏ những tin đồn liên quan đến nguồn gốc của virus COVID-19.

Nếu con người cao 10 mét thì chúng ta có thể "tóm sống" Tyrannosaurus Rex bằng tay không?

tinybook tinybook 1 tuần 4 ngày
Nếu con người cao 10 mét thì chúng ta có thể "tóm sống" Tyrannosaurus Rex bằng tay không?
Nếu một người phát triển kích cỡ khổng lồ, đạt chiều cao khoảng 10 mét thì liệu rằng anh ta có thể "tóm sống" một con Tyrannosaurus Rex bằng tay không?

Phong trào Trái Đất phẳng lan ra với tốc độ thực sự đáng sợ, nhưng liệu nó có hại không?

tinybook tinybook 1 tuần 4 ngày
Phong trào Trái Đất phẳng lan ra với tốc độ thực sự đáng sợ, nhưng liệu nó có hại không?
Đã xuất hiện những dấu hiệu rõ ràng cho thấy ảnh hưởng xấu của phong trào này. Thế nhưng đại đa số chúng ta vẫn coi đây là trò đùa.

Hóa thạch khủng long 66 triệu năm tuổi chứa căn bệnh hiếm gặp trên trẻ em thời hiện đại

tinybook tinybook 1 tuần 5 ngày
Hóa thạch khủng long 66 triệu năm tuổi chứa căn bệnh hiếm gặp trên trẻ em thời hiện đại
Hội chứng mô bào là một căn bệnh hiếm gặp thường xuyên xuất hiện ở trẻ em, nay các nhà khoa học phát hiện dấu tích của nó trong hóa thạch khủng long

Dùng cách làm khác với truyền thống, công ty Mỹ tuyên bố tìm ra vaccine cho COVID-19 chỉ sau 3 giờ

tinybook tinybook 1 tuần 5 ngày
Dùng cách làm khác với truyền thống, công ty Mỹ tuyên bố tìm ra vaccine cho COVID-19 chỉ sau 3 giờ
Công ty Mỹ cho biết họ sẽ tiến hành thử nghiệm vaccine, ban đầu trên động vật và sau đó thử trên người. Một khi thành công, công ty sẽ đẩy mạnh việc sản xuất và bán ra thị trường.

Hơn nửa triệu con chim cánh cụt hoàng đế lúc nha lúc nhúc tụ tập về "lãnh địa" phía nam Đại Tây Dương để bắt đầu mùa sinh sản

tinybook tinybook 1 tuần 5 ngày
Hơn nửa triệu con chim cánh cụt hoàng đế lúc nha lúc nhúc tụ tập về "lãnh địa" phía nam Đại Tây Dương để bắt đầu mùa sinh sản
Cứ thành thông lệ hàng năm, loài chim cánh cụt hoàng đế lại di chuyển từ 50-120 km về khu vực sinh sản để bắt đầu mùa giao phối.

Tiết lộ hình ảnh Covid-19 nằm giữa tế bào người

tinybook tinybook 1 tuần 5 ngày
Tiết lộ hình ảnh Covid-19 nằm giữa tế bào người
Phòng thí nghiệm Rocky Mountain (RML) của Viện Dị ứng và Bệnh truyền nhiễm Quốc gia Mỹ hôm 13-2 đã công bố một số hình ảnh đầu tiên của Covid-19, lọai virus corona chủng mới khiến hơn 67.000 người nhiễm bệnh và hơn 1.500 thiệt mạng trên toàn thế giới.

Chuyện lạ mà có thật: Các nhà khoa học từng dùng đỉa để dự báo thời tiết?

tinybook tinybook 1 tuần 6 ngày
Chuyện lạ mà có thật: Các nhà khoa học từng dùng đỉa để dự báo thời tiết?
Trong những năm 1800, các nhà khoa học đã sử dụng những con đỉa đặt trong một lọ thủy tinh để dự đoán thời tiết trong ngày.

Ruồi cuống mắt: Loài vật sở hữu đôi mắt lồi bất thường nhất trong tự nhiên

tinybook tinybook 1 tuần 6 ngày
Ruồi cuống mắt: Loài vật sở hữu đôi mắt lồi bất thường nhất trong tự nhiên
Ruồi cuống mắt (Stalk-eyed flies) thuộc họ côn trùng thuộc họ Diopsidae, chúng khác với những loài côn trùng biết bay khác ở đặc điểm mắt có cuống dài. Chiếc cuống này nhô ra từ hai bên cạnh đầu còn mắt lại nằm ở đỉnh mút cuối của cuống.

Cá sấu cổ đại: Cỗ máy hủy diệt còn đáng sợ hơn cả khủng long

tinybook tinybook 1 tuần 6 ngày
Cá sấu cổ đại: Cỗ máy hủy diệt còn đáng sợ hơn cả khủng long
Cá sấu khổng lồ thời tiền sử sở hữu thân hình to lớn như những chiếc xe tải, đi theo đó là những đôi chân dài cho phép chúng chạy nhanh hơn hậu duệ thời hiện đại của mình gấp nhiều lần.

Chuyện buồn ngày Valentine: Cô sói lập kỷ lục đi 14.000 km để kiếm bạn tình, nhưng rồi lại chết trong cô đơn

tinybook tinybook 2 tuần 4 giờ
Chuyện buồn ngày Valentine: Cô sói lập kỷ lục đi 14.000 km để kiếm bạn tình, nhưng rồi lại chết trong cô đơn
Một cô sói xám tạm biệt gia đình của mình ở bang Oregon và vượt biên sang bang California để tìm kiếm tình yêu.

Biến đổi khí hậu đẩy loài ong vào nguy cơ tuyệt chủng, nhưng vẫn chưa quá muộn để nhân loại cứu chúng và cứu chính mình

tinybook tinybook 2 tuần 4 giờ
Biến đổi khí hậu đẩy loài ong vào nguy cơ tuyệt chủng, nhưng vẫn chưa quá muộn để nhân loại cứu chúng và cứu chính mình
Trong một bản báo cáo khoa học mới công bố, các nhà nghiên cứu khẳng định biến đổi khí hậu là nguyên nhân loài ong có thể tuyệt chủng.

Loài rùa nước ngọt lớn nhất từng tồn tại có chiều dài đến 3 mét, mai nặng tới hơn 1 tấn

tinybook tinybook 2 tuần 6 giờ
Loài rùa nước ngọt lớn nhất từng tồn tại có chiều dài đến 3 mét, mai nặng tới hơn 1 tấn
Các nhà khoa học khám phá ra hóa thạch của loài rùa khổng lồ từng sinh sống ở Nam Mỹ vào 10 triệu năm về trước.

Hóa ra, củ sạc mà chúng ta dùng hàng ngày còn mạnh hơn cả máy tính dẫn đường cho tàu Apollo 11

tinybook tinybook 2 tuần 16 giờ
Hóa ra, củ sạc mà chúng ta dùng hàng ngày còn mạnh hơn cả máy tính dẫn đường cho tàu Apollo 11
Tính ra, 4 củ sạc của Anker về mặt lý thuyết hoàn toàn có thể giúp các phi hành gia bay lên mặt trăng và trở về Trái đất.

Phát hiện loài khủng long ăn thịt mệnh danh 'khủng long thần chết' sống cách đây 79,5 triệu năm

tinybook tinybook 2 tuần 16 giờ
Phát hiện loài khủng long ăn thịt mệnh danh khủng long thần chết sống cách đây 79,5 triệu năm
Hóa thạch có niên đại 79,5 triệu năm của chi họ khủng long ăn thịt mới vừa được các nhà khảo cổ học phát hiện tại Canada.

Hiểu lầm thường thấy: Phải là xà phòng diệt khuẩn mới tiêu diệt được virus

tinybook tinybook 2 tuần 20 giờ
Hiểu lầm thường thấy: Phải là xà phòng diệt khuẩn mới tiêu diệt được virus
Xà phòng rửa tay thôi cũng mang trong mình nhiều câu chuyện!

Vì sao số ca nhiễm Covid-19 được công bố đột ngột tăng thêm gần 15 nghìn?

tinybook tinybook 2 tuần 23 giờ
Vì sao số ca nhiễm Covid-19 được công bố đột ngột tăng thêm gần 15 nghìn?
Các y bác sĩ, chuyên gia tại tâm dịch Hồ Bắc đã đưa ra quyết định mới.

Giữa dịch corona, Foxconn thưởng tiền cho nhân viên quay trở lại làm việc

tinybook tinybook 1 tuần 2 ngày
Giữa dịch corona, Foxconn thưởng tiền cho nhân viên quay trở lại làm việc
Theo báo cáo, tính đến thời điểm hiện tại, mới chỉ có 16.000 công nhân (khoảng 10% nhân lực) của Foxconn tại Trung Quốc đi làm trở lại.

Bị Honda tố ‘xâm phạm lợi ích’ và ‘làm xấu hình ảnh SH’ tại Việt Nam, PEGA lấy iPhone để giải thích và muốn làm bạn với Honda

tinybook tinybook 1 tuần 2 ngày
Bị Honda tố ‘xâm phạm lợi ích’ và ‘làm xấu hình ảnh SH’ tại Việt Nam, PEGA lấy iPhone để giải thích và muốn làm bạn với Honda
Bị Honda tố ‘xâm phạm lợi ích’ và ‘làm xấu hình ảnh SH’ tại Việt Nam, PEGA lấy iPhone để giải thích và muốn làm bạn với Honda

Tạo tài khoản Facebook "Vy Lê" lừa bán khẩu trang, chiếm đoạt hơn 600 triệu đồng

tinybook tinybook 1 tuần 2 ngày
Tạo tài khoản Facebook "Vy Lê" lừa bán khẩu trang, chiếm đoạt hơn 600 triệu đồng
Lợi dụng việc người dân đổ xô đi mua khẩu trang phòng dịch Covid-19, Lê Thị Liên ở Thanh Hóa đã tạo tài khoản "Lê Vy" trên Facebook để rao bán khẩu trang rồi lừa đảo chiếm đoạt hơn 600 triệu đồng của nhiều người.

Ca ngợi xe điện của Tesla nhưng lại tiết lộ mới mua 1 chiếc Porsche Taycan, Bill Gates vừa bị Elon Musk công khai 'móc mỉa'

tinybook tinybook 1 tuần 2 ngày
Ca ngợi xe điện của Tesla nhưng lại tiết lộ mới mua 1 chiếc Porsche Taycan, Bill Gates vừa bị Elon Musk công khai móc mỉa
Elon Musk không còn xa lạ với những dòng tweet móc mỉa, thậm chí chê bai thẳng thừng nhiều tỷ phú nổi tiếng thế giới.

YouTube sẽ tự động kiểm duyệt và tắt tính năng kiếm tiền của tất cả video liên quan đến virus Covid-19

tinybook tinybook 1 tuần 3 ngày
YouTube sẽ tự động kiểm duyệt và tắt tính năng kiếm tiền của tất cả video liên quan đến virus Covid-19
YouTube đưa những video liên quan đến virus Covid-19 vào nội dung kiểm duyệt.
tinybook Công Nghệ Thông Tin








Chat